Liczydłomatematyka · webp.pl

Informator maturalny 2025 – poziom rozszerzony – zadanie 17

Matura rozszerzona · 2025 · Informator maturalny · ciągi · 3 punkty

Ciąg $(a_n)$ jest określony wzorem $$a_n=(n+5)^2\cdot\left(\frac{p+1}{(n+1)(n+2)}+\frac{2p+2}{(n+2)(n+3)}\right)$$ dla każdej liczby naturalnej $n\geq 1$.

Wyznacz wszystkie wartości parametru $p$, dla których granica ciągu $(a_n)$ jest równa $12$. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
$p=3$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Wyznaczamy granicę ciągu \(a_n\). Najpierw upraszczamy wyrażenie w nawiasie, rozkładając ułamki na różnice prostszych ułamków.

Zauważmy, że \(\frac{p+1}{(n+1)(n+2)} = \frac{p+1}{n+1} - \frac{p+1}{n+2}\) oraz \(\frac{2p+2}{(n+2)(n+3)} = \frac{2(p+1)}{n+2} - \frac{2(p+1)}{n+3}\).

Wtedy suma w nawiasie wynosi: \(\left( \frac{p+1}{n+1} - \frac{p+1}{n+2} \right) + \left( \frac{2(p+1)}{n+2} - \frac{2(p+1)}{n+3} \right) = \frac{p+1}{n+1} + \frac{p+1}{n+2} - \frac{2(p+1)}{n+3}\).

Zatem \(a_n = (n+5)^2 \cdot (p+1) \left( \frac{1}{n+1} + \frac{1}{n+2} - \frac{2}{n+3} \right)\).

Wyłączamy \((n+5)^2\) i badamy granicę: \(\lim_{n\to\infty} a_n = (p+1) \cdot \lim_{n\to\infty} (n+5)^2 \left( \frac{1}{n+1} + \frac{1}{n+2} - \frac{2}{n+3} \right)\).

Przekształcamy wyrażenie w granicy: \((n+5)^2 \left( \frac{1}{n+1} + \frac{1}{n+2} - \frac{2}{n+3} \right) = \frac{(n+5)^2}{n+1} + \frac{(n+5)^2}{n+2} - \frac{2(n+5)^2}{n+3}\).

Dzielimy licznik i mianownik każdego ułamka przez \(n\): \(\frac{(n+5)^2}{n+1} = \frac{n^2 + 10n + 25}{n+1} = \frac{1 + \frac{10}{n} + \frac{25}{n^2}}{\frac{1}{n} + \frac{1}{n^2}} \to \infty\)? To podejście nie jest wygodne. Lepiej wyłączyć najwyższą potęgę: \(\frac{(n+5)^2}{n+1} = \frac{n^2\left(1+\frac{5}{n}\right)^2}{n\left(1+\frac{1}{n}\right)} = n \cdot \frac{\left(1+\frac{5}{n}\right)^2}{1+\frac{1}{n}}\).

Podobnie: \(\frac{(n+5)^2}{n+2} = n \cdot \frac{\left(1+\frac{5}{n}\right)^2}{1+\frac{2}{n}}\) oraz \(\frac{(n+5)^2}{n+3} = n \cdot \frac{\left(1+\frac{5}{n}\right)^2}{1+\frac{3}{n}}\).

Zatem suma: \(n \left( \frac{\left(1+\frac{5}{n}\right)^2}{1+\frac{1}{n}} + \frac{\left(1+\frac{5}{n}\right)^2}{1+\frac{2}{n}} - 2 \cdot \frac{\left(1+\frac{5}{n}\right)^2}{1+\frac{3}{n}} \right)\).

Wyciągamy wspólny czynnik \(\left(1+\frac{5}{n}\right)^2\) przed nawias: \(n \left(1+\frac{5}{n}\right)^2 \left( \frac{1}{1+\frac{1}{n}} + \frac{1}{1+\frac{2}{n}} - \frac{2}{1+\frac{3}{n}} \right)\).

Granica: \(\lim_{n\to\infty} \left(1+\frac{5}{n}\right)^2 = 1\), oraz \(\lim_{n\to\infty} \left( \frac{1}{1+\frac{1}{n}} + \frac{1}{1+\frac{2}{n}} - \frac{2}{1+\frac{3}{n}} \right) = 1 + 1 - 2 = 0\). Mamy więc symbol \(n \cdot 0\), czyli nieoznaczoność. Należy dokładniej policzyć.

Rozwińmy wyrażenie w nawiasie w szereg: dla dużych \(n\), \(\frac{1}{1+\frac{a}{n}} = 1 - \frac{a}{n} + \frac{a^2}{n^2} - \dots\).

Zatem: \(\frac{1}{1+\frac{1}{n}} = 1 - \frac{1}{n} + \frac{1}{n^2} - \dots\), \(\frac{1}{1+\frac{2}{n}} = 1 - \frac{2}{n} + \frac{4}{n^2} - \dots\), \(\frac{1}{1+\frac{3}{n}} = 1 - \frac{3}{n} + \frac{9}{n^2} - \dots\).

Wtedy: \(\frac{1}{1+\frac{1}{n}} + \frac{1}{1+\frac{2}{n}} - \frac{2}{1+\frac{3}{n}} = \left(1 - \frac{1}{n} + \frac{1}{n^2}\right) + \left(1 - \frac{2}{n} + \frac{4}{n^2}\right) - 2\left(1 - \frac{3}{n} + \frac{9}{n^2}\right) + o\left(\frac{1}{n^2}\right)\).

Suma części stałych: \(1+1-2 = 0\). Współczynniki przy \(\frac{1}{n}\): \(-\frac{1}{n} - \frac{2}{n} + 2\cdot \frac{3}{n} = -\frac{3}{n} + \frac{6}{n} = \frac{3}{n}\).

Współczynniki przy \(\frac{1}{n^2}\): \(\frac{1}{n^2} + \frac{4}{n^2} - 2\cdot \frac{9}{n^2} = \frac{5}{n^2} - \frac{18}{n^2} = -\frac{13}{n^2}\).

Zatem wyrażenie w nawiasie wynosi \(\frac{3}{n} - \frac{13}{n^2} + o\left(\frac{1}{n^2}\right)\).

Mnożymy przez \(n \left(1+\frac{5}{n}\right)^2\): \(n \left(1+\frac{5}{n}\right)^2 \left( \frac{3}{n} - \frac{13}{n^2} + \dots \right) = \left(1+\frac{5}{n}\right)^2 \left( 3 - \frac{13}{n} + \dots \right)\).

Granica przy \(n\to\infty\) wynosi \(1 \cdot 3 = 3\).

Zatem \(\lim_{n\to\infty} a_n = (p+1) \cdot 3\).

Z warunku, że granica jest równa 12, mamy: \(3(p+1) = 12\), czyli \(p+1 = 4\), więc \(p = 3\).

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Informator maturalny · wszystkie arkusze — matura rozszerzona