Funkcja kwadratowa $f$ jest określona wzorem $f(x)=px^2+(p-1)x+1-2p$ dla każdego $x\in\mathbb{R}$.
Wyznacz wszystkie wartości parametru $p$, dla których funkcja $f$ ma dokładnie dwa miejsca zerowe różniące się o $1$. Zapisz obliczenia.
Matura rozszerzona · 2025 · Informator maturalny · równania i nierówności · 4 punkty
Funkcja kwadratowa $f$ jest określona wzorem $f(x)=px^2+(p-1)x+1-2p$ dla każdego $x\in\mathbb{R}$.
Wyznacz wszystkie wartości parametru $p$, dla których funkcja $f$ ma dokładnie dwa miejsca zerowe różniące się o $1$. Zapisz obliczenia.
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Funkcja kwadratowa ma dwa miejsca zerowe różniące się o 1, więc warunek ten można zapisać jako $|x_1 - x_2| = 1$, gdzie $x_1$ i $x_2$ to miejsca zerowe. Dla funkcji kwadratowej $f(x) = px^2 + (p-1)x + 1-2p$ z wzorów Viete'a mamy: $x_1 + x_2 = -\frac{p-1}{p}$ i $x_1 x_2 = \frac{1-2p}{p}$, pod warunkiem że $p \neq 0$ i $\Delta \gt 0$.
Korzystamy z tożsamości $(x_1 - x_2)^2 = (x_1 + x_2)^2 - 4x_1 x_2$. Ponieważ $|x_1 - x_2| = 1$, to $(x_1 - x_2)^2 = 1$. Podstawiamy wzory Viete'a: $$\left(-\frac{p-1}{p}\right)^2 - 4 \cdot \frac{1-2p}{p} = 1.$$
Przekształcamy równanie: $$\frac{(p-1)^2}{p^2} - \frac{4(1-2p)}{p} = 1.$$ Mnożymy obie strony przez $p^2$ (pamiętając, że $p \neq 0$): $$(p-1)^2 - 4p(1-2p) = p^2.$$
Wykonujemy działania: $(p-1)^2 = p^2 - 2p + 1$, a $-4p(1-2p) = -4p + 8p^2$. Zatem lewa strona: $p^2 - 2p + 1 - 4p + 8p^2 = 9p^2 - 6p + 1$. Równanie przyjmuje postać: $$9p^2 - 6p + 1 = p^2.$$
Przenosząc $p^2$ na lewą stronę: $8p^2 - 6p + 1 = 0$. Obliczamy wyróżnik: $\Delta = (-6)^2 - 4 \cdot 8 \cdot 1 = 36 - 32 = 4$. Zatem pierwiastki: $$p = \frac{6 \pm 2}{16} = \frac{8}{16} = \frac{1}{2} \quad \text{lub} \quad p = \frac{4}{16} = \frac{1}{4}.$$
Sprawdzamy warunek $\Delta \gt 0$ dla funkcji kwadratowej $f$. Dla $p = \frac{1}{2}$: $\Delta = (p-1)^2 - 4p(1-2p) = \left(-\frac{1}{2}\right)^2 - 4 \cdot \frac{1}{2} \cdot 0 = \frac{1}{4} \gt 0$. Dla $p = \frac{1}{4}$: $\Delta = \left(-\frac{3}{4}\right)^2 - 4 \cdot \frac{1}{4} \cdot \frac{1}{2} = \frac{9}{16} - \frac{1}{2} = \frac{9}{16} - \frac{8}{16} = \frac{1}{16} \gt 0$. Oba przypadki spełniają warunek $p \neq 0$ i $\Delta \gt 0$, więc funkcja ma dwa różne miejsca zerowe.
Odpowiedź: $p = \frac{1}{4}$ lub $p = \frac{1}{2}$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Informator maturalny · wszystkie arkusze — matura rozszerzona