Liczydłomatematyka · webp.pl

Informator maturalny 2025 – poziom rozszerzony – zadanie 18

Matura rozszerzona · 2025 · Informator maturalny · rachunek różniczkowy · 8 punktów

Rozpatrujemy wszystkie takie prostopadłościany, w których suma długości wszystkich krawędzi jest równa $80$, pole powierzchni całkowitej jest równe $256$ i długości wszystkich krawędzi są nie mniejsze niż $4$.

Zadanie 18.1.

Wykaż, że układ równań $$4a+4b+4c=80 \qquad (1)$$ $$2ab+2bc+2ca=256 \qquad (2)$$ z niewiadomymi $a$ oraz $b$ ma rozwiązanie, które jest parą liczb rzeczywistych nie mniejszych od $4$ wtedy i tylko wtedy, gdy $c\in\left[4,\frac{28}{3}\right]$.

Zadanie 18.2.

Objętość $V$ każdego z rozpatrywanych prostopadłościanów można wyrazić za pomocą funkcji $$V(c)=c^3-20c^2+128c,$$ gdzie $c\in\left[4,\frac{28}{3}\right]$ jest długością jednej z krawędzi bryły.

Oblicz objętość tego spośród rozpatrywanych prostopadłościanów, którego objętość jest najmniejsza. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
dowód: $\Delta_a \ge0 \Leftrightarrow c \in[4, \frac{28}{3}]$; dla takich $c$ parabola $f$ ma miejsce zerowe w $[4,+\infty)$Odpowiedź: $V_{\min}=256$ (dla $c=4$ lub $c=8$)

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Zadanie 18.1: Mamy układ równań: (1) $4a+4b+4c=80$ i (2) $2ab+2bc+2ca=256$. Z (1) dzieląc przez 4: $a+b+c=20$, czyli $a+b=20-c$.

Z (2) dzieląc przez 2: $ab+bc+ca=128$. Podstawiając $a+b=20-c$ do $ab+bc+ca=ab+c(a+b)=ab+c(20-c)$ otrzymujemy $ab+c(20-c)=128$, stąd $ab=128-20c+c^2$.

Liczby $a$ i $b$ są pierwiastkami równania kwadratowego $t^2-(a+b)t+ab=0$, czyli $t^2-(20-c)t+(c^2-20c+128)=0$. Aby istniały rzeczywiste $a,b\ge4$, równanie musi mieć pierwiastki rzeczywiste nie mniejsze niż 4.

Warunek na istnienie pierwiastków rzeczywistych: $\Delta=(20-c)^2-4(c^2-20c+128)\ge0$. Obliczamy: $\Delta=400-40c+c^2-4c^2+80c-512=-3c^2+40c-112$. Zatem $-3c^2+40c-112\ge0$, czyli $3c^2-40c+112\le0$.

Rozwiązujemy nierówność kwadratową: $\Delta_n=1600-1344=256$, pierwiastki: $c_1=\frac{40-16}{6}=4$, $c_2=\frac{40+16}{6}=\frac{56}{6}=\frac{28}{3}$. Ponieważ współczynnik przy $c^2$ jest dodatni, nierówność $3c^2-40c+112\le0$ jest spełniona dla $c\in\left[4,\frac{28}{3}\right]$.

Dla $c$ z tego przedziału równanie ma pierwiastki rzeczywiste. Pozostaje sprawdzić, czy są one nie mniejsze niż 4. Dla $c\in\left[4,\frac{28}{3}\right]$ mamy $20-c\ge20-\frac{28}{3}=\frac{32}{3}\gt 0$, więc suma pierwiastków jest dodatnia. Ponadto $ab=c^2-20c+128$. Dla $c=4$: $ab=16-80+128=64$, dla $c=\frac{28}{3}$: $ab=\frac{784}{9}-\frac{560}{3}+128=\frac{784-1680+1152}{9}=\frac{256}{9}\gt 0$. Iloczyn $ab$ jest dodatni, więc oba pierwiastki są dodatnie. Wykres funkcji $f(t)=t^2-(20-c)t+(c^2-20c+128)$ jest parabolą skierowaną ramionami do góry. Warunek $f(4)\le0$ gwarantuje, że przynajmniej jeden pierwiastek jest $\ge4$. Obliczamy $f(4)=16-4(20-c)+(c^2-20c+128)=16-80+4c+c^2-20c+128=c^2-16c+64=(c-8)^2\ge0$. Zawsze $f(4)\ge0$, a równość dla $c=8$. Ponieważ $f(4)\ge0$ i wierzchołek paraboli ma odciętą $t_w=\frac{20-c}{2}$, która dla $c\in\left[4,\frac{28}{3}\right]$ mieści się w przedziale $\left[\frac{16}{3},8\right]\subset[4,8]$, to oba pierwiastki są nie mniejsze niż 4 (bo $f(4)\ge0$ i parabola ma ramiona w górę, a wierzchołek w $t_w\ge4$). Zatem dla $c\in\left[4,\frac{28}{3}\right]$ układ ma rozwiązanie $(a,b)$ z $a,b\ge4$.

Odpowiedź: Układ ma rozwiązanie z $a,b\ge4$ wtedy i tylko wtedy, gdy $c\in\left[4,\frac{28}{3}\right]$.

Zadanie 18.2: Mamy funkcję objętości $V(c)=c^3-20c^2+128c$ określoną dla $c\in\left[4,\frac{28}{3}\right]$. Szukamy najmniejszej wartości w tym przedziale.

Liczymy pochodną: $V'(c)=3c^2-40c+128$. Przyrównujemy do zera: $3c^2-40c+128=0$. $\Delta=1600-1536=64$, pierwiastki: $c_1=\frac{40-8}{6}=\frac{32}{6}=\frac{16}{3}$, $c_2=\frac{40+8}{6}=8$.

Oba punkty należą do przedziału $\left[4,\frac{28}{3}\right]$. Badamy wartości funkcji na końcach i w punktach krytycznych:

  • $V(4)=64-320+512=256$,
  • $V\left(\frac{16}{3}\right)=\left(\frac{16}{3}\right)^3-20\cdot\left(\frac{16}{3}\right)^2+128\cdot\frac{16}{3}=\frac{4096}{27}-\frac{5120}{9}+\frac{2048}{3}=\frac{4096-15360+18432}{27}=\frac{7168}{27}\approx265,48$,
  • $V(8)=512-1280+1024=256$,
  • $V\left(\frac{28}{3}\right)=\left(\frac{28}{3}\right)^3-20\cdot\left(\frac{28}{3}\right)^2+128\cdot\frac{28}{3}=\frac{21952}{27}-\frac{15680}{9}+\frac{3584}{3}=\frac{21952-47040+32256}{27}=\frac{7168}{27}\approx265,48$.

Najmniejsza wartość to $256$, osiągana dla $c=4$ i $c=8$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Informator maturalny · wszystkie arkusze — matura rozszerzona