Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2025 – zadanie 11

Matura rozszerzona · 2025 · Czerwiec · geometria analityczna · 6 punktów

W kartezjańskim układzie współrzędnych $(x,y)$ dany jest równoległobok $ABCD$ o wierzchołkach $A=(-8,-1)$ i $D=(-13,9)$ oraz środku symetrii $M=\left(-\frac{9}{2},1\right)$.

Okrąg $\mathcal{O}$ przechodzi przez początek tego układu i jest styczny do prostych zawierających boki $AB$ i $BC$ tego równoległoboku. Druga współrzędna środka okręgu $\mathcal{O}$ jest liczbą ujemną.

Wyznacz równanie okręgu $\mathcal{O}$. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
$(x+1)^2+(y+2)^2=5$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Środek symetrii równoległoboku to punkt przecięcia przekątnych. Niech $M$ będzie środkiem odcinka $AC$ oraz $BD$. Dla $A=(-8,-1)$ i $M=(-\frac{9}{2},1)$ wyznaczamy $C=(x_C,y_C)$ z warunku $M$ jako środek $AC$: $\frac{-8+x_C}{2}=-\frac{9}{2}$, $\frac{-1+y_C}{2}=1$. Stąd $x_C=-1$, $y_C=3$, więc $C=(-1,3)$.

Analogicznie, dla $D=(-13,9)$ i $M$ wyznaczamy $B=(x_B,y_B)$ z $M$ jako środek $BD$: $\frac{x_B-13}{2}=-\frac{9}{2}$, $\frac{y_B+9}{2}=1$. Stąd $x_B=4$, $y_B=-7$, więc $B=(4,-7)$.

Prosta $AB$ przechodzi przez $A=(-8,-1)$ i $B=(4,-7)$. Jej współczynnik kierunkowy: $a_{AB}=\frac{-7+1}{4+8}=\frac{-6}{12}=-\frac{1}{2}$. Równanie: $y+1=-\frac{1}{2}(x+8)$, czyli $y=-\frac{1}{2}x-5$ lub $x+2y+10=0$.

Prosta $BC$ przechodzi przez $B=(4,-7)$ i $C=(-1,3)$. Współczynnik: $a_{BC}=\frac{3+7}{-1-4}=\frac{10}{-5}=-2$. Równanie: $y+7=-2(x-4)$, czyli $y=-2x+1$ lub $2x+y-1=0$.

Okręg jest styczny do prostych $AB$ i $BC$, więc jego środek $S=(a,b)$ leży na dwusiecznej kąta między tymi prostymi. Ponadto okrąg przechodzi przez początek $O=(0,0)$, więc $|SO|^2=r^2$, gdzie $r$ jest promieniem. Druga współrzędna środka $b\lt 0$.

Odległość punktu $S$ od prostej $AB$: $d_{AB}=\frac{|a+2b+10|}{\sqrt{1^2+2^2}}=\frac{|a+2b+10|}{\sqrt{5}}$. Od prostej $BC$: $d_{BC}=\frac{|2a+b-1|}{\sqrt{2^2+1^2}}=\frac{|2a+b-1|}{\sqrt{5}}$. Warunek styczności: $d_{AB}=d_{BC}=r$, więc $|a+2b+10|=|2a+b-1|$.

Rozpatrujemy dwa przypadki równości modułów:

1) $a+2b+10=2a+b-1 \Rightarrow a-b=11$.

2) $a+2b+10=-(2a+b-1) \Rightarrow a+2b+10=-2a-b+1 \Rightarrow 3a+3b=-9 \Rightarrow a+b=-3$.

Ponadto $S$ leży w tej samej półpłaszczyźnie względem obu prostych (bo okrąg jest styczny zewnętrznie?), ale ważniejszy jest warunek przechodzenia przez początek: odległość $SO$ równa $r$. Mamy $r=\frac{|a+2b+10|}{\sqrt{5}}$ oraz $r^2=a^2+b^2$. Podstawiamy każdy przypadek.

Przypadek 1: $a-b=11 \Rightarrow a=b+11$. Podstawiamy do $a^2+b^2=\frac{(a+2b+10)^2}{5}$. $(b+11)^2+b^2=\frac{((b+11)+2b+10)^2}{5}=\frac{(3b+21)^2}{5}$. Mnożymy przez 5: $5(2b^2+22b+121)=9(b^2+14b+49) \Rightarrow 10b^2+110b+605=9b^2+126b+441 \Rightarrow b^2-16b+164=0$. Delta $256-656=-400\lt 0$, brak rozwiązań rzeczywistych.

Przypadek 2: $a+b=-3 \Rightarrow a=-b-3$. Podstawiamy: $(-b-3)^2+b^2=\frac{((-b-3)+2b+10)^2}{5}=\frac{(b+7)^2}{5}$. Mnożymy przez 5: $5(2b^2+6b+9)=b^2+14b+49 \Rightarrow 10b^2+30b+45=b^2+14b+49 \Rightarrow 9b^2+16b-4=0$. Delta $256+144=400$, $\sqrt{\Delta}=20$. $b=\frac{-16\pm20}{18}$. $b_1=\frac{4}{18}=\frac{2}{9}\gt 0$, $b_2=\frac{-36}{18}=-2\lt 0$. Z założenia $b\lt 0$, więc $b=-2$. Wtedy $a=-(-2)-3=2-3=-1$. Środek $S=(-1,-2)$.

Promień $r=\sqrt{a^2+b^2}=\sqrt{1+4}=\sqrt{5}$. Równanie okręgu: $(x+1)^2+(y+2)^2=5$.

Odpowiedź: $(x+1)^2+(y+2)^2=5$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona