Gdzie jest teraz najzimniej w Polsce

Jak działa narzędzie i skąd pochodzą dane

Narzędzie pracuje na bieżących danych ze stacji telemetrycznych IMGW-PIB, udostępnianych przez publiczne API danepubliczne.imgw.pl. To źródło wyłącznie pomiarowe: temperatura powietrza i opad 10-minutowy.

Po wejściu na stronę od razu widać dwie tabele: 10 stacji z najniższą i 10 stacji z najwyższą temperaturą powietrza w tej chwili. Każdy wiersz zawiera wysokość n.p.m. oraz znacznik „pada”, jeśli w ostatnich 10 minutach na stacji zanotowano opad. Nad tabelami znajdują się kafelki: najniższa i najwyższa temperatura, mediana w kraju wraz z liczbą stacji, liczba stacji poniżej zera oraz liczba stacji, na których pada.

W API dostępnych jest ok. 790 punktów pomiarowych, ale temperaturę powietrza mierzy ok. 315 z nich, a świeży pomiar ma zwykle ok. 300 stacji. Pomiary aktualizują się co 10 minut.

• przełącznik „pomiń stacje górskie” (od 500 m n.p.m.) — bez niego ranking zimna wypełniają szczyty i hale,
• przycisk odświeżenia — pobiera najnowszy odczyt z API,
• wyszukiwarka stacji po nazwie — pokazuje temperaturę, wysokość, opad z 10 minut i godzinę pomiaru w czasie polskim,
• do zestawień trafiają wyłącznie pomiary nie starsze niż 90 minut,
• odczyt z API jest zapamiętywany na 10 minut, więc kolejne odświeżenie w tym oknie może zwrócić ten sam wynik.

Dane są operacyjne i niezweryfikowane, dlatego pojedyncze błędne odczyty są możliwe.

Dlaczego najzimniej jest w górach i po co przełącznik bez gór

Najzimniej bywa w wysokich górach, a to głównie kwestia wysokości. Najwyżej położona stacja z temperaturą powietrza to Kasprowy Wierch (1990 m n.p.m.). Inne wysokogórskie punkty to Hala Gąsienicowa (1523 m) i Hala Ornak (1109 m).

Efekt jest przewidywalny: im wyżej, tym zwykle chłodniej, więc domyślny ranking zimna szybko zamienia się w listę szczytów i hal. Dla kogoś, kto chce wiedzieć, jak jest w dolinach i niżej położonych częściach kraju, taka lista bywa mało użyteczna. Dlatego w narzędziu jest przełącznik „pomiń stacje górskie”, który odrzuca punkty położone od 500 m n.p.m. i zostawia stacje niżej położone.

Warto pamiętać, że filtr nie zmienia faktów — to tylko inny sposób patrzenia na te same pomiary. Obie wersje rankingu można sprawdzić jednym kliknięciem i porównać.

Inwersja, kotliny i północny wschód — zimno bywa tam, gdzie się go nie spodziewasz

Wysokość to nie jedyne wyjaśnienie. W pogodne, bezwietrzne noce, zwłaszcza zimą, dochodzi do inwersji temperatury: ciężkie, zimne powietrze osiada i spływa w dół, gromadząc się w dolinach i kotlinach. Wtedy bywa tam zimniej niż na zboczach i grzbietach położonych wyżej.

Dlatego niska stacja w kotlinie może wypaść w rankingu zimniej od punktu leżącego kilkaset metrów wyżej. Taki wynik nie jest błędem pomiaru — to realny efekt ukształtowania terenu i warunków nocnych.

Drugi wzorzec to północny wschód kraju. Zimą chłodniej bywa na Suwalszczyźnie, nazywanej polskim biegunem zimna. To obszar, który przy sprzyjających warunkach potrafi zbierać bardzo niskie wartości.

Sam ranking pokazuje jednak tylko stan na teraz. Nie da się z niego wywnioskować, gdzie będzie najzimniej za tydzień — do tego potrzebna jest prognoza, której to narzędzie nie zawiera.

Pomiar ze stacji a prognoza i temperatura w aplikacji pogodowej

Stacja telemetryczna mierzy temperaturę w jednym, konkretnym punkcie, na określonej wysokości n.p.m. i w osłonie meteorologicznej, która chroni czujnik przed bezpośrednim słońcem i opadem. To pomiar lokalny — opisuje warunki właśnie tam, a nie średnią dla całego powiatu czy regionu.

Aplikacja pogodowa działa inaczej: zwykle prezentuje prognozę, czyli wyliczenia modelu dla jakiegoś obszaru lub siatki, a nie odczyt z jednego czujnika. Prognoza i pomiar mogą się różnić, bo opisują co innego — przyszłość i teraźniejszość, uśredniony obszar i konkretne miejsce.

Narzędzie celowo ogranicza się do pomiarów. Nie ma tu mapy, nie ma prognozy, temperatury odczuwalnej, wiatru ani historii, nie wysyła też powiadomień. Wszystkie wartości pochodzą z odczytów operacyjnych IMGW-PIB i nie są weryfikowane tak, jak dane publikowane później w opracowaniach.

Kiedy to się przydaje zimą i jakie ma ograniczenia

Zimą ranking przydaje się w kilku prostych sytuacjach: przy pracy w ogrodzie i ochronie roślin przed przymrozkami, przed wyjazdem w góry, gdzie warunki zmieniają się z wysokością, a także przy codziennym dojeździe, gdy chcemy wiedzieć, jak jest na konkretnej stacji po drodze. Wyszukiwarka pozwala wpisać nazwę stacji i zobaczyć temperaturę, wysokość, opad z 10 minut oraz godzinę pomiaru w czasie polskim.

Ograniczenia są równie ważne jak zastosowania. Dane są operacyjne i niezweryfikowane, więc pojedyncze błędne odczyty się zdarzają. Do zestawień trafiają tylko pomiary nie starsze niż 90 minut, a odczyt z API jest zapamiętywany na 10 minut. Narzędzie pokazuje stan na teraz — nie zastąpi prognozy ani komunikatów ostrzegawczych. Przed wyjazdem w góry i w trudnych warunkach zimowych warto sprawdzić prognozę oraz komunikaty IMGW.

Najczęstsze pytania

Źródło danych: IMGW-PIB, dane publiczne ze stacji telemetrycznych. Dane operacyjne, niezweryfikowane.