Szyfr Cezara

Szyfr Cezara — jak działa?

Szyfr Cezara to jeden z najstarszych szyfrów — każdą literę zastępuje się literą oddaloną o stałą liczbę pozycji w alfabecie (klasycznie o 3). Nasze narzędzie szyfruje i odszyfrowuje tekst dowolnym przesunięciem, a oprócz szyfru Cezara obsługuje też pokrewne szyfry podstawieniowe.

Obsługiwane szyfry

• Szyfr Cezara — przesunięcie o wybraną liczbę (klucz),
• ROT13 — przesunięcie o 13, symetryczne (szyfrowanie = odszyfrowanie),
• Atbash — odwrócenie alfabetu (A↔Z, B↔Y…),
• GA-DE-RY-PO-LU-KI — popularny szyfr harcerski, zamienia litery w parach.

Szyfrowanie krok po kroku — przykład

Zasada jest prosta: każdą literę tekstu jawnego zastępujemy literą oddaloną o stałą liczbę pozycji (klucz) w alfabecie. Przy klasycznym przesunięciu o 3 (ROT3) na alfabecie łacińskim: A→D, B→E, C→F… a litery z końca alfabetu „zawijają się” na początek (X→A, Y→B, Z→C). Hasło ATAK O ŚWICIE po sprowadzeniu polskich znaków do podstawowych (Ś→S) daje szyfrogram DWDN R VZLFLH. Odszyfrowanie to ta sama operacja w drugą stronę — przesunięcie o 3 pozycje wstecz.

Historia: Juliusz Cezar i relacja Swetoniusza

Nazwa szyfru pochodzi od Juliusza Cezara, który — jak pisze rzymski historyk Swetoniusz w „Żywotach cezarów” — szyfrował prywatną korespondencję, zastępując każdą literę literą oddaloną o trzy pozycje. Jego następca, Oktawian August, używał prostszej wersji z przesunięciem o 1, a zamiast ostatniej litery alfabetu pisał podwójne A. W czasach, gdy większość ludzi nie umiała czytać, taka ochrona w zupełności wystarczała — dziś szyfr Cezara to klasyka kryptografii do nauki i zabawy, nie do ochrony danych.

Rodzina szyfrów klasycznych

ROT13

Szyfr Cezara z przesunięciem o 13. Ponieważ alfabet łaciński ma 26 liter, ta sama operacja szyfruje i odszyfrowuje — dlatego ROT13 przez lata służył na forach internetowych do ukrywania spoilerów i rozwiązań zagadek.

Atbash

Szyfr starszy od Cezara, znany z tekstów hebrajskich: alfabet po prostu się odwraca (A↔Z, B↔Y, C↔X…). Nie ma klucza, więc każdy, kto zna zasadę, odczyta wiadomość.

GADERYPOLUKI — szyfr harcerski

Najpopularniejszy polski szyfr zastępczy, używany w harcerstwie. Klucz GA-DE-RY-PO-LU-KI tworzy sześć par liter: G↔A, D↔E, R↔Y, P↔O, L↔U, K↔I. Litery z par zamienia się miejscami, pozostałe przepisuje bez zmian. Przykład: HARCERZ → HGYCDYZ (A→G, R→Y, E→D, a H, C i Z zostają). Istnieją też warianty z innymi kluczami, np. PO-LI-TY-KA-RE-NU czy KO-NI-EC-MA-TU-RY — zasada działania jest identyczna.

Jak złamać szyfr Cezara?

Szyfr Cezara jest podatny na dwa proste ataki. Pierwszy to przegląd zupełny (brute force): możliwych przesunięć jest tylko 25, więc wystarczy wypróbować wszystkie i wybrać to, które daje sensowny tekst — w naszym narzędziu zajmie to mniej niż minutę. Drugi to analiza częstości: w każdym języku litery występują z charakterystyczną częstością (po polsku najczęstsze są A, I, O i E). Wystarczy znaleźć najczęstszą literę szyfrogramu i założyć, że odpowiada jednej z nich — od razu poznajemy prawdopodobny klucz. Im dłuższy tekst, tym pewniejszy wynik.

Popularne przesunięcia (ROT)

FAQ