Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2025 – zadanie 12

Matura rozszerzona · 2025 · Czerwiec · rachunek różniczkowy · 6 punktów

Rozważamy wszystkie graniastosłupy prawidłowe trójkątne o polu powierzchni całkowitej równym $24\sqrt3$.

Zadanie 12.1.

Wykaż, że objętość $V$ graniastosłupa w zależności od długości $a$ krawędzi podstawy jest określona wzorem:

$$V(a)=6a-\frac{1}{8}a^3$$

Zadanie 12.2.

Objętość $V$ graniastosłupa w zależności od długości $a$ krawędzi podstawy jest określona wzorem:

$$V(a)=6a-\frac{1}{8}a^3$$

dla $a\in(0,4\sqrt3)$.

Wyznacz długość krawędzi podstawy tego z rozważanych graniastosłupów, którego objętość jest największa. Oblicz tę największą objętość. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
wzór V(a)Odpowiedź: $a=4$, $V_{\max}=16$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Pole powierzchni całkowitej graniastosłupa prawidłowego trójkątnego to suma pól dwóch podstaw (trójkątów równobocznych) i pola powierzchni bocznej (trzech prostokątów). Pole jednej podstawy: $P_p = \frac{a^2\sqrt{3}}{4}$. Pole dwóch podstaw: $2 \cdot \frac{a^2\sqrt{3}}{4} = \frac{a^2\sqrt{3}}{2}$. Pole boczne: $3 \cdot a \cdot H = 3aH$, gdzie $H$ to wysokość graniastosłupa. Zatem: $\frac{a^2\sqrt{3}}{2} + 3aH = 24\sqrt{3}$.

Wyznaczamy $H$ z powyższego równania: $3aH = 24\sqrt{3} - \frac{a^2\sqrt{3}}{2}$, więc $H = \frac{24\sqrt{3} - \frac{a^2\sqrt{3}}{2}}{3a} = \frac{\sqrt{3}(24 - \frac{a^2}{2})}{3a} = \frac{\sqrt{3}(48 - a^2)}{6a} = \frac{\sqrt{3}(48 - a^2)}{6a}$.

Obliczamy objętość: $V = P_p \cdot H = \frac{a^2\sqrt{3}}{4} \cdot \frac{\sqrt{3}(48 - a^2)}{6a} = \frac{a^2 \cdot 3 \cdot (48 - a^2)}{4 \cdot 6a} = \frac{3a^2(48 - a^2)}{24a} = \frac{a(48 - a^2)}{8} = \frac{48a - a^3}{8} = 6a - \frac{1}{8}a^3$. Wykazano wzór $V(a)=6a-\frac{1}{8}a^3$.

Zadanie 12.2: Szukamy maksimum funkcji $V(a)=6a-\frac{1}{8}a^3$ w przedziale $a \in (0, 4\sqrt{3})$. Liczymy pochodną: $V'(a)=6-\frac{3}{8}a^2$.

Przyrównujemy pochodną do zera: $6-\frac{3}{8}a^2=0 \Rightarrow \frac{3}{8}a^2=6 \Rightarrow a^2=16 \Rightarrow a=4$ (ujemne odrzucamy). Sprawdzamy, czy $a=4$ należy do przedziału: $4 \lt 4\sqrt{3} \approx 6,93$, więc tak.

Badamy znak pochodnej: dla $a\lt 4$ pochodna dodatnia (funkcja rosnąca), dla $a\gt 4$ pochodna ujemna (funkcja malejąca). Zatem w $a=4$ funkcja osiąga maksimum lokalne, a w podanym przedziale otwartym jest to jedyny ekstremum, więc jest to maksimum globalne.

Obliczamy największą objętość: $V(4)=6\cdot4-\frac{1}{8}\cdot4^3=24-\frac{1}{8}\cdot64=24-8=16$.

Odpowiedź: Długość krawędzi podstawy: $a=4$, największa objętość: $V=16$.

Następne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona