Jak się pisze „nie wiadomo”? Poprawna pisownia

Jak się pisze: „nie wiadomo” czy „niewiadomo”? Poprawna forma ortograficzna

Jedyną poprawną formą jest pisownia rozdzielna: „nie wiadomo”. Zapis łączny „niewiadomo” to błąd ortograficzny, choć przypomina poprawnie pisany łącznie rzeczownik „niewiadoma”.

Wyrażenie znaczy „nie jest znane, nikt nie wie” i zwykle otwiera zdanie podrzędne: „…, co się stanie”, „…, kiedy wrócą”.

Reguła gramatyczna: dlaczego piszemy osobno?

Słowo „wiadomo” to predykatyw, czyli bezosobowa forma, która w zdaniu działa jak czasownik. Partykułę przeczącą „nie” z czasownikami i predykatywami piszemy rozdzielnie:

• nie wiem (czasownik)
• nie mam (czasownik)
• nie można (predykatyw)
• nie trzeba (predykatyw)
• nie warto (predykatyw)

„Wiadomo” należy do tej samej grupy, więc przeczenie stoi przed nim osobno. Tak samo w innych czasach: „nie było wiadomo”, „nie będzie wiadomo”.

Tabela porównawcza: poprawny zapis i błędy

Przykłady użycia w zdaniach

• Nic mi nie wiadomo o takiej decyzji.
• Do końca nie było wiadomo, kto wygra wybory.
• Przyjechał nie wiadomo skąd i od razu zabrał się do pracy.

W ostatnim zdaniu nie ma przecinka, bo połączenie ze „skąd” działa jak zaimek nieokreślony (= skądś), a nie jak osobne zdanie. Tak samo działają połączenia z „kto”, „co”, „ile” (= ktoś, coś, nieznana liczba).

Jak łatwo zapamiętać pisownię? Metoda analogii

Zastąp w myślach „wiadomo” słowem „wiem”: wyrażenie brzmi wtedy jak „nie wiem”, a nikt nie pisze „niewiem” razem. Uważaj tylko na pułapkę: rzeczownik „niewiadoma” (w matematyce „x to niewiadoma”) to zupełnie inne słowo, o innej funkcji gramatycznej, i ten akurat piszemy łącznie.

Na czym opiera się reguła

O pisowni partykuły „nie” decyduje część mowy wyrazu, z którym się łączy, a nie znaczenie całego wyrażenia. „Wiadomo” nie nazywa osoby ani rzeczy, nie odmienia się przez przypadki i nie ma liczby mnogiej. Pełni w zdaniu funkcję orzeczenia, dlatego traktuje się je jak czasownik.

Pisownia łączna pojawia się tylko przy innych wyrazach: rzeczowniku „niewiadoma” i przymiotniku „niewiadomy” („człowiek niewiadomego pochodzenia”). Tam „nie” nie przeczy orzeczeniu, lecz tworzy nazwę pojęcia lub cechy. Reforma ortografii obowiązująca od 1 stycznia 2026 roku zmieniła zasady pisowni „nie” z przymiotnikami i imiesłowami przymiotnikowymi, ale predykatywów nie dotyczy: zapis rozdzielny zostaje bez zmian.

Jak krok po kroku ustalić zapis – przykład zdania „Nie wiadomo, kto przyjdzie na spotkanie”

1. Wyodrębnij fragment, który budzi wątpliwość: tu jest to połączenie „nie” z „wiadomo”.
2. Odrzuć „nie”. Zostaje samodzielny wyraz „wiadomo”, więc nie jest to słowo istniejące tylko z przeczeniem (jak „niechluj”).
3. Sprawdź funkcję wyrazu. Zdanie „Wiadomo, kto przyjdzie na spotkanie” ma sens, a „wiadomo” jest w nim orzeczeniem: mówi o stanie wiedzy, nie o osobie czy przedmiocie.
4. Spróbuj odmienić wyraz przez osoby. Formy „ja wiadomo”, „ty wiadomo” nie istnieją, więc to forma nieosobowa, czyli predykatyw pokrewny czasownikowi „wiedzieć”.
5. Wyklucz rzeczownik. W zdaniu „Niewiadoma w równaniu okazała się liczbą całkowitą” pisownia byłaby łączna, ale w naszym przykładzie rzeczownika nie ma.
6. Zapisz rozdzielnie i postaw przecinek przed zdaniem podrzędnym „kto przyjdzie na spotkanie”.

Tabela referencyjna: wyrażenie, część mowy i poprawny zapis

Praktyczne wskazówki

• Sprawdzaj funkcję, nie brzmienie. Zapis zależy od tego, czy wyraz jest orzeczeniem, czy nazywa pojęcie. Wymowa niczego nie rozstrzyga.
• Podstaw formę osobową. Jeśli w miejsce spornego wyrazu wchodzi „wiem”, „wiesz” lub „wie”, masz do czynienia z czasownikiem albo predykatywem i piszesz rozdzielnie.
• Nie sugeruj się matematyką. „Niewiadoma” jako nazwa wielkości szukanej w równaniu to odrębny wyraz i nie jest wzorem dla pisowni wyrażenia z „wiadomo”.
• Pilnuj przecinka osobno od pisowni. Gdy dalej następuje zdanie podrzędne z „czy”, „kto”, „kiedy”, „jak”, przecinek jest potrzebny; w połączeniach zaimkowych (przykład ze „skąd” wyżej) go nie ma.
• Nietypowe użycia potwierdź w słowniku ortograficznym, np. w Wielkim słowniku ortograficznym PWN.

Czego ta zasada nie obejmuje

• Wyrazów o zbliżonym brzmieniu: rzeczownik „niewiadoma”, przymiotnik „niewiadomy” i ich formy rządzą się regułą dla rzeczowników i przymiotników.
• Interpunkcji: poprawny zapis rozdzielny nie mówi, czy w zdaniu potrzebny jest przecinek. Do sprawdzenia przecinków w dłuższym tekście służy osobne narzędzie.
• Pełnej korekty tekstu: narzędzie na tej stronie rozpoznaje w zdaniu tylko formy z tabeli tego hasła, a nie wszystkie błędy.

Razem czy osobno? Sprawdź swoją wersję w narzędziu

W polu nad opisem wpisz swoją wersję albo całe pytanie, np. „nie wiadomo czy niewiadomo” albo samo „niewiadomo”. Narzędzie pomija początek „jak się pisze” i końcówkę „razem czy osobno”, a kilka wersji oddzielonych słowem „czy” albo ukośnikiem ocenia każdą osobno. Werdykt ma trzy stopnie: poprawnie, błędnie lub zależy od kontekstu (tak oceniane są „niewiadoma” i „niewiadomą”, poprawne tylko jako rzeczownik).

Możesz też wkleić zdanie do 200 znaków: narzędzie wskaże w nim formy z tabeli hasła, także zapisane bez polskich znaków. Pod polem jest tabela ośmiu form z oceną i uwagą oraz pięć najczęstszych pytań z krótkimi odpowiedziami. Kliknięcie wiersza tabeli wstawia formę do pola, a przycisk „Kopiuj hasło z regułą” kopiuje regułę, błędny zapis i przykłady jako tekst.