1. Dopasuj nazwę przypadku do pytania, na które odpowiada. Połącz litery z cyframi, np. A–3.

Ćwiczenie: Przypadki: A. mianownik B. dopełniacz C. celownik D. biernik E. narzędnik F. miejscownik G. wołacz

Pytania: 1. (widzę) kogo? co? 2. (idę) z kim? z czym? 3. kto? co? 4. (nie ma) kogo? czego? 5. (przyglądam się) komu? czemu? 6. (mówię) o kim? o czym? 7. o!

Miejsce na odpowiedź: A–____, B–____, C–____, D–____, E–____, F–____, G–____

Klucz: A–3, B–4, C–5, D–1, E–2, F–6, G–7

2. Przeczytaj zdania. Podkreślone rzeczowniki są wypisane pod zdaniami. Napisz, w jakim przypadku stoi każdy z nich.

Ćwiczenie: 1. Mama kupiła chleb. → chleb: ____ 2. Nie mam dziś zeszytu. → zeszytu: ____ 3. Pomagam siostrze w lekcjach. → siostrze: ____ 4. Jadę na wycieczkę z klasą. → klasą: ____ 5. Marzę o wakacjach. → wakacjach: ____ 6. Kasiu, chodź tutaj! → Kasiu: ____ 7. Pies szczeka na podwórku. → pies: ____

Klucz: 1. biernik (kupiła kogo? co? – chleb) 2. dopełniacz (nie mam czego? – zeszytu) 3. celownik (pomagam komu? – siostrze) 4. narzędnik (z kim? – z klasą) 5. miejscownik (o czym? – o wakacjach) 6. wołacz 7. mianownik (kto? – pies)

3. Uzupełnij zdania, wpisując podany w nawiasie rzeczownik w odpowiedniej formie. Na końcu napisz, w jakim przypadku jest wpisana forma.

Ćwiczenie: 1. Nie widzę dziś ____ (Ola) w szkole. Przypadek: ____ 2. Rozmawiam z ____ (kolega). Przypadek: ____ 3. Dziadek opowiada o ____ (wojna). Przypadek: ____ 4. Daję prezent ____ (brat). Przypadek: ____ 5. Czytam ciekawą ____ (książka). Przypadek: ____ 6. Wracam ze ____ (sklep). Przypadek: ____

Klucz: 1. Oli – dopełniacz (nie widzę kogo?) 2. kolegą – narzędnik (z kim?) 3. wojnie – miejscownik (o czym?) 4. bratu – celownik (komu?) 5. książkę – biernik (czytam co?) 6. sklepu – dopełniacz (wracam skąd? ze sklepu; pytania przypadka: kogo? czego?)

4. Odmień przez przypadki rzeczownik „kot” w liczbie pojedynczej. Wypełnij tabelkę, a potem ułóż jedno zdanie z formą „kotu” i jedno z formą „kotem”.

Ćwiczenie: Tabelka (wpisz formy): mianownik (kto? co?): kot dopełniacz (kogo? czego?): ____ celownik (komu? czemu?): ____ biernik (kogo? co?): ____ narzędnik (z kim? z czym?): ____ miejscownik (o kim? o czym?): ____ wołacz (o!): ____

Zdanie z formą „kotu”: ____________________ Zdanie z formą „kotem”: ____________________

Klucz: dopełniacz: kota; celownik: kotu; biernik: kota; narzędnik: kotem; miejscownik: kocie; wołacz: kocie. Przykładowe zdania: „Daję kotu mleko.” „Bawię się z kotem.” (Zdania ucznia mogą być inne, ale muszą zawierać wskazane formy użyte poprawnie.)

5. Zadanie twórcze: napisz krótkie opowiadanie (4–6 zdań) pt. „Dzień w zoo”. Użyj co najmniej pięciu różnych przypadków rzeczowników. Pod tekstem wypisz po jednym przykładzie rzeczownika w każdym użytym przypadku i podaj nazwę przypadku.

Ćwiczenie: Pomysły na wyrazy: lew, małpa, opiekun, klatka, dzieci, bilet. Opowiadanie: ____________________________________________ ____________________________________________ ____________________________________________

Wypisane przykłady (rzeczownik – przypadek): 1. ____ – ____ 2. ____ – ____ 3. ____ – ____ 4. ____ – ____ 5. ____ – ____

Klucz: Odpowiedź zależy od pracy ucznia. Kryteria: tekst ma 4–6 zdań i jest spójny (1 pkt); użyto co najmniej 5 różnych przypadków (2 pkt); formy rzeczowników są poprawne (1 pkt); przypadki w wypisanej liście są nazwane poprawnie (1 pkt). Przykład: „Dzieci poszły do zoo. Kupiły bilety (biernik). Przy klatce (dopełniacz) stał lew (mianownik). Opiekun (mianownik) rozmawiał z dziećmi (narzędnik). Wszyscy opowiadali o lwie (miejscownik). Dzieci podziękowały opiekunowi (celownik).”