Ciąg $(a_n)$, określony dla każdej liczby naturalnej $n\geq 1$, jest arytmetyczny i rosnący. W tym ciągu $a_6=15$ oraz $a_{15}=a_3\cdot(a_8-6)$. Ciąg $(b_n)$, określony dla każdej liczby naturalnej $n\geq 1$, jest geometryczny i $b_1=a_{11}$ oraz $b_2=a_6$. Oblicz sumę wszystkich wyrazów ciągu $(b_n)$.
Matura rozszerzona – czerwiec 2025 – zadanie 12
Matura rozszerzona · 2025 · Czerwiec · ciągi · 5 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Niech ciąg arytmetyczny $(a_n)$ ma różnicę $r\gt 0$ (bo rosnący) i pierwszy wyraz $a_1$. Wtedy $a_n = a_1 + (n-1)r$.
Z warunków: $a_6 = a_1 + 5r = 15$ oraz $a_{15} = a_1 + 14r$, $a_3 = a_1 + 2r$, $a_8 = a_1 + 7r$. Równanie $a_{15} = a_3 \cdot (a_8 - 6)$ daje: $a_1 + 14r = (a_1 + 2r)(a_1 + 7r - 6)$.
Z pierwszego równania $a_1 = 15 - 5r$. Podstawiamy do drugiego: $15 - 5r + 14r = (15 - 5r + 2r)(15 - 5r + 7r - 6)$, czyli $15 + 9r = (15 - 3r)(9 + 2r)$.
Rozwiązujemy: $15 + 9r = 135 + 30r - 27r - 6r^2$, więc $15 + 9r = 135 + 3r - 6r^2$. Przenosimy: $6r^2 + 9r - 3r + 15 - 135 = 0$, czyli $6r^2 + 6r - 120 = 0$, dzielimy przez 6: $r^2 + r - 20 = 0$.
Rozwiązania: $r = 4$ lub $r = -5$. Ponieważ ciąg jest rosnący, $r \gt 0$, więc $r = 4$. Wtedy $a_1 = 15 - 5 \cdot 4 = 15 - 20 = -5$.
Obliczamy $a_{11} = a_1 + 10r = -5 + 40 = 35$. Ciąg geometryczny $(b_n)$ ma $b_1 = a_{11} = 35$ oraz $b_2 = a_6 = 15$. Jego iloraz $q = \frac{b_2}{b_1} = \frac{15}{35} = \frac{3}{7}$.
Suma wszystkich wyrazów ciągu geometrycznego o $|q| \lt 1$ wynosi $S = \frac{b_1}{1 - q} = \frac{35}{1 - \frac{3}{7}} = \frac{35}{\frac{4}{7}} = 35 \cdot \frac{7}{4} = \frac{245}{4}$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona