Liczydłomatematyka · webp.pl

Informator maturalny 2025 – poziom rozszerzony – zadanie 28

Matura rozszerzona · 2025 · Informator maturalny · kombinatoryka · 4 punkty

Niech $n$ będzie ustaloną liczbą naturalną dodatnią. Ze zbioru $\mathbb{M}=\{1;2;3;\ldots;3n+1\}$ losujemy jednocześnie trzy liczby. Zdarzenie $A$ odpowiada jednoczesnemu wylosowaniu ze zbioru $\mathbb{M}$ trzech liczb, których suma przy dzieleniu przez $3$ daje resztę $1$.

Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia $A$. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
$P(A)=(3n^2 - 1) / ((3n+1)(3n-1))$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Liczby w zbiorze $\mathbb{M} = \{1,2,\ldots, 3n+1\}$ można podzielić na trzy klasy reszt modulo 3: liczby postaci $3k$ (reszta 0), $3k+1$ (reszta 1) i $3k+2$ (reszta 2). Dla $n$ naturalnego dodatniego, w zbiorze jest $3n+1$ liczb. Liczymy, ile jest liczb każdego typu. Liczby $1,4,7,\ldots, 3n+1$ to liczby dające resztę 1 – jest ich $n+1$ (bo $3n+1 = 3n+1$). Liczby $2,5,8,\ldots, 3n-1$ dają resztę 2 – jest ich $n$ (ostatnia $3n-1$). Liczby podzielne przez 3: $3,6,9,\ldots, 3n$ – jest ich $n$.

Suma trzech liczb daje resztę 1 modulo 3. Możliwe kombinacje reszt (w dowolnej kolejności): (1,1,2) – suma reszt $1+1+2=4 \equiv 1 \pmod{3}$, (0,0,2) – $0+0+2=2 \equiv 2$ – nie, (0,1,0) – $0+1+0=1$ – nie, (0,2,2) – $0+2+2=4 \equiv 1$, (1,0,0) – $1+0+0=1$, (2,2,2) – $2+2+2=6 \equiv 0$ – nie, (1,1,1) – $1+1+1=3 \equiv 0$ – nie, (0,0,1) – $0+0+1=1$, (0,1,2) – $0+1+2=3 \equiv 0$ – nie. Zatem poprawne kombinacje to: (1,1,2), (0,0,2), (1,0,0), (0,0,1). Ale (0,0,2) i (0,0,1) są tym samym typem: dwie liczby z resztą 0 i jedna z resztą 1 lub 2. Jednak (0,0,2) daje sumę reszt 2, więc nie jest dobra. Sprawdzamy jeszcze raz: (0,0,2) → 0+0+2=2 ≡ 2 mod 3 – nie daje reszty 1. (0,0,1) → 0+0+1=1 ≡ 1 – tak. (1,0,0) → 1+0+0=1 – tak. (1,1,2) → 1+1+2=4 ≡ 1 – tak. (0,1,2) → 0+1+2=3 ≡ 0 – nie. (2,2,2) → 6 ≡ 0 – nie. (1,1,1) → 3 ≡ 0 – nie. Zatem poprawne kombinacje reszt to: (1,1,2), (0,0,1), (1,0,0). Ale (0,0,1) i (1,0,0) to w istocie ten sam przypadek: dwie liczby z reszty 0 i jedna z reszty 1. Jednak (0,0,1) oznacza wybór dwóch liczb z klasy 0 i jednej z klasy 1, a (1,0,0) to inna kolejność, ale liczba kombinacji jest taka sama – uwzględniamy to w liczeniu liczby trójek.

Liczymy liczbę trójek dla każdego przypadku. Dla (1,1,2): wybieramy 2 liczby z klasy 1 (mamy $n+1$ liczb) i 1 liczbę z klasy 2 (mamy $n$ liczb): $\binom{n+1}{2} \cdot \binom{n}{1} = \frac{(n+1)n}{2} \cdot n = \frac{n^2(n+1)}{2}$.

Dla (0,0,1): wybieramy 2 liczby z klasy 0 ($n$ liczb) i 1 z klasy 1 ($n+1$ liczb): $\binom{n}{2} \cdot \binom{n+1}{1} = \frac{n(n-1)}{2} \cdot (n+1) = \frac{n(n-1)(n+1)}{2}$.

Dla (1,0,0): to jest dokładnie ten sam przypadek co (0,0,1) – już policzony. Nie ma innych kombinacji, bo (0,0,2) nie daje reszty 1. Zatem łączna liczba trójek sprzyjających: $\frac{n^2(n+1)}{2} + \frac{n(n-1)(n+1)}{2} = \frac{n(n+1)(n + n-1)}{2} = \frac{n(n+1)(2n-1)}{2}$.

Sprawdźmy jeszcze przypadek (2,2,0)? Suma reszt 2+2+0=4 ≡ 1 – tak! To jest kolejna możliwość: dwie liczby z reszty 2 i jedna z reszty 0. Wcześniej przeoczyłem. Mamy więc kombinacje: (1,1,2), (0,0,1), (2,2,0). (1,0,0) to to samo co (0,0,1) – już uwzględnione. Zatem poprawne kombinacje to: (1,1,2), (0,0,1), (2,2,0). Liczba trójek dla (2,2,0): wybieramy 2 z klasy 2 ($n$ liczb) i 1 z klasy 0 ($n$ liczb): $\binom{n}{2} \cdot \binom{n}{1} = \frac{n(n-1)}{2} \cdot n = \frac{n^2(n-1)}{2}$.

Teraz łączna liczba trójek sprzyjających: $\frac{n^2(n+1)}{2} + \frac{n(n-1)(n+1)}{2} + \frac{n^2(n-1)}{2} = \frac{n}{2}\left[ n(n+1) + (n-1)(n+1) + n(n-1) \right] = \frac{n}{2}\left[ n^2+n + n^2-1 + n^2-n \right] = \frac{n}{2}\left[ 3n^2 -1 \right] = \frac{n(3n^2-1)}{2}$.

Wszystkich trójek: $\binom{3n+1}{3} = \frac{(3n+1)(3n)(3n-1)}{6} = \frac{(3n+1)3n(3n-1)}{6} = \frac{n(3n+1)(3n-1)}{2}$.

Prawdopodobieństwo: $P(A) = \frac{\frac{n(3n^2-1)}{2}}{\frac{n(3n+1)(3n-1)}{2}} = \frac{3n^2-1}{(3n+1)(3n-1)}$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Informator maturalny · wszystkie arkusze — matura rozszerzona