Jak się pisze „spóźnić się”? Poprawna pisownia
Poprawnie: „spóźnić się” (nie „spuźnić się”). Piszemy przez „ó”.
-
1Wprowadź dane
Wpisz treść, wklej tekst lub załaduj plik z dysku. -
2Kliknij przycisk
Narzędzie natychmiast przetworzy Twoje dane w przeglądarce. -
3Pobierz wynik
Skopiuj gotowy tekst lub zapisz plik na urządzeniu.
return "Wynik gotowy w 0.1s";
}
Sprawdź pisownię: spóźnić się
Wpisz słowo albo całe pytanie, np. spóźnić się czy spuźnić się — werdykt pojawia się od razu.
Formy i ich pisownia
| Forma | Ocena | Uwaga |
|---|---|---|
| spóźnić się | ✓ poprawnie | piszemy przez „ó” — „spóźnić się”, nie „spuźnić się”. |
| spuźnić się | ✗ błędnie | Poprawnie: „spóźnić się”. |
| spuznić się | ✗ błędnie | Poprawnie: „spóźnić się”. |
Najczęstsze pytania — krótkie odpowiedzi
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| spóźnić się czy spuźnić się? | Poprawnie: „spóźnić się”. Czasownik „spóźnić się” piszemy przez „ó”. |
Reguła
Czasownik „spóźnić się” piszemy przez „ó”.
Dlaczego tak?
„Spóźnić się” zapisujemy przez „ó”. Zapis przez „u” („spuźnić się”) jest błędem. Pomaga odmiana i rzeczownik pokrewny „spóźnienie” — w obu formach „ó” pozostaje niezmienne.
Przykłady użycia
- Bał się spóźnić na pociąg.
- Znowu się spóźniłem na spotkanie.
Poprawna forma
Forma błędna
Rodzaj błędu
Przykłady użycia
Sprawdź też inne hasła
Oceń to narzędzie:
Powiązane narzędzia
Inne narzędzia, które mogą Ci się przydaćJak się pisze: „spóźnić się” czy „spuźnić się”? Poprawna forma ortograficzna
Jedyną poprawną formą zapisu jest „spóźnić się” – przez „ó”. Zapis przez „u” („spuźnić się”) jest błędem ortograficznym.
„Spóźnić się” oznacza „przyjść lub zjawić się później niż powinno się”.
Reguła gramatyczna
„Spóźnić się” zapisujemy przez „ó”. Pomaga rzeczownik pokrewny „spóźnienie” — w obu formach „ó” pozostaje niezmienne, co potwierdza poprawną pisownię.
Tabela porównawcza
| Poprawnie | Błędnie | Przykład |
|---|---|---|
| spóźnić się | spuźnić się | Bał się spóźnić na pociąg. |
| spóźnienie | spuźnienie | Przeprosił za spóźnienie. |
| spóźniony | spuźniony | Był spóźniony godzinę. |
Przykłady użycia
- Bał się spóźnić na pociąg.
- Znowu się spóźniłem na spotkanie.
- Nie chcę się spóźnić na rozmowę kwalifikacyjną.
- Spóźniła się przez korek na drodze.
Jak zapamiętać?
Skojarz z rzeczownikiem „spóźnienie” — obie formy pochodzą z tego samego rdzenia z „ó”, co ułatwia zapamiętanie poprawnej pisowni czasownika.
Mechanizm reguły: dlaczego w „spóźnić się” jest „ó”
Pisownia „ó” w czasowniku „spóźnić się” nie zależy od zaimka „się” ani od końcówki osobowej. To kwestia rdzenia wyrazu. „Spóźnić się” należy do rodziny, w której ten sam człon zapisujemy przez „ó”: późny, późno, później, spóźnienie, spóźniony, opóźnić. Wszystkie te formy łączy wspólny element znaczeniowy i ortograficzny, dlatego nie ma podstaw, by w jednej z nich zastępować „ó” literą „u”.
„Spóźnić” jest czasownikiem dokonanym, a „się” to zaimek zwrotny, który piszemy osobno. Sam zaimek nie wpływa jednak na literę w czasowniku. Przedrostek „s-” również nie zmienia zapisu rdzenia. Dlatego niezależnie od formy — spóźnię, spóźnisz, spóźnił, spóźniliśmy — w środku pozostaje „ó”.
Błąd „spuźnić” bierze się najczęściej z zapisu fonetycznego. W standardowej polszczyźnie „ó” i „u” brzmią tak samo, więc samo słuchanie nie rozstrzyga. Trzeba odwołać się do budowy wyrazu i wyrazów pokrewnych. W tej rodzinie „ó” jest stałe, a forma z „u” nie ma oparcia w żadnej poprawnej postaci.
Przykład krok po kroku: sprawdzanie zapisu w zdaniu
- Weź zdanie: „Jeśli wyjdę teraz, nie spóźnię się na autobus”.
- Wskaż wyraz, który budzi wątpliwość: „spóźnię się”.
- Oddziel zaimek „się” i zajmij się samym czasownikiem: „spóźnię”.
- Ustal, czy to forma czasownika „spóźnić się”. Tak, to czas przyszły pierwszej osoby liczby pojedynczej.
- Przywołaj wyrazy pokrewne: „późno”, „późny”, „spóźnienie”, „spóźniony”. We wszystkich występuje „ó”.
- Zapisz całe zdanie poprawnie: „Jeśli wyjdę teraz, nie spóźnię się na autobus”. Forma „spuźnię” byłaby błędem.
Tabela: konteksty użycia i poprawne formy
| Kontekst | Poprawny zapis | Uwaga |
|---|---|---|
| Komunikacja miejska | Spóźnię się na autobus. | W formie „spóźnię” zawsze występuje „ó”. |
| Praca | Spóźnił się do pracy. | Forma przeszła zachowuje „ó” z bezokolicznika. |
| Szkoła | Uczeń spóźnił się na lekcję. | „Się” piszemy osobno, po czasowniku. |
| Spotkanie towarzyskie | Spóźniliśmy się przez korki. | W liczbie mnogiej „ó” nie zmienia się na „u”. |
| Korespondencja | Przepraszam, że się spóźnię. | Nawet gdy „się” stoi przed czasownikiem, zapis pozostaje przez „ó”. |
| Ogłoszenie | Autobus może się spóźnić. | Bezokolicznik z „się” po czasowniku; „ó” w rdzeniu. |
| Planowanie | Wolę wyjść wcześniej, żeby się nie spóźnić. | „Nie” z czasownikiem piszemy rozdzielnie, a czasownik przez „ó”. |
| Tryb rozkazujący | Nie spóźnij się na egzamin. | Forma rozkazująca również ma „ó” w rdzeniu. |
Praktyczne wskazówki dla piszących
- Sprawdzaj rodzinę wyrazu, nie pojedynczą formę. Jeśli wahasz się przy „spóźnić”, przywołaj „późny”, „późno”, „spóźnienie”. Wspólny rdzeń rozstrzyga na korzyść „ó”.
- Nie ufaj wyłącznie wymowie. W standardowej polszczyźnie „ó” i „u” brzmią identycznie. To, że słyszysz [u], nie oznacza, że należy pisać „u”.
- Pamiętaj, że „się” nie zmienia pisowni czasownika. Możesz je przenieść w zdaniu, ale „spóźnić”, „spóźnię”, „spóźnił” nadal mają „ó”.
- Ćwicz na krótkich zdaniach. Zapisuj formy: spóźnię się, spóźnisz się, spóźnił się, spóźniliśmy się. Powtarzanie utrwala właściwy wzór.
- Sprawdzaj w słowniku, gdy pojawia się wątpliwość. Słownik podaje wyłącznie hasło „spóźnić się” z „ó”. Forma „spuźnić się” nie jest poprawnym wariantem.
Ograniczenia i typowe pułapki
- Wymowa nie rozstrzyga. „Ó” i „u” są jednobrzmiące, dlatego dyktowanie, notowanie ze słuchu i podpowiedzi głosowe mogą prowadzić do błędnego zapisu.
- Autokorekta bywa zawodna. Niektóre edytory nie wychwytują form odmienionych albo przepuszczają wyrazy, których nie mają w słowniku. Błędne „spuźnić się” może przejść niezauważone.
- Brak klasycznej wymiany „ó” na o, e, a. W tej rodzinie nie da się zastosować prostego sprawdzianu typu „ó wymienia się na o”. Trzeba oprzeć się na stałości rdzenia i wyrazach pokrewnych.
- Błędne skojarzenia z podobnie brzmiącymi wyrazami. Litera „u” bywa poprawna w innych słowach, ale nie w rodzinie „późn-”. Trzeba każdorazowo wracać do właściwego rdzenia.
Często zadawane pytania (FAQ)
Jak odmienia się „spóźnić się”?
Odmiana: spóźnię się, spóźnisz się, spóźni się, spóźnimy się — „ó” zachowuje się we wszystkich formach.
Czy „spóźniać się” to ta sama forma?
Nie, „spóźniać się” to forma niedokonana (czynność powtarzająca się), a „spóźnić się” to forma dokonana (jednorazowe zdarzenie) — obie zapisujemy przez „ó”.
Jakie są synonimy „spóźnić się”?
Można je zastąpić przez: przyjść po czasie, zjawić się z opóźnieniem, nie zdążyć na czas.
Czy „spóźnić się” pisze się razem, czy osobno?
Czasownik „spóźnić” piszemy razem, a zaimek „się” osobno. Poprawny zapis to „spóźnić się”, na przykład „Nie chcę się spóźnić”.
Czy „spóźnić” i „spóźniać” mają takie samo „ó”?
Tak. Obie formy należą do tej samej rodziny wyrazów i zapisujemy je przez „ó”. Różnica dotyczy tylko aspektu: „spóźnić” jest dokonane, a „spóźniać” niedokonane.
Dlaczego „spóźnić” nie piszemy przez „u”?
Ponieważ rdzeń „późn-” w całej rodzinie wyrazów ma „ó”: późny, późno, spóźnienie, spóźniony. Forma „spuźnić” jest błędem ortograficznym.
Jak zapisać „spóźniliśmy się”?
Poprawnie: „spóźniliśmy się” — przez „ó”. Litera „ó” pozostaje również w liczbie mnogiej i w czasie przeszłym.
Czy słownik może dopuszczać formę „spuźnić się”?
Nie. Forma „spuźnić się” nie występuje jako poprawny wariant. Słowniki podają wyłącznie „spóźnić się” z „ó”.