Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2025 – zadanie 14

Matura rozszerzona · 2025 · Czerwiec · geometria analityczna · 6 punktów

W układzie współrzędnych $(x,y)$ dany jest równoległobok $ABCD$ o wierzchołkach $A=(-8,-1)$ i $D=(-13,9)$ oraz środku symetrii $M=\left(-\frac92,1\right)$. Okrąg $\mathcal{O}$ przechodzi przez początek tego układu i jest styczny do prostych zawierających boki $AB$ i $BC$ tego równoległoboku. Druga współrzędna środka okręgu $\mathcal{O}$ jest liczbą ujemną. Wyznacz równanie okręgu $\mathcal{O}$.

Odpowiedź (klucz CKE)
$(x+1)^2+(y+2)^2=5$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Znajdujemy pozostałe wierzchołki równoległoboku. Środek symetrii M jest środkiem przekątnych. Niech C = (x_C, y_C). Z własności środka: M = ((A + C)/2, (y_A + y_C)/2). Stąd (-8 + x_C)/2 = -9/2 → -8 + x_C = -9 → x_C = -1 oraz (-1 + y_C)/2 = 1 → -1 + y_C = 2 → y_C = 3. Zatem C = (-1, 3). Podobnie dla B: M = ((B + D)/2, (y_B + y_D)/2). Niech B = (x_B, y_B). Mamy (x_B - 13)/2 = -9/2 → x_B - 13 = -9 → x_B = 4 oraz (y_B + 9)/2 = 1 → y_B + 9 = 2 → y_B = -7. Zatem B = (4, -7).

Wyznaczamy równania prostych zawierających boki. Prosta AB: A=(-8,-1), B=(4,-7). Wektor AB = [12, -6] → współczynnik kierunkowy a_AB = (-7+1)/(4+8) = -6/12 = -1/2. Równanie: y = -1/2 x + b. Podstawiamy A: -1 = -1/2*(-8) + b → -1 = 4 + b → b = -5. Zatem AB: y = -1/2 x - 5, czyli x + 2y + 10 = 0. Prosta BC: B=(4,-7), C=(-1,3). Wektor BC = [-5, 10] → a_BC = (3+7)/(-1-4) = 10/(-5) = -2. Równanie: y = -2x + b. Podstawiamy B: -7 = -2*4 + b → -7 = -8 + b → b = 1. Zatem BC: y = -2x + 1, czyli 2x + y - 1 = 0.

Okręg jest styczny do prostych AB i BC, więc jego środek S = (a, b) leży na dwusiecznej kąta między tymi prostymi. Obliczamy odległości punktu S od prostych: d(S, AB) = |a + 2b + 10|/√(1^2+2^2) = |a+2b+10|/√5, d(S, BC) = |2a + b - 1|/√(2^2+1^2) = |2a+b-1|/√5. Ponieważ okrąg jest styczny do obu prostych, promień r = d(S, AB) = d(S, BC). Zatem |a+2b+10| = |2a+b-1|.

Rozwiązujemy równanie z wartościami bezwzględnymi. Mamy dwa przypadki: a+2b+10 = 2a+b-1 lub a+2b+10 = -(2a+b-1). Pierwszy: a+2b+10 = 2a+b-1 → a - b = 11 → a = b + 11. Drugi: a+2b+10 = -2a - b + 1 → 3a + 3b = -9 → a + b = -3 → a = -3 - b.

Okręg przechodzi przez początek układu O=(0,0), więc odległość SO równa się promieniowi r: (a-0)^2 + (b-0)^2 = r^2. Ale r = d(S, AB) = |a+2b+10|/√5. Podstawiamy r^2 = a^2 + b^2 = (|a+2b+10|^2)/5 → 5(a^2+b^2) = (a+2b+10)^2.

Rozpatrujemy pierwszy przypadek: a = b+11. Podstawiamy do równania okręgu: 5((b+11)^2 + b^2) = ((b+11)+2b+10)^2 → 5(b^2+22b+121 + b^2) = (3b+21)^2 → 5(2b^2+22b+121) = 9b^2 + 126b + 441 → 10b^2+110b+605 = 9b^2+126b+441 → b^2 - 16b + 164 = 0. Δ = 256 - 656 = -400 < 0, brak rozwiązań rzeczywistych.

Drugi przypadek: a = -3 - b. Podstawiamy: 5((-3-b)^2 + b^2) = ((-3-b)+2b+10)^2 → 5(b^2+6b+9 + b^2) = (b+7)^2 → 5(2b^2+6b+9) = b^2+14b+49 → 10b^2+30b+45 = b^2+14b+49 → 9b^2+16b-4=0. Δ = 256 + 144 = 400, √Δ=20. b = (-16 ± 20)/18. b1 = 4/18 = 2/9, b2 = -36/18 = -2. Z treści: druga współrzędna środka okręgu (czyli b) jest liczbą ujemną, więc b = -2. Wtedy a = -3 - (-2) = -1. Środek S = (-1, -2). Promień r = √(a^2+b^2) = √(1+4)=√5.

Równanie okręgu: (x + 1)^2 + (y + 2)^2 = 5.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona