Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2025 – zadanie 15

Matura rozszerzona · 2025 · Czerwiec · rachunek różniczkowy · 6 punktów

Rozważamy wszystkie graniastosłupy prawidłowe trójkątne o polu powierzchni całkowitej równym $24\sqrt{3}$.

Zadanie 15a.

Wykaż, że objętość $V$ graniastosłupa w zależności od długości $a$ krawędzi podstawy jest określona wzorem

$$V(a)=6a-\frac18a^3.$$

Zadanie 15b.

Objętość $V$ graniastosłupa w zależności od długości $a$ krawędzi podstawy jest określona wzorem

$$V(a)=6a-\frac18a^3$$

dla $a\in(0,4\sqrt{3})$. Wyznacz długość krawędzi podstawy tego z rozważanych graniastosłupów, którego objętość jest największa. Oblicz tę największą objętość.

Odpowiedź (klucz CKE)
wykazanoOdpowiedź: $a=4$, $V=16$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Zadanie 15a: Pole powierzchni całkowitej graniastosłupa prawidłowego trójkątnego to suma pól dwóch podstaw (trójkątów równobocznych) i pól trzech ścian bocznych (prostokątów). Pole trójkąta równobocznego o boku $a$ wynosi $\frac{a^2\sqrt{3}}{4}$, więc pole dwóch podstaw to $2 \cdot \frac{a^2\sqrt{3}}{4} = \frac{a^2\sqrt{3}}{2}$. Pole powierzchni bocznej to $3 \cdot a \cdot H = 3aH$, gdzie $H$ to wysokość graniastosłupa. Zatem $\frac{a^2\sqrt{3}}{2} + 3aH = 24\sqrt{3}$.

Wyznaczamy $H$ z tego równania: $3aH = 24\sqrt{3} - \frac{a^2\sqrt{3}}{2}$, więc $H = \frac{24\sqrt{3}}{3a} - \frac{a^2\sqrt{3}}{6a} = \frac{8\sqrt{3}}{a} - \frac{a\sqrt{3}}{6}$.

Obliczamy objętość $V = P_p \cdot H = \frac{a^2\sqrt{3}}{4} \cdot H$. Podstawiamy $H$: $V = \frac{a^2\sqrt{3}}{4} \cdot \left(\frac{8\sqrt{3}}{a} - \frac{a\sqrt{3}}{6}\right) = \frac{a^2\sqrt{3}}{4} \cdot \frac{48\sqrt{3} - a^2\sqrt{3}}{6a} = \frac{a^2\sqrt{3}}{4} \cdot \frac{\sqrt{3}(48 - a^2)}{6a}$.

Upraszczamy: $V = \frac{a^2 \cdot 3 \cdot (48 - a^2)}{24a} = \frac{3a(48 - a^2)}{24} = \frac{144a - 3a^3}{24} = 6a - \frac{1}{8}a^3$. Wykazano.

Zadanie 15b: Mamy funkcję $V(a) = 6a - \frac{1}{8}a^3$ określoną dla $a \in (0, 4\sqrt{3})$. Szukamy maksimum tej funkcji. Liczymy pochodną: $V'(a) = 6 - \frac{3}{8}a^2$.

Przyrównujemy pochodną do zera: $6 - \frac{3}{8}a^2 = 0 \Rightarrow \frac{3}{8}a^2 = 6 \Rightarrow a^2 = 16 \Rightarrow a = 4$ (ujemne odrzucamy, bo $a\gt 0$).

Sprawdzamy, że $a=4$ należy do przedziału $(0, 4\sqrt{3})$, ponieważ $4\sqrt{3} \approx 6,93$. Badamy znak pochodnej: dla $a\lt 4$ pochodna dodatnia (funkcja rośnie), dla $a\gt 4$ pochodna ujemna (funkcja maleje), więc w $a=4$ jest maksimum lokalne.

Obliczamy największą objętość: $V(4) = 6 \cdot 4 - \frac{1}{8} \cdot 4^3 = 24 - \frac{1}{8} \cdot 64 = 24 - 8 = 16$.

Następne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona