Fazy Księżyca
Wybierz datę z lat 1900–2100: pokażemy fazę, oświetlenie tarczy, dni do pełni i nowiu oraz kalendarz faz całego miesiąca.
-
1Wprowadź dane
Wpisz treść, wklej tekst lub załaduj plik z dysku. -
2Kliknij przycisk
Narzędzie natychmiast przetworzy Twoje dane w przeglądarce. -
3Pobierz wynik
Skopiuj gotowy tekst lub zapisz plik na urządzeniu.
return "Wynik gotowy w 0.1s";
}
8 faz Księżyca i ich widoczność
| Faza | Oświetlenie tarczy | Wiek (dni od nowiu) | Widoczność (z Polski) |
|---|---|---|---|
| Nów | 0–5% | 0–2,1 i 28,6–29,5 | tarcza niewidoczna — Księżyc jest między Ziemią a Słońcem; najciemniejsze noce, najlepsze do obserwacji gwiazd |
| Przybywający sierp | 5–41% | 2,1–6,5 | cienki rogalik wieczorem tuż po zachodzie Słońca, nisko na zachodnim niebie |
| Pierwsza kwadra | 41–59% | 6,5–8,3 | prawa połowa tarczy oświetlona; wysoko na niebie o zachodzie Słońca, zachodzi około północy |
| Przybywający garb | 59–99% | 8,3–13,9 | większość tarczy oświetlona; widoczny od popołudnia do późnej nocy |
| Pełnia | 99–100% | 13,9–15,7 | cała tarcza oświetlona; wschodzi o zachodzie Słońca i świeci przez całą noc |
| Ubywający garb | 59–99% | 15,7–21,3 | większa część tarczy nadal jasna; wschodzi późnym wieczorem, widoczny w drugiej połowie nocy i rano |
| Ostatnia kwadra | 41–59% | 21,3–23,0 | lewa połowa tarczy oświetlona; wschodzi około północy, wysoko na niebie o wschodzie Słońca |
| Ubywający sierp | 1–41% | 23,0–28,6 | cienki rogalik nad ranem tuż przed wschodem Słońca, nisko na wschodnim niebie |
Jak to liczymy
Datę zamieniamy na dzień juliański (JD, południe), odejmujemy JD wzorcowego nowiu (2 451 550,1) i bierzemy resztę z dzielenia przez 29,53059 dnia, czyli wiek Księżyca. Przykład dla 03.01.2026: JD = 2 461 044,0, wiek = 14,6 dnia, ułamek cyklu = 0,494, więc pełnia. Oświetlenie = (1 − cos 2π·ułamek) / 2 = 100%.
Dlaczego ±1 dzień?
Kalkulator używa średniej długości cyklu. Rzeczywisty miesiąc synodyczny trwa od ok. 29,3 do ok. 29,8 dnia, bo orbita Księżyca jest eliptyczna. Dlatego dokładny moment pełni czy nowiu może przesunąć się o kilkanaście godzin, a czasem wypaść dzień wcześniej lub później niż w tabeli.
Przybywa czy ubywa? Reguła D i C
Na półkuli północnej oświetlona część tarczy w kształcie litery D oznacza, że Księżyc się „dopełnia”, czyli przybywa (oświetlona prawa strona). Kształt litery C oznacza, że się „cofa”, czyli ubywa (oświetlona lewa strona).
Półkula południowa
Faza i procent oświetlenia są takie same na całej Ziemi, ale na półkuli południowej tarcza wygląda jak lustrzane odbicie: przybywający Księżyc ma oświetloną lewą stronę, a ubywający prawą. Data fazy może się różnić o dzień ze względu na strefę czasową.
Oceń to narzędzie:
Powiązane narzędzia
Inne narzędzia, które mogą Ci się przydaćJaka jest dziś faza Księżyca?
Kalkulator po otwarciu strony od razu pokazuje stan na dziś, a dla dowolnej daty z lat 1900–2100 oblicza, w której z ośmiu faz jest Księżyc, jaki procent tarczy jest oświetlony, ile dni minęło od nowiu i ile zostało do najbliższej pełni i nowiu. Pod wynikiem znajdziesz daty najbliższych faz głównych (nów, pierwsza kwadra, pełnia, ostatnia kwadra) oraz kalendarz faz Księżyca na cały wybrany miesiąc, dzień po dniu. Obliczenia opierają się na średnim miesiącu synodycznym (29,53 dnia) liczonym od znanego nowiu, więc daty mogą odbiegać od rzeczywistych o około jeden dzień.
Cykl księżycowy – 8 faz w 29,5 dnia
Pełny cykl (lunacja) trwa średnio 29 dni 12 godzin i 44 minuty. Kolejno: nów (Księżyc niewidoczny), sierp przybywający, pierwsza kwadra (prawa połowa tarczy), Księżyc garbaty przybywający, pełnia, garbaty ubywający, ostatnia kwadra (lewa połowa), sierp ubywający – i znów nów. Prosty trik na rozpoznanie z nieba: Księżyc w kształcie litery D „dopełnia się” (rośnie), w kształcie litery C „cofa się” (ubywa). Na półkuli południowej obraz jest odwrócony, więc ta reguła tam nie działa.
W astronomii nów, kwadry i pełnia to pojedyncze momenty, a nie całe dni. Kalkulator nadaje nazwę według ułamka cyklu: pełnią nazywa przedział od 0,47 do 0,53 cyklu (ok. 1,8 dnia wokół dokładnej pełni), a nowiem od 0,97 do 0,07 (ok. 3 dni). Dokładne zakresy wszystkich faz pokazuje tabela pod kalkulatorem.
Jak czytać wynik: przykład dla 21 października 2026
Dla 21.10.2026 (stan na południe UTC) kalkulator liczy dzień juliański 2 461 335,0. Po odjęciu wzorcowego nowiu (2 451 550,1) i wzięciu reszty z dzielenia przez 29,53059 dnia wychodzi wiek Księżyca 10,3 dnia, czyli 0,348 cyklu. To mieści się w przedziale przybywającego garbu (0,28–0,47). Dalej:
- oświetlenie tarczy: (1 − cos 2π·0,348) / 2 ≈ 79%,
- do najbliższej pełni zostaje 4,5 dnia (ok. 25.10.2026),
- do najbliższego nowiu 19,3 dnia (ok. 09.11.2026).
Rzeczywista pełnia wypada 26 października 2026 nad ranem czasu polskiego, czyli dzień później niż wynik ze średniego cyklu. Tak w praktyce wygląda dokładność ±1 dzień: do planowania obserwacji, zdjęć czy prac w ogrodzie wystarczy, ale godzinę pełni sprawdź w efemerydach. Gotowy wynik skopiujesz jako tekst przyciskiem „Kopiuj wynik”.
Kalendarz pełni Księżyca 2026 z nazwami
W 2026 roku wypada 13 pełni Księżyca – o jedną więcej niż miesięcy, bo maj ma dwie (druga to tzw. Blue Moon). Daty podajemy w czasie polskim. Nazwy pochodzą z tradycji północnoamerykańskiej, spopularyzowanej przez almanachy rolnicze.
| Data pełni (2026) | Tradycyjna nazwa | Pochodzenie nazwy |
|---|---|---|
| 3 stycznia | Wilczy Księżyc | pora wycia głodnych wilków zimą |
| 1 lutego | Śnieżny Księżyc | najobfitsze opady śniegu |
| 3 marca | Robaczy Księżyc | pierwsze dżdżownice po roztopach |
| 2 kwietnia | Różowy Księżyc | kwitnące różowe floksy (nazwa nie dotyczy koloru tarczy) |
| 1 maja | Kwiatowy Księżyc | pełnia wiosennego kwitnienia |
| 31 maja | Niebieski Księżyc (Blue Moon) | druga pełnia w jednym miesiącu |
| noc z 29 na 30 czerwca | Truskawkowy Księżyc | sezon zbioru truskawek |
| 29 lipca | Jeleni Księżyc | pora wyrastania poroża jeleni |
| 28 sierpnia | Jesiotrowy Księżyc | obfite połowy jesiotra |
| 26 września | Księżyc Żniwiarzy | pełnia najbliższa równonocy jesiennej |
| 26 października | Myśliwski Księżyc | pora polowań przed zimą |
| 24 listopada | Bobrowy Księżyc | bobry kończą budowę tam |
| 24 grudnia | Zimny Księżyc | pełnia w Wigilię, w porze najdłuższych nocy |
Pełnia trwa formalnie tylko jeden moment, ale tarcza wygląda na „pełną” przez 2–3 noce wokół tej daty. Jeśli pełnia wypada w nocy, kalkulator ze średnim cyklem może przypisać ją do sąsiedniego dnia – tak jest choćby z czerwcową pełnią, która w czasie UTC przypada jeszcze 29 czerwca.
Co naprawdę zależy od fazy Księżyca
Potwierdzone: pływy morskie (najsilniejsze przy nowiu i pełni, gdy Słońce i Księżyc działają wspólnie), jasność nocnego nieba (ważna dla astrofotografii – najlepsze obserwacje przy nowiu) i terminy świąt. Wielkanoc to pierwsza niedziela po pierwszej wiosennej pełni: w 2026 roku pełnia wypadła w czwartek 2 kwietnia, więc Wielkanoc przypadła 5 kwietnia. Naukowo nie potwierdzono natomiast wpływu pełni na sen, porody czy zachowanie, choć badania wciąż trwają, a tradycje ogrodnicze (kalendarz biodynamiczny) mają wiernych zwolenników.
Superksiężyc, krwawy księżyc i mikropełnia – co to znaczy
Najczęściej szukane „odmiany” pełni to nie osobne fazy, lecz zbieg okoliczności:
- Superksiężyc – pełnia w pobliżu perygeum (najbliższego punktu orbity). Tarcza wydaje się do 14% większa i 30% jaśniejsza niż przy mikropełni. Najefektowniej wygląda tuż po wschodzie, gdy złudzenie księżycowe dodatkowo ją powiększa.
- Krwawy Księżyc – całkowite zaćmienie Księżyca: tarcza czerwienieje, bo dociera do niej tylko światło przefiltrowane przez ziemską atmosferę (ta sama fizyka, co czerwony zachód słońca). Zaćmienie Księżyca zdarza się wyłącznie w pełni; całkowite zaćmienie z 3 marca 2026 nie było widoczne z Polski, bo Księżyc był u nas wtedy pod horyzontem.
- Mikropełnia – pełnia w apogeum (najdalej od Ziemi), pozornie najmniejsza w roku.
- Blue Moon – druga pełnia w miesiącu (w 2026 r. 31 maja) albo trzecia z czterech pełni w jednej porze roku. Nazwa nie ma związku z kolorem.
Nów Księżyca 2026 – najlepsze noce do obserwacji nieba
Nów to przeciwieństwo pełni: Księżyca praktycznie nie widać, więc niebo jest najciemniejsze. To najlepszy czas na obserwacje gwiazd, Drogi Mlecznej i astrofotografię. Daty nowiu w 2026 r. (czas polski): 18 stycznia, 17 lutego, 19 marca, 17 kwietnia, 16 maja, 15 czerwca, 14 lipca, 12 sierpnia, 11 września, 10 października, 9 listopada, 9 grudnia. Między nowiem a kolejną pełnią mija ok. 14,8 dnia – wtedy Księżyc przybywa, a po pełni ubywa. Fazy Księżyca na inne lata sprawdzisz w kalkulatorze: kalendarz miesiąca działa dla każdej daty od 1900 do 2100 roku.
Najczęstsze pytania o fazy Księżyca
Jaka jest faza Księżyca dzisiaj?
Kalkulator ustawia dzisiejszą datę automatycznie po otwarciu strony i od razu pokazuje fazę, oświetlenie tarczy oraz liczbę dni do pełni i nowiu. Po sprawdzeniu innej daty przycisk „Dziś” wraca do bieżącego dnia.
Kiedy jest najbliższa pełnia?
Tabela „Najbliższe fazy główne” podaje datę, dzień tygodnia i liczbę dni do najbliższej pełni, nowiu i obu kwadr, licząc od wybranego dnia. Rzeczywisty termin może różnić się o jeden dzień.
Czy faza Księżyca jest taka sama na całym świecie?
Tak, w danym momencie faza i procent oświetlenia są wszędzie takie same. Data pełni czy nowiu może się różnić o dzień przez strefę czasową, a na półkuli południowej tarcza wygląda jak lustrzane odbicie.
Czy faza Księżyca wpływa na sen lub wędkowanie?
To popularne przekonania bez mocnego potwierdzenia w badaniach. Fazy na pewno wyznaczają natomiast siłę pływów morskich i jasność nocnego nieba.
Jak dokładny jest kalkulator?
Około ±1 dzień, bo opiera się na średniej długości cyklu, a rzeczywisty miesiąc synodyczny trwa od ok. 29,3 do 29,8 dnia. Do obserwacji to wystarcza, do precyzyjnych obliczeń użyj efemeryd.