Jak się pisze „dziękuję”? Poprawna pisownia słowa

Dziękuję czy dziękuje? Poprawna pisownia słowa wdzięczności

Gdy dziękujesz Ty, piszesz „dziękuję”: z „ę” w rdzeniu (dzięk-) i z „ę” na końcu. Forma „dziękuje” (z „e” na końcu) jest poprawna tylko o kimś trzecim, np. „Ania dziękuje za prezent”. Zapisy „dziekuje”, „dziekuję”, „dzienkuje” i „dzienkuję” są błędne w każdym zdaniu.

„Dziękuję” to jeden z najczęściej używanych zwrotów grzecznościowych w języku polskim, a mimo to sprawia kłopot w piśmie. Powód leży w wymowie: przed spółgłoską „k” nosowe „ę” brzmi jak „en” (mówimy [dźenkuje]), a na końcu wyrazu w swobodnej mowie traci nosowość i brzmi jak zwykłe „e”. Słuch podpowiada więc dwa błędy naraz, a ortografia wymaga „ę” w obu miejscach.

Zasady gramatyczne: dlaczego piszemy „dziękuję”?

Poprawna pisownia słowa „dziękuję” wynika z dwóch reguł:

1. Nosowe „ę” w rdzeniu wyrazu. Słowo pochodzi od czasownika „dziękować” i dawnego rzeczownika „dzięka” (wdzięczność). „Ę” ma cała rodzina wyrazów: dzięki, podziękowanie, wdzięczny, wdzięczność. Zapis „en” nie pojawia się w żadnym z nich, choć w wymowie go słychać.
2. Końcówka „-ę” w 1. osobie liczby pojedynczej. W czasie teraźniejszym „-ow-” z bezokolicznika zamienia się w „-uj-” (dziękować → dziękuję), tak jak w parach kupować → kupuję, malować → maluję, pracować → pracuję. Forma „ja” dostaje końcówkę „-ę”, forma „on, ona” końcówkę „-e”.

Prosty test: jeśli w zdaniu możesz dopowiedzieć „ja”, na końcu piszesz „ę” (ja dziękuję, ja kupuję, ja maluję). Jeśli pasuje „on” albo „ona”, piszesz „e” (on dziękuje, ona maluje).

Odmiana czasownika „dziękować” w czasie teraźniejszym

Pełna odmiana pokazuje, że „ę” na końcu ma tylko forma pierwszej osoby liczby pojedynczej. „Ę” w rdzeniu występuje w każdej formie.

W innych czasach końcówka „-ę” wraca tylko tam, gdzie mówi „ja”: podziękuję, będę dziękować. W czasie przeszłym jej nie ma: dziękowałem, dziękowałam, podziękowała. Tryb rozkazujący to dziękuj („dziękuj babci za prezent”).

Przykłady użycia słowa „dziękuję” w zdaniach

We wszystkich poniższych zdaniach dziękuje osoba, która mówi lub pisze, więc na końcu jest „ę”:

• Serdecznie dziękuję za zaproszenie na Państwa uroczystość weselną.
• Dziękuję za szybką i rzeczową odpowiedź na moje zapytanie ofertowe.
• Bardzo wam dziękuję za pomoc przy przeprowadzce, bez was bym sobie nie poradził.
• „Nie, dziękuję, już nie zmieszczę deseru” – odpowiedział gość restauracji.
• Dziękuję panu za poświęcony czas i cenne wskazówki dotyczące projektu.

Przecinek, wielka litera i zakończenie maila

Przecinek stawiamy przed „że”: „Dziękuję, że przyszedłeś”. Przed „za” przecinka nie ma: „Dziękuję za pomoc”. Odmowę zapisujemy z przecinkiem: „Nie, dziękuję”. Zwrot do osoby oddzielamy przecinkami z obu stron: „Dziękuję, Aniu, za pomoc”.

„Bardzo dziękuję” i „dziękuję bardzo” są równie poprawne i nie wymagają przecinka. Formuła „Dziękuję i pozdrawiam” na końcu maila też obywa się bez przecinka, także przed podpisem w następnej linii. Wątpliwe przecinki w dłuższym tekście sprawdzisz w korektorze interpunkcji.

Jak unikać błędów w pisowni „dziękuję”?

Błędy typu „dzienkuje” lub „dziękuje” użyte o sobie to klasyczne błędy fonetyczne: zapisujemy to, co słyszymy. Pomagają trzy zasady:

• Gdy wdzięczność wyrażasz Ty (ja), na końcu musi być litera „ę”.
• Forma „dziękuje” (zakończona na „e”) odnosi się wyłącznie do 3. osoby liczby pojedynczej: Marek dziękuje za prezent, Zarząd dziękuje pracownikom.
• W rdzeniu (dzięk-) zawsze stoi „ę”, nigdy „en” ani samo „e”, nawet jeśli tak dyktuje słuch.

Druga częsta przyczyna to pośpiech przy klawiaturze. W SMS-ie albo mailu pisanym na telefonie ogonki znikają i powstaje zapis bez polskich znaków. W wiadomości służbowej wygląda on jak błąd ortograficzny, nawet jeśli autor zna regułę.

Dziękuję czy dziękuje: sprawdź na żywo

Nad opisem hasła znajdziesz pole, w które wpiszesz swoją wersję, pytanie albo całe zdanie (do 200 znaków), np. „jak się pisze dziękuję”. Kilka wersji oddzielasz słowem „czy” lub ukośnikiem. Werdykt pojawia się od razu: poprawnie, błędnie albo zależy od kontekstu. Pole rozpoznaje też zapis bez polskich znaków, a w wklejonym zdaniu wskazuje formy, które ma w słowniku.

Pod polem jest tabela dziesięciu form (dziękuję, dziękujesz, dziękuje, dziękujemy, dziękują, dziękuj, dzięki oraz trzy błędne zapisy) z oceną i krótką uwagą oraz tabela pięciu najczęstszych pytań z jednozdaniowymi odpowiedziami. Kliknięcie wiersza wstawia formę do pola. Przycisk „Kopiuj hasło z regułą” kopiuje regułę, błędne zapisy i przykłady jako zwykły tekst.