Jak się pisze „nie wiadomo”? Poprawna pisownia
Poprawnie: „nie wiadomo” (nie „niewiadomo”). Piszemy osobno, tak jak z czasownikiem.
-
1Wprowadź dane
Wpisz treść, wklej tekst lub załaduj plik z dysku. -
2Kliknij przycisk
Narzędzie natychmiast przetworzy Twoje dane w przeglądarce. -
3Pobierz wynik
Skopiuj gotowy tekst lub zapisz plik na urządzeniu.
return "Wynik gotowy w 0.1s";
}
Sprawdź pisownię: nie wiadomo
Wpisz słowo albo całe pytanie, np. nie wiadomo razem czy osobno — werdykt pojawia się od razu.
Formy i ich pisownia
| Forma | Ocena | Uwaga |
|---|---|---|
| nie wiadomo | ✓ poprawnie | „Nie” z predykatywem (wiadomo, można, trzeba, warto) piszemy osobno: „nie wiadomo, kiedy”. |
| niewiadomo | ✗ błędnie | Błędny zapis w znaczeniu „nie da się ustalić”. Poprawnie: „nie wiadomo”. |
| niewiadoma | △ zależy od kontekstu | Poprawne tylko jako rzeczownik: „równanie z jedną niewiadomą”. W zdaniu „nie wiadomo, co…” — osobno. |
| niewiadomą | △ zależy od kontekstu | Rzeczownik w bierniku/narzędniku: „rozwiąż równanie z niewiadomą”. Nie jest to „nie wiadomo”. |
| nie wiadomo czy | ✓ poprawnie | Osobno; przecinek przed „czy” stawiamy, gdy wprowadza zdanie podrzędne: „nie wiadomo, czy przyjdzie”. |
| nie można | ✓ poprawnie | Ta sama zasada: „nie” osobno z predykatywem. |
| nie trzeba | ✓ poprawnie | Ta sama zasada: „nie” osobno z predykatywem. |
| niemożna | ✗ błędnie | Błąd — poprawnie „nie można”. |
Najczęstsze pytania — krótkie odpowiedzi
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| nie wiadomo razem czy osobno? | Osobno: „nie wiadomo”. „Wiadomo” zachowuje się jak czasownik, a „nie” z czasownikami piszemy osobno. |
| nie wiadomo czy niewiadomo? | Poprawnie „nie wiadomo”. Zapis „niewiadomo” jest błędny. |
| niewiadomo czy nie wiadomo? | „Nie wiadomo” — osobno. Łącznie piszemy tylko rzeczownik „niewiadoma” (w matematyce). |
| jak się pisze nie wiadomo? | Osobno: nie wiadomo. Przykład: „Nie wiadomo, kiedy skończy się remont”. |
| nie wiadomo czy niewiadoma? | To dwa różne słowa: „nie wiadomo” (osobno, predykatyw) i „niewiadoma” (rzeczownik, łącznie). |
Reguła
„Nie” z predykatywami (jak „wiadomo”, „można”, „trzeba”, „warto”) piszemy rozdzielnie, tak jak z czasownikami.
Dlaczego tak?
Słowo „wiadomo” to predykatyw — forma bezosobowa zachowująca się jak czasownik — dlatego przeczenie „nie” zapisujemy przed nim rozdzielnie, dokładnie tak jak w „nie wiem”, „nie mam”. Zapis łączny „niewiadomo” jest błędny. Ta sama zasada dotyczy innych predykatywów: „nie można”, „nie trzeba”, „nie warto”. Uwaga: istnieje też rzeczownik „niewiadoma” (np. w matematyce), pisany łącznie — ale to inne słowo, o innym znaczeniu i innej funkcji gramatycznej.
Przykłady użycia
- Nie wiadomo, kiedy skończy się remont.
- Do dziś nie wiadomo, co się wydarzyło.
Poprawna forma
Forma błędna
Rodzaj błędu
Przykłady użycia
Sprawdź też inne hasła
Oceń to narzędzie:
Powiązane narzędzia
Inne narzędzia, które mogą Ci się przydaćJak się pisze: „nie wiadomo” czy „niewiadomo”? Poprawna forma ortograficzna
Jedyną poprawną formą zapisu jest pisownia rozdzielna – „nie wiadomo”. Zapis łączny „niewiadomo” jest błędem ortograficznym, mimo że wygląda podobnie do poprawnie łącznego rzeczownika „niewiadoma”.
Wyrażenie „nie wiadomo” oznacza „nie jest znane, nikt nie wie”, np. w zdaniach typu „nie wiadomo, co się stanie”.
Reguła gramatyczna: Dlaczego piszemy „nie wiadomo” osobno?
Słowo „wiadomo” to predykatyw – bezosobowa forma czasownikowa, która zachowuje się gramatycznie jak czasownik. Zgodnie z podstawową zasadą polskiej ortografii, partykułę przeczącą „nie” z czasownikami (oraz predykatywami) piszemy zawsze rozdzielnie:
- nie wiem (czasownik)
- nie mam (czasownik)
- nie można (predykatyw)
- nie trzeba (predykatyw)
- nie warto (predykatyw)
„Wiadomo” zachowuje się tak samo jak te słowa, dlatego „nie wiadomo” zapisujemy rozdzielnie.
Tabela porównawcza: Poprawny zapis vs błędy
| Poprawna pisownia | Błędna pisownia | Przykład w zdaniu | Reguła zapamiętania |
|---|---|---|---|
| nie wiadomo | niewiadomo | Nie wiadomo, kiedy to się skończy. | Predykatyw „wiadomo” + „nie” – jak przy czasowniku. |
| nie można | niemożna | Nie można tego zmienić. | Ta sama zasada – predykatyw z „nie” osobno. |
| niewiadoma (rzeczownik) | nie wiadoma | Rozwiąż równanie z jedną niewiadomą. | To inne słowo – rzeczownik, piszemy łącznie! |
Przykłady użycia wyrażenia „nie wiadomo” w zdaniach
- Nie wiadomo, kiedy skończy się remont drogi.
- Do dziś nie wiadomo, co dokładnie się wydarzyło.
- Nie wiadomo jeszcze, kto wygra te wybory.
- Nie wiadomo mi nic o takiej decyzji.
- Nie wiadomo, czy zdążymy na czas.
Jak łatwo zapamiętać pisownię? Metoda analogii
Zastąp w myślach „wiadomo” słowem „wiem” – „nie wiadomo” brzmi jak „nie wiem”, a nikt nie pisze „niewiem” razem. Ta prosta zamiana pomaga bezbłędnie zapamiętać rozdzielną pisownię. Uważaj tylko na pułapkę: rzeczownik „niewiadoma” (używany np. w matematyce, „x to niewiadoma”) to zupełnie inne słowo, o innej funkcji gramatycznej, i ten akurat piszemy łącznie.
Na czym opiera się reguła pisowni „nie wiadomo”
Polska ortografia rozstrzyga pisownię partykuły „nie” nie na podstawie znaczenia całego wyrażenia, lecz na podstawie części mowy wyrazu, z którym partykuła się łączy. To reguła obejmująca całe grupy słów, dlatego wystarczy rozpoznać jedną formę, aby poprawnie zapisać wszystkie podobne do niej.
Z czasownikami oraz z predykatywami, czyli nieosobowymi formami typu „można”, „trzeba”, „warto”, „wiadomo”, partykułę „nie” piszemy rozdzielnie. „Wiadomo” należy właśnie do tej grupy: nie nazywa osoby ani rzeczy, nie odmienia się przez przypadki i nie tworzy liczby mnogiej. Pełni w zdaniu funkcję orzeczenia, dlatego traktuje się je tak samo jak czasownik.
Pisownia łączna pojawia się tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z innym wyrazem: rzeczownikiem „niewiadoma” albo przymiotnikiem „niewiadomy”. Wtedy „nie” nie przeczy orzeczeniu, lecz współtworzy nazwę pojęcia lub cechy, a takie wyrazy zapisujemy razem.
Jak krok po kroku ustalić zapis – przykład zdania „Nie wiadomo, kto przyjdzie na spotkanie”
- Wyodrębnij z tekstu fragment, który budzi wątpliwość. W zdaniu „Nie wiadomo, kto przyjdzie na spotkanie” jest to połączenie „nie wiadomo”.
- Sprawdź, czy po odrzuceniu „nie” pozostaje samodzielny wyraz. Zostaje „wiadomo”, więc nie masz do czynienia z formą istniejącą wyłącznie z przeczeniem.
- Ustal funkcję wyrazu „wiadomo” w zdaniu. Zdanie „Wiadomo, kto przyjdzie na spotkanie” nadal ma sens, a „wiadomo” jest w nim orzeczeniem – mówi o stanie wiedzy, a nie o osobie czy przedmiocie.
- Sprawdź, czy da się ten wyraz odmienić przez osoby. Formy „ja wiadomo”, „ty wiadomo” nie istnieją – to forma nieosobowa, czyli predykatyw, pokrewna czasownikowi „wiedzieć”.
- Rozważ, czy w zdaniu nie chodzi jednak o rzeczownik. Gdyby zdanie brzmiało „niewiadoma w równaniu okazała się liczbą całkowitą”, mielibyśmy rzeczownik i pisownia byłaby łączna. W naszym przykładzie tak nie jest.
- Zapisz całość rozdzielnie – „Nie wiadomo, kto przyjdzie na spotkanie” – i pamiętaj o przecinku przed zdaniem podrzędnym „kto przyjdzie na spotkanie”.
Tabela referencyjna: wyrażenie, część mowy i poprawny zapis
| Wyrażenie | Część mowy | Pisownia i uzasadnienie |
|---|---|---|
| nie wiadomo | predykatyw, nieosobowa forma od „wiedzieć” | Rozdzielnie – „nie” z predykatywami piszemy osobno. |
| nie wiem, nie wiesz, nie wie | czasownik w formie osobowej | Rozdzielnie – podstawowa zasada dla czasowników. |
| nie można, nie trzeba, nie warto | predykatyw | Rozdzielnie – ta sama grupa co „nie wiadomo”. |
| niewiadoma | rzeczownik, np. w równaniu | Łącznie – „nie” z rzeczownikami piszemy razem. |
| niewiadomy, niewiadoma, niewiadome | przymiotnik w stopniu równym | Łącznie, chyba że zachodzi wyraźne przeciwstawienie. |
| niewiadomo | zapis błędny dla „nie wiadomo” | Błędnie – poprawna jest wyłącznie forma rozdzielna. |
| nie wiadomo, czy… | predykatyw ze zdaniem podrzędnym | Rozdzielnie, a zdanie podrzędne oddzielamy przecinkiem. |
Praktyczne wskazówki
- Sprawdzaj funkcję, nie brzmienie – zapis zależy od tego, czy wyraz pełni w zdaniu rolę orzeczenia, czy nazywa pojęcie. Sama wymowa niczego nie rozstrzyga.
- Próbuj podstawić formę osobową – jeśli w miejsce spornego wyrazu wchodzi „wiem”, „wiesz” lub „wie”, masz do czynienia z czasownikiem albo predykatywem i píszesz rozdzielnie.
- Nie sugeruj się rzeczownikiem z matematyki – „niewiadoma” jako nazwa wielkości szukanej w równaniu to odrębny wyraz i nie jest wzorem dla „nie wiadomo”.
- Pilnuj interpunkcji niezależnie od pisowni – gdy po wyrażeniu następuje zdanie podrzędne wprowadzane przez „czy”, „kto”, „kiedy”, „jak”, potrzebny jest przecinek.
- W wątpliwości sprawdź słownik – Wielki słownik ortograficzny PWN podaje formy kwalifikowane jako poprawne, więc warto potwierdzić w nim nietypowe użycia.
Czego ta zasada nie obejmuje
- Automatycznej analizy Twojego zdania – reguła jest opisem, a nie korektorem. Musisz sam ustalić, jaką część mowy reprezentuje sporny wyraz.
- Wyrazów o zbliżonym brzmieniu – „niewiadoma” w znaczeniu rzeczownikowym, „niewiadome” jako nazwa faktów czy „niewiadomy” jako przymiotnik rządzą się własnymi zasadami.
- Wyraźnych przeciwstawień przy przymiotnikach – w konstrukcjach kontrastowych typu „nie wiadomy, lecz domyślny” pisownia się zmienia, więc nie stosuj schematu „przymiotnik zawsze łącznie” mechanicznie.
- Interpunkcji i składni – poprawny zapis „nie wiadomo” nie mówi nic o tym, czy w zdaniu potrzebny jest przecinek ani jak rozbić je na części.
Nie wiadomo razem czy osobno — sprawdź na żywo
Nad opisem hasła jest pole, w które wpiszesz swoją wersję albo całe pytanie, np. „nie wiadomo razem czy osobno”, „nie wiadomo czy niewiadomo” lub „jak się pisze nie wiadomo”. Końcówki „razem czy osobno” i prefiks „jak się pisze” są ignorowane, a werdykt pojawia się od razu.
Poprawnie piszemy nie wiadomo — osobno, bo „wiadomo” to predykatyw i zachowuje się jak czasownik, tak jak w „nie wiem”, „nie można”, „nie trzeba”. Zapis „niewiadomo” jest błędny. Łącznie piszemy wyłącznie rzeczownik niewiadoma (np. „równanie z jedną niewiadomą”) — to inne słowo o innym znaczeniu.
Pod polem jest tabela ośmiu form z oceną (poprawnie, błędnie, zależy od kontekstu) oraz tabela pięciu najczęstszych pytań z jednozdaniowymi odpowiedziami. Kliknięcie wiersza wstawia formę do pola.
Często zadawane pytania (FAQ)
Dlaczego „niewiadoma” (rzeczownik) pisze się inaczej niż „nie wiadomo”?
Ponieważ to zupełnie inne słowo – rzeczownik oznaczający wartość niewiadomą w równaniu (np. matematyczne „x”). Rzeczowniki utworzone od imiesłowów lub przymiotników z „nie” zwykle piszemy łącznie, w odróżnieniu od predykatywów i czasowników, które z „nie” piszemy rozdzielnie.
Czy „nie wiadomo” zawsze wymaga dalszej części zdania?
Zwykle tak – wyrażenie to zazwyczaj wprowadza zdanie podrzędne (np. „nie wiadomo, co się stanie”), choć może też stać samodzielnie jako krótka odpowiedź: „Nie wiadomo”.
Czy inne predykatywy z „nie” mają ten sam wzorzec?
Tak – wszystkie predykatywy (formy bezosobowe zachowujące się jak czasowniki) piszemy z „nie” rozdzielnie: „nie można”, „nie trzeba”, „nie warto”, „nie wolno”, „nie wypada”.
Jakie są synonimy „nie wiadomo”?
Można je zastąpić przez: nie jest jasne, nikt nie wie, trudno powiedzieć, pozostaje niejasne.
Czy „niewiadomo” to błąd?
Tak, jeśli chodzi o znaczenie „nie jest znane, nikt nie wie”. Poprawna forma to „nie wiadomo”. Łącznie piszemy jedynie rzeczownik „niewiadoma” oraz przymiotnik „niewiadomy”.
Dlaczego „niewiadoma” piszemy łącznie, a „nie wiadomo” rozdzielnie?
Decyduje część mowy. „Niewiadoma” to rzeczownik, a „nie” z rzeczownikami piszemy razem. „Wiadomo” to predykatyw, czyli forma nieosobowa zachowująca się jak czasownik, a z czasownikami „nie” piszemy osobno.
Czy po „nie wiadomo” stawia się przecinek?
Gdy po wyrażeniu następuje zdanie podrzędne, np. „Nie wiadomo, czy zdążymy”, przecinek jest konieczny. Sama pisownia „nie” jest niezależna od interpunkcji i zawsze rozdzielna.
Czy „nie wiadomo” to czasownik?
Formalnie to predykatyw, czyli nieosobowa forma wywodząca się od czasownika „wiedzieć”. Nie odmienia się przez osoby, ale łączy z „nie” tak samo jak czasowniki, dlatego piszemy rozdzielnie.
Jak sprawdzić pisownię, gdy mam wątpliwość?
Podstaw w miejsce spornego wyrazu formę osobową, np. „wiem”. Jeśli zdanie nadal działa, to czasownik lub predykatyw i piszesz rozdzielnie. Jeśli wyraz nazywa przedmiot lub pojęcie, jest rzeczownikiem i piszesz łącznie.