Gdzie jest czystsze powietrze — porównanie dwóch miejscowości

Jak działa narzędzie i skąd pochodzą dane

Wpisz dwie miejscowości. Narzędzie pobiera z publicznego API Edukacyjnej Sieci Antysmogowej (ESA) wszystkie czujniki przypisane do tych miejscowości i liczy średnie stężenie PM10 i PM2,5 osobno dla każdej z nich. Potem pokazuje różnicę między miejscowościami, wskazuje tę z czystszym powietrzem i rozpisuje wyniki pojedynczych czujników w tabeli.

ESA to sieć prowadzona przez Ogólnopolską Sieć Edukacyjną. Dane są udostępniane na licencji CC0, a odczyt z API jest zapamiętywany na 10 minut, więc kolejne porównanie w krótkim odstępie czasu może pokazać te same wartości.

• 1475 czujników w 1031 miejscowościach,
• 100% czujników mierzy PM10,
• wszystkie pomiary w chwili sprawdzenia były świeższe niż 3 godziny.

Jeśli w którejś miejscowości nie ma żadnego czujnika ESA, narzędzie napisze to wprost — zamiast wyniku pojawi się informacja o braku danych. Narzędzie nie zawiera mapy; przy części czujników jest tylko link otwierający OpenStreetMap w nowej karcie.

Jak czytać wyniki i co oznaczają normy

Wynik to średnia z czujników w danej miejscowości, a nie prognoza ani pomiar z jednego punktu. Porównanie najsensowniej czytać jako różnicę: jeśli jedna miejscowość ma średnią wyraźnie niższą, zwykle znaczy to, że w tym dniu warunki są tam lepsze. Przy zbliżonych wartościach różnica może wynikać z liczby i rozmieszczenia czujników, a nie z realnej różnicy w powietrzu.

Dla skali: mediana PM10 w całej sieci w chwili sprawdzania wynosiła 10,4 µg/m³, najwyższy pojedynczy pomiar to 192,7 µg/m³, a ponad normą dobową było 20 czujników. Pamiętaj, że wartości z tabeli odnoszą się do stężeń dobowych, a narzędzie pokazuje bieżący odczyt.

ESA czy GIOŚ — czym się różnią i z czego korzystać

ESA i GIOŚ odpowiadają na inne pytania. ESA to sieć gęsta i ogólnodostępna: 1475 czujników w 1031 miejscowościach, w tym w setkach małych miejscowości bez stacji GIOŚ. Dzięki temu można porównać dwie konkretne miejscowości, co w sieci państwowej często nie jest możliwe.

GIOŚ prowadzi sieć stacji referencyjnych. To pomiar wyższej klasy, ale punkty pomiarowe są rozmieszczone rzadziej i nie obejmują każdej gminy.

• Do szybkiego porównania dwóch miejscowości i codziennego rozeznania, czy w okolicy szkoły coś się dzieje — ESA.
• Do komunikatów urzędowych i wszędzie tam, gdzie potrzebny jest pomiar referencyjny — GIOŚ.

Jeśli oba źródła są dostępne i różnią się, punktem odniesienia jest GIOŚ. ESA pomaga wyrobić sobie orientację i wychwycić różnice lokalne, których stacja państwowa nie pokaże.

Ograniczenia czujników niskokosztowych

Czujniki ESA to urządzenia niskokosztowe zamontowane przy szkołach. Nie są aparaturą referencyjną, więc ich wskazania są orientacyjne — pokazują rząd wielkości i zmiany w czasie, a nie wartość wzorcową.

• Wynik zależy od kalibracji, wilgotności i temperatury oraz od tego, gdzie dokładnie wisi czujnik.
• Pojedynczy odczyt może odbiegać od rzeczywistego stężenia; większą wartość ma średnia z kilku czujników i obserwacja tendencji.
• Średnia miejscowości zależy od liczby i rozmieszczenia czujników — dwie miejscowości z podobną średnią mogą mieć inną sytuację lokalnie.
• Chwilowy odczyt nie opisuje narażenia w ciągu całej doby ani warunków w Twoim konkretnym otoczeniu.

Pomiarem referencyjnym i podstawą komunikatów urzędowych pozostaje Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Przy dolegliwościach zdrowotnych decyduje lekarz, a nie wynik z czujnika.

Kiedy warto sprawdzać, gdzie jest czystsze powietrze

Porównanie ma najwięcej sensu wtedy, gdy stężenia faktycznie się różnią, czyli głównie w sezonie grzewczym.

• Sezon grzewczy — od jesieni do wiosny różnice między miejscowościami są największe.
• Inwersja i bezwietrzne dni — gdy powietrze zalega przy ziemi, stężenia rosną, ale nie równomiernie w każdej miejscowości.
• Planowanie wietrzenia i spaceru — sprawdź bieżące wskazania, zamiast opierać się na odczycie sprzed kilku dni.
• Dzieci i szkoły — czujniki ESA stoją przy placówkach, więc to naturalne źródło informacji o otoczeniu szkoły.
• Alergie i wrażliwość na jakość powietrza — porównanie pomaga wybrać miejsce, ale nie zastępuje konsultacji z lekarzem.

Pamiętaj, że odczyt z API jest zapamiętywany na 10 minut, więc odświeżenie strony w krótkim czasie nie da nowych danych. W okresach, gdy w obu miejscowościach jest czysto, wynik porównania może być przypadkowy.

Najczęstsze pytania

Dane: Edukacyjna Sieć Antysmogowa (ESA / OSE), licencja CC0. Wskazania orientacyjne — referencją jest GIOŚ.