Gdzie w Polsce jest teraz najgorsze powietrze

Jak działa narzędzie i skąd pochodzą dane

Narzędzie Gdzie jest najgorsze powietrze nie wymaga wpisywania miejscowości ani ustawiania filtrów. Po wejściu na stronę od razu widać dwie tabele: dwanaście czujników z najwyższym i dwanaście z najniższym stężeniem pyłu PM10 w danej chwili. Nad tabelami znajdują się kafelki podsumowania: liczba czujników w zestawieniu, liczba czujników przekraczających normę dobową, mediana i najwyższy pomiar.

Wyniki opierają się wyłącznie na odczytach z ostatnich trzech godzin, dzięki czemu stare pomiary nie zaniżają obrazu. Przycisk odświeżenia pobiera dane ponownie, a odczyt z API jest zapamiętywany na 10 minut.

API ESA jest publiczne i udostępniane na licencji CC0. Narzędzie nie zawiera mapy, a wyniki prezentowane są w tabelach. Przy części czujników znajduje się link, który otwiera OpenStreetMap w nowej karcie.

Jak czytać wyniki i co znaczą normy

Tabela najwyższych odczytów pokazuje, gdzie w ostatnich trzech godzinach stężenie PM10 było największe, a tabela najniższych pokazuje tło. Mediana 10,4 µg/m³ oznacza, że połowa czujników miała wynik niższy, a połowa wyższy. Pojedynczy najwyższy pomiar 192,7 µg/m³ jest wartością skrajną i nie opisuje całej sieci.

W chwili sprawdzenia normę dobową 50 µg/m³ przekraczało 20 czujników. Odczyt 192,7 µg/m³ leży powyżej poziomu alarmowego 150 µg/m³, ale nie jest komunikatem urzędowym. Jeśli wyniki budzą wątpliwości lub pojawiają się dolegliwości, o dalszym postępowaniu decyduje lekarz.

ESA i GIOŚ, czym się różnią i kiedy której ufać

Edukacyjna Sieć Antysmogowa to 1475 czujników w 1031 miejscowościach. Sieć jest gęstsza niż państwowy monitoring i obejmuje setki małych miejscowości, w których nie ma stacji GIOŚ. Czujniki ESA są zamontowane przy szkołach, a ich zadaniem jest edukacja i pokazywanie lokalnych różnic.

• ESA pokazuje, jak wygląda sytuacja w Twojej okolicy w danej chwili i pozwala porównać miejscowości, które nie mają stacji państwowych.
• GIOŚ prowadzi pomiar referencyjny i to na jego danych opierają się komunikaty urzędowe oraz ocena jakości powietrza.
• Do bieżącego rozpoznania lokalnego tła wystarczy ranking ESA, do decyzji urzędowych i sporów potrzebne są dane GIOŚ.

Praktyczna zasada jest prosta: traktuj ESA jako sygnał ostrzegawczy i punkt wyjścia, a GIOŚ jako rozstrzygnięcie. Jeśli oba źródła się różnią, większą wagę ma pomiar referencyjny.

Ograniczenia pomiaru niskokosztowego

Czujniki ESA są urządzeniami niskokosztowymi, a nie aparaturą referencyjną. Ich wskazania są orientacyjne. Wilgotność, temperatura, kurz osadzający się na obudowie, sposób montażu i kalibracja mogą zmieniać wynik względem pomiaru wzorcowego. Pojedynczy odczyt nie jest podstawą do wyciągania wniosków o całym mieście ani o długoterminowym zanieczyszczeniu.

Referencją pozostaje Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. To jego dane są podstawą komunikatów urzędowych i oceny jakości powietrza. Ranking ESA pokazuje bieżące zróżnicowanie przestrzenne i pomaga wychwycić miejsca warte uwagi, ale nie zastępuje pomiaru referencyjnego.

Kiedy sprawdzać ranking smogu

Poziom PM10 zmienia się w ciągu doby i w ciągu roku, dlatego termin sprawdzenia ma znaczenie.

• Sezon grzewczy to okres, w którym na większości stanowisk pojawiają się najwyższe odczyty, zwłaszcza wieczorem i nocą.
• Inwersja temperatury zatrzymuje zanieczyszczenia przy ziemi, więc wyniki mogą rosnąć mimo braku nowych źródeł emisji.
• Wietrzenie mieszkania warto zaplanować po sprawdzeniu tabeli najniższych odczytów.
• Dzieci i szkoły to grupa, dla której ESA powstała, więc przy planowaniu zajęć na zewnątrz warto zajrzeć do rankingu.
• Alergie i wrażliwość na pyły to powód, by porównywać bieżące odczyty i obserwować własne samopoczucie.

Przy dolegliwościach decyduje lekarz, a nie sam odczyt czujnika. Warto też pamiętać, że poziomy 100 µg/m³ i 150 µg/m³ odnoszą się do pomiaru referencyjnego, więc wynik z czujnika niskokosztowego trzeba traktować ostrożniej.

Najczęstsze pytania

Dane: Edukacyjna Sieć Antysmogowa (ESA / OSE), licencja CC0. Wskazania orientacyjne — referencją jest GIOŚ.