Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2025 – zadanie 10

Matura rozszerzona · 2025 · Czerwiec · stereometria · 5 punktów

Dany jest ostrosłup prawidłowy trójkątny $ABCD$ o podstawie $ABC$. Płaszczyzna zawierająca krawędź $AB$ podstawy i prostopadła do krawędzi bocznej $CD$ przecina tę krawędź w punkcie $E$, przy czym:

$$\frac{|CE|}{|DE|}=\frac{3}{11}$$

Oblicz stosunek pola powierzchni całkowitej tego ostrosłupa do pola podstawy $ABC$. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
6

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy: krawędź podstawy $a$, wysokość ostrosłupa $H$, spodek wysokości $S$ (środek podstawy $ABC$). Krawędź boczna $CD$ ma długość $b$. Płaszczyzna przechodząca przez $AB$ i prostopadła do $CD$ przecina $CD$ w $E$. Z warunku $\frac{|CE|}{|DE|}=\frac{3}{11}$ mamy $|CE|=\frac{3}{14}|CD|$, $|DE|=\frac{11}{14}|CD|$.

Rozpatrzmy trójkąt $CDS$: $CS$ to wysokość trójkąta równobocznego $ABC$, czyli $CS=\frac{a\sqrt{3}}{2}$, a $DS$ to wysokość ściany bocznej (bo $S$ jest środkiem podstawy, a $D$ wierzchołkiem). Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie $DCS$: $b^2 = H^2 + \left(\frac{a\sqrt{3}}{2}\right)^2$.

Płaszczyzna przechodząca przez $AB$ i prostopadła do $CD$ zawiera punkt $E$ na $CD$. Ponieważ jest prostopadła do $CD$, to odległość od $S$ do tej płaszczyzny jest równa rzutowi $SE$ na kierunek prostopadły do płaszczyzny. Rozważmy trójkąt $CSE$: $CE$ jest częścią $CD$. Z podobieństwa trójkątów $CSE$ i $CDS$ (mają wspólny kąt przy $C$) niekoniecznie, bo $E$ nie leży na $DS$. Lepsze podejście: skorzystajmy z warunku prostopadłości: wektor $\overrightarrow{CD}$ jest prostopadły do płaszczyzny $ABE$, więc jest prostopadły do każdego wektora leżącego w tej płaszczyźnie, w szczególności do $\overrightarrow{AB}$ i $\overrightarrow{AE}$.

Wprowadźmy układ współrzędnych: $A=(0,0,0)$, $B=(a,0,0)$, $C=\left(\frac{a}{2},\frac{a\sqrt{3}}{2},0\right)$, $S=\left(\frac{a}{2},\frac{a\sqrt{3}}{6},0\right)$ (środek trójkąta równobocznego). Wierzchołek $D$ ma współrzędne $D=\left(\frac{a}{2},\frac{a\sqrt{3}}{6},H\right)$. Krawędź $CD$: $C\to D$: $\overrightarrow{CD}=\left(0,-\frac{a\sqrt{3}}{3},H\right)$. Długość $|CD|=b=\sqrt{\left(\frac{a\sqrt{3}}{3}\right)^2+H^2}=\sqrt{\frac{a^2}{3}+H^2}$.

Punkt $E$ leży na odcinku $CD$: $E=C+\frac{3}{14}\overrightarrow{CD}=\left(\frac{a}{2},\frac{a\sqrt{3}}{2},0\right)+\frac{3}{14}\left(0,-\frac{a\sqrt{3}}{3},H\right)=\left(\frac{a}{2},\frac{a\sqrt{3}}{2}-\frac{a\sqrt{3}}{14},\frac{3H}{14}\right)=\left(\frac{a}{2},\frac{7a\sqrt{3}}{14}-\frac{a\sqrt{3}}{14},\frac{3H}{14}\right)=\left(\frac{a}{2},\frac{6a\sqrt{3}}{14},\frac{3H}{14}\right)=\left(\frac{a}{2},\frac{3a\sqrt{3}}{7},\frac{3H}{14}\right)$.

Płaszczyzna przechodząca przez $AB$ i prostopadła do $CD$: wektor $\overrightarrow{CD}$ jest do niej prostopadły, więc jest wektorem normalnym płaszczyzny. Równanie płaszczyzny: $0\cdot(x-0)-\frac{a\sqrt{3}}{3}(y-0)+H(z-0)=0$, czyli $-\frac{a\sqrt{3}}{3}y+Hz=0$. Punkt $E$ musi leżeć na tej płaszczyźnie (bo płaszczyzna przecina $CD$ w $E$). Podstawiamy współrzędne $E$: $-\frac{a\sqrt{3}}{3}\cdot\frac{3a\sqrt{3}}{7}+H\cdot\frac{3H}{14}=0 \Rightarrow -\frac{a\sqrt{3}}{3}\cdot\frac{3a\sqrt{3}}{7}+\frac{3H^2}{14}=0$.

Obliczamy: $-\frac{3a^2\cdot 3}{3\cdot 7}+\frac{3H^2}{14}= -\frac{3a^2}{7}+\frac{3H^2}{14}=0$. Mnożymy przez 14: $-6a^2+3H^2=0 \Rightarrow 3H^2=6a^2 \Rightarrow H^2=2a^2 \Rightarrow H=a\sqrt{2}$.

Pole podstawy: $P_p=\frac{a^2\sqrt{3}}{4}$. Pole powierzchni bocznej: 3 ściany boczne (trójkąty równoramienne) o podstawie $a$ i wysokości $h_b$ (wysokość ściany bocznej). Wysokość ściany bocznej: odległość od wierzchołka $D$ do krawędzi podstawy. Dla ściany $ACD$: wysokość poprowadzona z $D$ do $AC$. Długość $AC=a$, środek $AC$ to $M=\left(\frac{a}{4},\frac{a\sqrt{3}}{4},0\right)$. Wtedy $h_b=|DM|=\sqrt{\left(\frac{a}{2}-\frac{a}{4}\right)^2+\left(\frac{a\sqrt{3}}{6}-\frac{a\sqrt{3}}{4}\right)^2+H^2}=\sqrt{\left(\frac{a}{4}\right)^2+\left(\frac{2a\sqrt{3}}{12}-\frac{3a\sqrt{3}}{12}\right)^2+2a^2}=\sqrt{\frac{a^2}{16}+\left(-\frac{a\sqrt{3}}{12}\right)^2+2a^2}=\sqrt{\frac{a^2}{16}+\frac{3a^2}{144}+2a^2}=\sqrt{\frac{9a^2}{144}+\frac{3a^2}{144}+\frac{288a^2}{144}}=\sqrt{\frac{300a^2}{144}}=\sqrt{\frac{25\cdot12 a^2}{144}}=\frac{5\sqrt{12}a}{12}=\frac{5\cdot2\sqrt{3}a}{12}=\frac{5a\sqrt{3}}{6}$.

Pole jednej ściany bocznej: $\frac{1}{2}\cdot a\cdot h_b=\frac{1}{2}\cdot a\cdot\frac{5a\sqrt{3}}{6}=\frac{5a^2\sqrt{3}}{12}$. Pole powierzchni bocznej: $3\cdot\frac{5a^2\sqrt{3}}{12}=\frac{15a^2\sqrt{3}}{12}=\frac{5a^2\sqrt{3}}{4}$.

Pole powierzchni całkowitej: $P_c=P_p+P_b=\frac{a^2\sqrt{3}}{4}+\frac{5a^2\sqrt{3}}{4}=\frac{6a^2\sqrt{3}}{4}=\frac{3a^2\sqrt{3}}{2}$.

Stosunek $\frac{P_c}{P_p}=\frac{\frac{3a^2\sqrt{3}}{2}}{\frac{a^2\sqrt{3}}{4}}=\frac{3}{2}\cdot\frac{4}{1}=6$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona