Jak się pisze „na przykład”? Poprawna pisownia

Jak się pisze: „na przykład” czy „naprzykład”? Poprawna forma ortograficzna

Jedyną poprawną formą zapisu jest pisownia rozdzielna – „na przykład”. Zapis łączny „naprzykład” jest błędem, mimo że skrót tego wyrażenia, „np.”, łączy obie części w jeden skrót. Błędny jest też zapis bez polskiej litery: „na przyklad”.

Wyrażenie wprowadza przykład ilustrujący wcześniejszą myśl albo otwiera wyliczenie elementów jakiegoś zbioru.

Reguła gramatyczna

To połączenie przyimka „na” z rzeczownikiem „przykład” w bierniku. Wyrażenia przyimkowe z rzeczownikiem piszemy rozdzielnie, tak jak „na skutek”, „na wypadek” czy „na pewno”. Sam skrót „np.” nie zmienia zasady pisowni pełnej formy.

Jak sprawdzić swoją wersję w narzędziu

Wpisz w pole zapis, który budzi wątpliwość, albo dwie wersje oddzielone słowem „czy” lub ukośnikiem, np. „naprzykład czy na przykład”. Werdykt pojawia się od razu, a wpisany tekst nie jest wysyłany na serwer. Zapis bez polskich znaków („naprzyklad”) też zostanie rozpoznany i oceniony.

W pole możesz wkleić całe zdanie (do 200 znaków): narzędzie wskaże w nim formę „naprzykład” i poda poprawny zapis. Pod polem jest tabela form z oceną każdej z nich, a przycisk „Kopiuj hasło z regułą” kopiuje regułę i przykładowe zdania do schowka.

Zestawienie form – co wolno, a czego nie

Przykłady użycia i przecinek

O przecinku decyduje funkcja wyrażenia w zdaniu, a nie sposób zapisu. Każdy z trzech przykładów pokazuje inną sytuację.

• „Lubię owoce, na przykład jabłka i gruszki.” Wyrażenie otwiera dopowiedzenie, więc stawiamy przed nim przecinek.
• „Zwierzęta domowe, na przykład psy i koty, wymagają opieki.” Dopowiedzenie w środku zdania zamykamy drugim przecinkiem.
• „Możesz na przykład zadzwonić do niego.” Tu znaczy tyle co „przykładowo” i nie wydzielamy go przecinkami, bo niczego nie dopowiada.

Po wyrażeniu nie stawiamy ani przecinka, ani dwukropka: zapisy „owoce, np., jabłka” i „owoce, np.: jabłka” są błędne. To samo dotyczy pełnej formy. Całe zdanie pod kątem przecinków sprawdzisz w korektorze interpunkcji.

Dlaczego piszemy rozdzielnie i jak to zapamiętać

Podstawa tej pisowni leży w budowie wyrażenia. „Na” to przyimek, a „przykład” to rzeczownik użyty w bierniku. Wyrażenia przyimkowe, czyli połączenia przyimka z rzeczownikiem, zapisujemy w polszczyźnie rozdzielnie, ponieważ każdy z tych wyrazów zachowuje samodzielność: przyimek wskazuje relację, rzeczownik wnosi treść. Nie powstaje tu żaden nowy, zrośnięty wyraz, więc łączny zapis nie ma uzasadnienia. Regułę można sprawdzić dwoma prostymi testami:

• Test wstawki. W potocznym „na ten przykład” między człony wchodzi dodatkowe słowo, co dowodzi, że to dwa odrębne wyrazy.
• Test odmiany. Rzeczownik zmienia formę zależnie od kontekstu: „o przykładzie”, „przykładowi”, „z przykładem”. W wyrazie scalonym taka wymiana nie byłaby możliwa, bo nie da się odmieniać fragmentu jednego słowa.

Skrót „np.” to umowny twór graficzny, złożony z pierwszych liter obu części. Jego łączny zapis nie przenosi się na pełną formę, dokładnie tak jak „itd.” nie sprawia, że piszemy „itakdalej”. Zasada działa niezależnie od pozycji w zdaniu: na początku wypowiedzi, w nawiasie czy we wtrąceniu pełna forma zawsze składa się z dwóch wyrazów. Na początku zdania lepiej zresztą pisać ją w całości niż zaczynać od skrótu.

Praktyczne wskazówki, gdy masz wątpliwość

• Nie przenoś zapisu skrótu na pełną formę: „np.” to wyjątek graficzny zarezerwowany dla skrótu, a pełne wyrażenie zawsze zapisujesz jako dwa osobne wyrazy.
• Zestaw je z podobnymi konstrukcjami. Przyimek z rzeczownikiem piszemy rozdzielnie także w „na dowód”, „na znak”, „na wezwanie”. Podobieństwo wzoru ułatwia zapamiętanie.
• Zajrzyj do słownika ortograficznego pod hasło „przykład”. Wyrażenie jest tam notowane jako dwa wyrazy, a formy łącznej nie ma wśród haseł.
• W cytatach zachowujemy pisownię oryginału, nawet jeśli zawiera błąd. Ewentualną poprawkę trzeba wyraźnie oznaczyć, np. dopiskiem w nawiasie kwadratowym.
• Poprawny zapis nie oznacza, że zdanie jest dobre. Sprawdź też, czy podany przykład rzeczywiście ilustruje wcześniejszą myśl, a nie wprowadza nowego wątku.

Uwaga na wyrażenia, które brzmią podobnie, a piszemy je razem: „naprawdę”, „naprzeciwko”, „naprzód”. Tych wyjątków reguła nie obejmuje i trzeba je zapamiętać.