Kalkulator wykopu

Kalkulator wykopu - objętość urobku

Kalkulator wykopu wylicza objętość ziemi do usunięcia dla rowu lub fundamentów. Uwzględnia nachylenie ścian, spęcznienie gruntu po wykopaniu i liczbę kursów wywrotki.

Ściany pionowe czy skarpy?

Płytkie wykopy mogą mieć ściany pionowe, ale przy głębokości powyżej ok. 1 m ściany się skarpuje, żeby grunt się nie osypał. Skarpa 1:1 oznacza poszerzenie o 1 m na każdej stronie na każde 1 m głębokości, a skarpa 2:1 — o 0,5 m.

Spęcznienie gruntu

Grunt po wykopaniu zwiększa objętość — ziemia w pryzmie zajmuje ok. 25% więcej niż w gruncie rodzimym (współczynnik spęcznienia). Kalkulator wylicza objętość urobku w pryzmie i na tej podstawie podaje liczbę kursów wywrotki o podanej pojemności.

Jak kalkulator liczy objętość wykopu

Kalkulator traktuje wykop jako bryłę o prostokątnej podstawie. Punktem wyjścia jest zawsze dno: jego długość i szerokość pomnożone przez głębokość dają objętość gruntu rodzimego przy ścianach pionowych. Ta wartość jest jednoznaczna, bo przy pionowych ścianach wykop ma z góry i z dołu dokładnie ten sam obrys, więc nie ma żadnych skosów do doliczenia.

Gdy wybierzesz skarpę, górna krawędź wykopu przesuwa się na zewnątrz. W kodzie narzędzia nachylenie jest zapisane jako liczba: ściany pionowe to 0, skarpa 2:1 to 0,5, a skarpa 1:1 to 1. Ta wartość oznacza poszerzenie przypadające na każdy metr głębokości, liczone na jedną stronę wykopu. Przy głębokości 1,5 m skarpa 1:1 odsuwa krawędź o 1,5 m w każdą stronę, a skarpa 2:1 o 0,75 m. Kalkulator wyznacza pole dna i pole góry, a następnie objętość bryły zawartej między nimi — im głębiej i im łagodniejszy skos, tym większa różnica między dnem a górą.

Druga część obliczeń dotyczy już transportu. Świeżo wykopany grunt jest luźniejszy od tego w caliźnie i w pryzmie zajmuje więcej miejsca, dlatego objętość geometryczna jest przeliczana przez współczynnik spęcznienia. To ta większa liczba, a nie objętość samego wykopu, decyduje o wywozie: narzędzie dzieli ją przez pojemność wywrotki i zaokrągla wynik w górę do pełnych kursów, bo nie da się zamówić części kursu.

Przykład krok po kroku: wykop 8 × 1,2 × 1,5 m

1. Zapisujesz wymiary dna wykopu: długość 8 m, szerokość 1,2 m, głębokość 1,5 m.
2. Dla porównania liczysz wariant ze ścianami pionowymi: 8 × 1,2 × 1,5 = 14,4 m³ gruntu rodzimego. Przy głębokości 1,5 m to tylko rachunek poglądowy — taki wykop w praktyce wykonuje się ze skarpą.
3. Uwzględniasz spęcznienie. Przy współczynniku 1,25 urobek w pryzmie zajmuje 14,4 × 1,25 = 18,0 m³.
4. Sprawdzasz wariant ze skarpą 1:1. Górna krawędź odsuwa się o 1,5 m na każdą stronę, więc obrys góry to 11 × 4,2 m, a objętość do wywiezienia jest większa niż przy ścianach pionowych — kalkulator przeliczy ją po zmianie opcji ścian.
5. Przy wywrotce o pojemności 10 m³: 18,0 / 10 = 1,8, czyli 2 kursy — jeden pełny i jeden częściowo załadowany.
6. Przy mniejszej wywrotce 6 m³: 18,0 / 6 = 3,0, czyli dokładnie 3 pełne kursy.

Poszerzenie góry wykopu na jedną stronę w zależności od głębokości

Jak korzystać z kalkulatora w praktyce

• Mierz dno, nie górę — do kalkulatora wpisujesz długość i szerokość dna wykopu oraz głębokość. Poszerzenie od skarpy narzędzie dolicza samo, więc wpisanie wymiaru z góry zaniżyłoby lub zawyżyło wynik.
• Głębokość licz od poziomu terenu — jeśli zdejmujesz warstwę humusu, objętość tej warstwy policz osobno, a do kalkulatora wpisz głębokość wykopu właściwego. Warstwy o różnej głębokości najlepiej podzielić na kilka prostszych brył.
• Zostaw zapas na pojemność wywrotki — podaj realną pojemność skrzyni, a nie maksimum „na styk”. Grunt kopcuje się nierówno, a zaokrąglenie liczby kursów w górę i tak daje bufor.
• Porównaj oba warianty skarpy — przy tej samej głębokości skarpa 1:1 zajmuje znacznie więcej miejsca w planie i generuje więcej urobku niż 2:1. Przy ciasnej działce policz oba warianty i porównaj liczbę kursów.
• Odejmij grunt wracający do zasypki — jeśli część urobku zostaje na miejscu, np. do zasypania fundamentów, wywieziesz mniej, niż pokaże kalkulator dla całej bryły.

Czego kalkulator nie uwzględnia

• Nieregularny kształt wykopu — narzędzie zakłada prostokątną bryłę o stałej głębokości. Wykopy L-kształtne, ławy schodkowe albo dno o zmiennej głębokości trzeba podzielić na prostsze części i zsumować wyniki.
• Rzeczywisty współczynnik spęcznienia — luźnienie gruntu zależy od jego rodzaju i wilgotności, a narzędzie pracuje na jednej wartości. Dla gruntów spoistych i sypkich wynik może się różnić od przyjętego.
• Zasypka i ponowne zagęszczenie — jeśli część gruntu wraca do wykopu, realna liczba kursów jest mniejsza. Narzędzie liczy całą objętość urobku, nie śledzi, ile ziemi zostaje na budowie.
• Technika pracy maszyn — narzędzie podaje czystą geometrię wykopu powiększoną o spęcznienie. Nie dolicza gruntu rozsypanego przy załadunku, miejsca na odkład ani strat przy przeładunku, a to wszystko zwiększa liczbę kursów w praktyce.

Najczęstsze pytania