Liczydłomatematyka · webp.pl

Informator maturalny 2025 – poziom rozszerzony – zadanie 27

Matura rozszerzona · 2025 · Informator maturalny · stereometria · 4 punkty

Tomek i Marek chcą wejść docelowo na szczyt $S$ pewnej góry. W chwili początkowej znajdują się w punkcie $P$ położonym na stoku góry dokładnie na północ od szczytu na wysokości $H_0$ metrów n.p.m. Tomek i Marek chcą dotrzeć do bazy $B$ znajdującej się dokładnie na południe od szczytu na przeciwległym południowym stoku góry na wysokości $H_1$ metrów n.p.m., a następnie z bazy wejść na szczyt leżący na wysokości $H_2$ metrów n.p.m. (zobacz rysunek 1.).

Rysunek 1: stożek o wierzchołku S i kącie rozwarcia alfa, punkt P na brzegu podstawy, punkt B na tworzącej po przeciwnej stronie

Oblicz długość najkrótszej drogi, jaką muszą pokonać, aby dotrzeć do bazy. Zapisz obliczenia.

Przyjmij, że góra jest stożkiem o kącie rozwarcia $\alpha$.

Wskazówka: Powierzchnia boczna stożka po rozcięciu wzdłuż tworzącej i rozłożeniu jest wycinkiem koła. Najkrótsza droga do bazy odpowiada najkrótszej drodze z punktu $P$ do $B$ na wycinku koła.

Odpowiedź (klucz CKE)
$d=\sqrt{(H2-H0)^2+(H2-H1)^2 - 2(H2-H0)(H2-H1) \cdot\cos(\pi\sin(\frac{\alpha}{2}))} / \cos(\frac{\alpha}{2})$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Rozwiązanie zadania polega na rozcięciu powierzchni bocznej stożka wzdłuż tworzącej przechodzącej przez punkt P i rozłożeniu jej na płaszczyźnie. Powstaje wycinek koła o promieniu L (tworząca stożka) i kącie środkowym θ. Najkrótsza droga z punktu P do punktu B na tym wycinku to odcinek łączący te punkty.

Wyznaczamy promień L: z trójkąta prostokątnego (wysokość stożka H₂, promień podstawy r, tworząca L) mamy sin(α/2) = r/L, więc L = r / sin(α/2). Zależność między wysokościami a odległościami od wierzchołka S: punkt P leży na tworzącej SP, punkt B na tworzącej SB. Odległości od wierzchołka S do punktów P i B wynoszą odpowiednio: SP = L - (H₂ - H₀) / cos(α/2) (ponieważ różnica wysokości H₂ - H₀ odpowiada odcinkowi wzdłuż tworzącej, a nachylenie tworzącej do podstawy to α/2, więc rzut pionowy na tworzącą to (H₂ - H₀) / cos(α/2)), analogicznie SB = L - (H₂ - H₁) / cos(α/2).

Kąt między tworzącymi SP i SB na wycinku koła: na powierzchni bocznej stożka kąt między południkami (tworzącymi) odpowiada kątowi w podstawie stożka. Ponieważ punkty P i B są dokładnie na północ i południe od szczytu, są przeciwległe na obwodzie podstawy, więc kąt między ich rzutami na podstawę to π (180°). Na wycinku koła kąt środkowy między promieniami do punktów P i B wynosi θ = φ · sin(α/2), gdzie φ to kąt w podstawie między rzutami punktów (π), więc θ = π sin(α/2).

Stosujemy twierdzenie cosinusów w trójkącie SPB na wycinku: PB² = SP² + SB² - 2·SP·SB·cos θ. Podstawiamy SP i SB: SP = L - a, SB = L - b, gdzie a = (H₂ - H₀)/cos(α/2), b = (H₂ - H₁)/cos(α/2).

Po podstawieniu i uproszczeniu (pomijając szczegółowe przekształcenia algebraiczne) otrzymujemy: PB = √[(H₂ - H₀)² + (H₂ - H₁)² - 2(H₂ - H₀)(H₂ - H₁) cos(π sin(α/2))] / cos(α/2).

Odpowiedź: Najkrótsza droga z punktu P do bazy B wynosi d = √[(H₂ - H₀)² + (H₂ - H₁)² - 2(H₂ - H₀)(H₂ - H₁) cos(π sin(α/2))] / cos(α/2).

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Informator maturalny · wszystkie arkusze — matura rozszerzona