Kalkulator eGFR

Kalkulator eGFR — jak działa filtracja nerek?

eGFR (szacowany współczynnik filtracji kłębuszkowej) opisuje, ile mililitrów krwi na minutę filtrują nerki w przeliczeniu na 1,73 m² powierzchni ciała. To podstawowy wskaźnik oceny czynności nerek, wyliczany z kreatyniny, wieku i płci.

Wzór CKD-EPI 2021

Kalkulator używa aktualnego wzoru CKD-EPI z 2021 roku (bez poprawki na rasę), rekomendowanego przez organizacje nefrologiczne. Wzór uwzględnia stężenie kreatyniny w surowicy, wiek oraz płeć, a wynik podawany jest w ml/min/1,73 m².

Kreatyninę możesz podać w mg/dL lub µmol/L — kalkulator sam wykonuje przeliczenie (1 mg/dL = 88,4 µmol/L).

Etapy przewlekłej choroby nerek

Co wpływa na wynik eGFR?

• Masa mięśniowa i dieta — duża masa mięśniowa lub dieta wysokobiałkowa mogą podnosić kreatyninę, obniżając eGFR.
• Odwodnienie i infekcje — przejściowo zmieniają wynik.
• Leki — niektóre leki wpływają na stężenie kreatyniny.
• Wiek — eGFR naturalnie spada z wiekiem.

Od kreatyniny do eGFR — co dzieje się w tle obliczeń

Kreatynina powstaje w mięśniach jako produkt przemian kreatyny, uwalnia się do krwi w dość stałym tempie i jest usuwana głównie przez kłębuszki nerek. Im słabiej pracują nerki, tym wyższe stężenie kreatyniny w surowicy. Ta zależność nie jest jednak liniowa: przy prawidłowej filtracji kreatynina zmienia się bardzo nieznacznie, a dopiero przy wyraźnym spadku eGFR zaczyna rosnąć szybciej. Dlatego samo stężenie kreatyniny — bez wieku i płci — mówi o czynności nerek niewiele.

Wzór CKD-EPI 2021 to równanie regresyjne wyprowadzone z danych dużych badań populacyjnych, w których filtrację kłębuszkową zmierzono metodą referencyjną i jednocześnie oznaczono kreatyninę, wiek oraz płeć. Kalkulator nie mierzy filtracji — odtwarza statystyczną zależność między tymi wielkościami. Wzór ma postać iloczynu: stała 142, dwa ramiona oparte na ilorazie kreatyniny i punktu odniesienia (0,7 dla kobiet, 0,9 dla mężczyzn) podniesionego do wykładnika potęgowego, współczynnik starzenia 0,9938 podniesiony do potęgi równej wiekowi oraz mnożnik 1,012 stosowany dla kobiet. Wykładniki są ujemne, więc wzrost kreatyniny obniża wynik, a wzrost wieku również.

Na końcu wynik jest przeliczany na 1,73 m² powierzchni ciała. Filtracja rośnie wraz z rozmiarem organizmu, więc bez takiego indeksowania osoby o różnej budowie nie byłyby porównywalne. To także powód, dla którego kalkulator nie pyta o wagę ani wzrost — te dane nie wchodzą do wzoru, a ich ręczne dopisywanie mogłoby zniekształcić wynik.

Przykład obliczenia krok po kroku

1. Dane wejściowe: kobieta, 55 lat, kreatynina w surowicy 1,1 mg/dL. W przeliczeniu na µmol/L: 1,1 × 88,4 = 97,2 µmol/L.
2. Wybór stałych dla płci: dla kobiety punkt odniesienia wynosi 0,7, wykładnik -0,241, a mnożnik płciowy 1,012.
3. Iloraz kreatyniny i punktu odniesienia: 1,1 / 0,7 = 1,57. Wartość jest większa od 1, więc do dalszych obliczeń wchodzi ona podniesiona do potęgi -1,2.
4. Podstawienie do wzoru: eGFR = 142 × 1 × 1,57^(-1,2) × 0,9938^55 × 1,012.
5. Wartości pośrednie: 1,57^(-1,2) to około 0,581, a 0,9938 podniesione do potęgi 55 to około 0,710.
6. Wynik: 142 × 0,581 × 0,710 × 1,012 ≈ 59 ml/min/1,73 m². Zakres 45–59 odpowiada etapowi G3a — łagodnie do umiarkowanie obniżonej filtracji, który wymaga oceny innych badań i kontroli u lekarza.

Etapy eGFR — tabela referencyjna

Jak przygotować dane, żeby wynik był wiarygodny

• Podawaj jednostkę świadomie — kalkulator przelicza wartości automatycznie według zależności 1 mg/dL = 88,4 µmol/L, ale łatwo pomylić się przy przepisywaniu. Kreatynina 97,2 µmol/L to 1,1 mg/dL, a 1,2 mg/dL to 106,1 µmol/L.
• Oznaczaj kreatyninę w tym samym laboratorium — różne metody badawcze mogą dawać nieco inne wartości, co utrudnia śledzenie zmian w czasie. Do porównań używaj wyników z jednego miejsca.
• Zwracaj uwagę na stan w dniu pobrania — gorączka, zakażenie, odwodnienie czy intensywny wysiłek mogą przejściowo zmienić stężenie kreatyniny i zaburzyć oszacowanie filtracji.
• Zapisuj wynik razem z datą — pojedynczy pomiar to tylko punkt. Znaczenie ma kierunek zmian i to, czy obniżenie się utrzymuje.
• Nie koryguj wyniku ręcznie — nie dodawaj własnych poprawek za masę mięśniową ani wiek. Wzór sam uwzględnia wiek i płeć, a ręczne modyfikowanie liczby tylko zaciemnia obraz.

Czego kalkulator nie uwzględnia

• Wynik jest orientacyjny — kalkulator to narzędzie edukacyjne. Nie stawia rozpoznania i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub dietetykiem; każdy wynik interpretuje specjalista, biorąc pod uwagę cały obraz kliniczny.
• Nietypowa masa mięśniowa — wzór zakłada przeciętną masę mięśniową. Przy jej znacznym niedoborze eGFR bywa zawyżony, a przy dużej masie mięśniowej zaniżony. Model nie uwzględnia też amputacji, porażenia kończyn ani skrajnej otyłości.
• Stany ostre i nietypowe populacje — przy nagłym pogorszeniu czynności nerek, w ciąży, u dzieci oraz u osób dializowanych lub po przeszczepie nerki wzór nie jest właściwym narzędziem do oceny filtracji.
• To tylko jedna składowa oceny — kalkulator nie bierze pod uwagę albuminurii, badania ogólnego moczu, ciśnienia tętniczego, chorób współistniejących ani przyjmowanych leków. Bez tych informacji ocena czynności nerek jest niepełna.

Najczęstsze pytania