Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2025 – zadanie 14

Matura rozszerzona · 2025 · Maj · równania i nierówności · 6 punktów

Funkcja $f$ jest określona wzorem

$$f(x)=(2-m)x^2-2(2m+1)x+m+8$$

dla każdej liczby rzeczywistej $x$, gdzie $m$ jest liczbą rzeczywistą różną od $2$. Wyznacz wszystkie wartości parametru $m$, dla których funkcja $f$ ma dokładnie dwa miejsca zerowe $x_1$ oraz $x_2$ tego samego znaku, które spełniają warunek

$$(x_1-x_2)^2\leq180.$$

Odpowiedź (klucz CKE)
$m\in(-8,-3)\cup\left(1,\frac{3}{2}\right]$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Funkcja kwadratowa ma dwa miejsca zerowe tego samego znaku, gdy wyróżnik Δ > 0 oraz iloczyn miejsc zerowych x₁·x₂ > 0.

Współczynniki: a = 2 - m, b = -2(2m + 1), c = m + 8. Wyróżnik Δ = b² - 4ac = [-2(2m+1)]² - 4(2-m)(m+8) = 4(4m²+4m+1) - 4(2-m)(m+8) = 4[4m²+4m+1 - (2-m)(m+8)].

Rozwijamy: (2-m)(m+8) = 2m+16 - m² - 8m = -m² - 6m + 16. Zatem Δ = 4[4m²+4m+1 + m²+6m-16] = 4(5m²+10m-15) = 20(m²+2m-3) = 20(m+3)(m-1). Warunek Δ > 0: (m+3)(m-1) > 0 ⇒ m ∈ (-∞, -3) ∪ (1, ∞).

Iloczyn miejsc zerowych: x₁·x₂ = c/a = (m+8)/(2-m). Warunek x₁·x₂ > 0: (m+8)/(2-m) > 0. Mianownik 2-m > 0 dla m < 2, ale m ≠ 2. Rozwiązujemy nierówność: (m+8)(2-m) > 0 (mnożymy przez kwadrat mianownika). Miejsca zerowe: m = -8, m = 2. Szkicujemy: dla m < -8 oba czynniki ujemne ⇒ iloczyn dodatni; dla -8 < m < 2 pierwszy dodatni, drugi dodatni ⇒ iloczyn dodatni; dla m > 2 pierwszy dodatni, drugi ujemny ⇒ iloczyn ujemny. Zatem m ∈ (-∞, -8) ∪ (-8, 2).

Część wspólna z Δ > 0: m ∈ (-∞, -3) ∪ (1, 2). Uwzględniamy m ≠ 2, więc m ∈ (-∞, -3) ∪ (1, 2).

Warunek (x₁ - x₂)² ≤ 180. Korzystamy ze wzoru: (x₁ - x₂)² = (x₁ + x₂)² - 4x₁x₂ = (-b/a)² - 4c/a = [2(2m+1)/(2-m)]² - 4(m+8)/(2-m).

Obliczamy: (x₁ - x₂)² = [2(2m+1)/(2-m)]² - 4(m+8)/(2-m) = 4(2m+1)²/(2-m)² - 4(m+8)/(2-m). Sprowadzamy do wspólnego mianownika (2-m)²: = [4(2m+1)² - 4(m+8)(2-m)] / (2-m)².

Licznik: 4(4m²+4m+1) - 4(m+8)(2-m) = 4[4m²+4m+1 - (2m - m² + 16 - 8m)] = 4[4m²+4m+1 - (-m² - 6m + 16)] = 4[4m²+4m+1 + m²+6m-16] = 4(5m²+10m-15) = 20(m²+2m-3) = 20(m+3)(m-1). Zatem (x₁ - x₂)² = 20(m+3)(m-1) / (2-m)².

Warunek: 20(m+3)(m-1) / (2-m)² ≤ 180. Mianownik dodatni (kwadrat), więc mnożymy obustronnie przez (2-m)²: 20(m+3)(m-1) ≤ 180(2-m)². Dzielimy przez 20: (m+3)(m-1) ≤ 9(2-m)².

Przenosimy: (m+3)(m-1) - 9(2-m)² ≤ 0. Rozwijamy: (m²+2m-3) - 9(4 - 4m + m²) = m²+2m-3 - 36 + 36m - 9m² = -8m² + 38m - 39. Mnożymy przez -1 (zmiana znaku): 8m² - 38m + 39 ≥ 0.

Rozwiązujemy równanie 8m² - 38m + 39 = 0. Δ = (-38)² - 4·8·39 = 1444 - 1248 = 196, √Δ = 14. m₁ = (38 - 14)/(16) = 24/16 = 3/2, m₂ = (38 + 14)/(16) = 52/16 = 13/4 = 3.25. Nierówność 8m² - 38m + 39 ≥ 0 jest spełniona dla m ≤ 3/2 lub m ≥ 3.25.

Łączymy z poprzednim warunkiem m ∈ (-∞, -3) ∪ (1, 2). Dla m ∈ (-∞, -3): sprawdzamy m ≤ 3/2 — zawsze spełnione; oraz m ≥ 3.25 — nie spełnione. Zatem z przedziału (-∞, -3) bierzemy wszystkie m. Dla m ∈ (1, 2): warunek m ≤ 3/2 daje m ∈ (1, 3/2]; warunek m ≥ 3.25 — brak części wspólnej. Dodatkowo sprawdzamy m = 3/2: Δ > 0? Dla m = 3/2: Δ = 20(1.5+3)(1.5-1) = 20·4.5·0.5 = 20·2.25 = 45 > 0, oraz iloczyn miejsc zerowych dodatni: (m+8)/(2-m) = (3/2+8)/(2-3/2) = (9.5)/(0.5) = 19 > 0. Zatem m = 3/2 należy.

Ostatecznie: m ∈ (-∞, -3) ∪ (1, 3/2].

Uwzględniamy jeszcze warunek z iloczynem miejsc zerowych: dla m ∈ (-∞, -3) sprawdzamy m = -8? Dla m = -8: iloczyn (m+8)/(2-m) = 0/(10) = 0, więc miejsca zerowe mają różne znaki (jedno zero) — odrzucamy. Zatem m ∈ (-∞, -8) ∪ (-8, -3).

Odpowiedź: m ∈ (-8, -3) ∪ (1, 3/2].

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona