Smog w mojej okolicy

Jak działa narzędzie i skąd pochodzą dane

Wpisz adres w Polsce, a narzędzie geokoduje go przez Nominatim, czyli usługę opartą na danych OpenStreetMap. Adres zostaje zamieniony na współrzędne geograficzne, a następnie narzędzie wybiera sześć najbliższych czujników sieci ESA.

Dane pochodzą z publicznego API Edukacyjnej Sieci Antysmogowej (ESA), prowadzonej przez Ogólnopolską Sieć Edukacyjną. Licencja danych to CC0. Sieć liczy 1475 czujników w 1031 miejscowościach, a 100% czujników wykonuje pomiar PM10.

Dla każdego z sześciu czujników zobaczysz:

• odległość od wpisanego adresu w kilometrach,
• stężenie PM10 i PM2,5,
• ocenę słowną jakości powietrza,
• wiek pomiaru, czyli informację, ile czasu minęło od odczytu.

Nad tabelą znajdują się kafelki z danymi najbliższego czujnika. Odpowiedź z API jest zapamiętywana na 10 minut, więc odświeżenie strony w krótkim odstępie może pokazać te same wartości.

Narzędzie nie ma wbudowanej mapy. Przy części czujników znajdziesz link, który otwiera OpenStreetMap w nowej karcie.

Jak czytać wyniki i co znaczą normy

Tabela wyników podaje wartości PM10 i PM2,5, ocenę słowną oraz wiek pomiaru. Najpierw spójrz na odległość — czujnik kilka kilometrów dalej może pokazywać inne stężenie niż powietrze przy Twoim adresie.

Odczyt porównuj z normami i poziomami ostrzegawczymi:

Warto zachować kontekst kraju. W chwili sprawdzenia danych mediana PM10 w sieci ESA wynosiła 10,4 ug/m3, najwyższy pomiar 192,7 ug/m3, a ponad normę dobową 50 ug/m3 wskazywało 20 czujników. Ta sama doba może więc oznaczać bardzo różne warunki w różnych miejscowościach.

Wiek pomiaru mówi, jak świeży jest odczyt. Wszystkie pomiary w chwili sprawdzenia były świeższe niż 3 godziny, ale przy interpretacji warto zauważyć, czy wartość nie pochodzi sprzed dwóch godzin — zwłaszcza gdy pogoda zmienia się szybko.

ESA i GIOŚ — czym się różnią i kiedy której ufać

ESA to Edukacyjna Sieć Antysmogowa prowadzona przez Ogólnopolską Sieć Edukacyjną. Czujniki są montowane przy szkołach, a sieć jest gęstsza niż państwowa sieć GIOŚ i obejmuje setki małych miejscowości, w których nie ma stacji GIOŚ.

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzi pomiary referencyjne. To one są podstawą komunikatów urzędowych i punktem odniesienia przy ocenie, czy normy są dotrzymane.

• ESA — szybkie, lokalne rozeznanie, dużo punktów pomiarowych, wskazania orientacyjne.
• GIOŚ — pomiar referencyjny, mniejsza liczba lokalizacji, podstawa informacji urzędowej.

W praktyce: gdy w Twojej okolicy nie ma stacji GIOŚ, ESA bywa jedynym źródłem danych z najbliższej okolicy — na przykład z konkretnej szkoły kilka ulic dalej. Gdy potrzebujesz wartości rozstrzygającej lub informacji urzędowej, sięgnij do GIOŚ.

Ograniczenia pomiaru niskokosztowego

Wszystkie czujniki ESA to urządzenia niskokosztowe zamontowane przy szkołach. Nie są aparaturą referencyjną, dlatego ich wskazania są orientacyjne i nie zastępują pomiaru GIOŚ.

Na odczyt wpływa wiele czynników:

• wilgotność i temperatura powietrza,
• zapylenie i osadzanie się pyłu na elemencie pomiarowym,
• sposób kalibracji i eksploatacji urządzenia,
• umiejscowienie czujnika — wysokość, osłona, sąsiedztwo budynków i drzew,
• przerwy w transmisji danych.

Dlatego pojedynczy, wysoki odczyt z jednego czujnika nie jest dowodem, że cała okolica ma takie stężenie. Wartości referencyjne i podstawa komunikatów urzędowych pozostają po stronie GIOŚ.

Narzędzie nie służy do diagnozy ani do podejmowania decyzji medycznych. Przy dolegliwościach ze strony układu oddechowego lub krążenia decyduje lekarz.

Kiedy sprawdzać smog w swojej okolicy

Jakość powietrza zmienia się w ciągu dnia i roku. Są sytuacje, w których warto sprawdzić stężenie przed wyjściem z domu albo przed wietrzeniem mieszkania.

• Sezon grzewczy — od jesieni do wiosny, gdy rośnie emisja związana z ogrzewaniem budynków.
• Inwersja temperatury i bezwietrzna pogoda — powietrze nie miesza się pionowo i zanieczyszczenia zostają przy ziemi.
• Wietrzenie — krótkie, intensywne wietrzenie w godzinach o niższym stężeniu bywa korzystniejsze niż uchylone okno przez wiele godzin.
• Dzieci i zajęcia na zewnątrz — wiele szkół ma własny czujnik ESA, więc łatwo sprawdzisz warunki w miejscu, w którym przebywa dziecko.
• Okresy alergii — pyłki to inny rodzaj zanieczyszczenia, ale przy wysokim stężeniu pyłu zawieszonego dyskomfort bywa odczuwalny mocniej.

Za każdym razem sprawdź też wiek pomiaru. Narzędzie pokazuje go przy każdym czujniku, a wszystkie dane w chwili sprawdzenia były świeższe niż 3 godziny.

Najczęstsze pytania

Dane: Edukacyjna Sieć Antysmogowa (ESA / OSE), licencja CC0. Wskazania orientacyjne — referencją jest GIOŚ.