Pierwsza transakcja Bitcoina odporna na komputery kwantowe. Co to zmienia?

Komputery kwantowe wystarczająco silne, by złamać kryptografię Bitcoina, jeszcze nie istnieją. Mimo to izraelska firma StarkWare przeprowadziła w głównej sieci Bitcoina pierwszą transakcję zabezpieczoną przed takim atakiem. Bez zmiany protokołu i bez zgody górników. To ważny dowód koncepcji, ale eksperci są zgodni, że nie rozwiązuje on kwantowego problemu Bitcoina.

Co się wydarzyło

26 sierpnia 2026 roku StarkWare, firma specjalizująca się w kryptografii i infrastrukturze blockchain, ogłosiła, że transakcja wykonana metodą Quantum-Safe Bitcoin (QSB) została wykopana w głównej sieci Bitcoina, czyli w prawdziwym, produkcyjnym łańcuchu bloków, a nie w sieci testowej. Metodę opracował Avihu Levy, dyrektor ds. aplikacji w StarkWare.

David de Paula Santos Silva z firmy CyberX tłumaczy, dlaczego to istotne: wiele osób zakładało, że ochrona przed komputerami kwantowymi będzie wymagała zmiany protokołu Bitcoina. Tymczasem posiadacz bitcoinów może dziś przenieść swoje monety do konstrukcji odpornej na ataki kwantowe, korzystając z Bitcoina w obecnej postaci, bez zmiany reguł konsensusu. Joni Zhuleku z Altcoin Pro dodaje, że według jego wiedzy to pierwszy raz, gdy ktoś zrobił to w praktyce, a nie tylko opisał w publikacji naukowej.

Dlaczego komputery kwantowe zagrażają Bitcoinowi

Każdy bitcoin jest zabezpieczony parą kluczy: prywatnym, który zna tylko właściciel, i publicznym, który można bezpiecznie ujawnić. Podpisy w Bitcoinie opierają się na kryptografii krzywych eliptycznych. Dzisiejsze komputery nie są w stanie odtworzyć klucza prywatnego z publicznego, bo wymagałoby to niewyobrażalnie długich obliczeń.

Komputer kwantowy wystarczająco dużej mocy, uruchamiający algorytm Shora, mógłby rozwiązać ten problem matematyczny szybko. StarkWare ujmuje to dosadnie: każdy opublikowany klucz publiczny stałby się wtedy „kluczem prywatnym czekającym na odzyskanie”.

Inaczej jest z funkcjami skrótu (hash). Algorytm Shora nie stanowi dla nich takiego zagrożenia, a znane algorytmy kwantowe dają przeciw nim znacznie mniejszą przewagę. Dlatego kryptografia oparta na funkcjach skrótu jest jednym z filarów tzw. kryptografii postkwantowej.

Kiedy klucz publiczny jest widoczny

W Bitcoinie klucz publiczny nie zawsze jest jawny. W popularnych adresach typu P2PKH i SegWit (zaczynających się od „1” lub „bc1q”) do łańcucha trafia najpierw tylko skrót klucza, a sam klucz publiczny jest ujawniany dopiero wtedy, gdy właściciel wydaje środki. Inaczej jest w najstarszych transakcjach z pierwszych lat sieci oraz w adresach Taproot („bc1p”), gdzie klucz jest widoczny od razu. Ryzyko dotyczy więc tych typów adresów, a także adresów używanych wielokrotnie, z których środki już raz wydawano. Adam Everspaugh z Keeper Security szacuje, że klucze publiczne około 30% wszystkich wyemitowanych bitcoinów są już ujawnione w łańcuchu.

Jak działa metoda QSB

QSB dodaje do istniejącego zabezpieczenia drugi zamek, odporny na komputery kwantowe i zbudowany na funkcjach skrótu zamiast na krzywych eliptycznych. Wykorzystuje technikę zwaną signature grinding, czyli „mielenie podpisu”. Nadawca poświęca dużą moc obliczeniową, żeby znaleźć taką transakcję, której skrót przypadkiem ma format poprawnego podpisu. Bitcoin ją akceptuje, a bezpieczeństwo transakcji zależy wtedy od trudności odwrócenia funkcji skrótu, a nie od tajności klucza prywatnego. Obliczenia wykonuje się poza łańcuchem, przed rozgłoszeniem transakcji.

Ograniczenia: wentyl bezpieczeństwa, nie lekarstwo

Eksperci, z którymi rozmawiał TechNewsWorld, chwalą pomysłowość metody, ale wyliczają jej ograniczenia:

• Koszt i czas. Jedna transakcja kosztuje około 150–200 dolarów mocy obliczeniowej i zajmuje kilka godzin.
• Niestandardowy format. Takie transakcje nie przechodzą przez zwykłą kolejkę oczekujących transakcji (mempool), więc trzeba je przekazać bezpośrednio górnikowi. Tim D. Williams z ProteQC zauważa, że to wprowadza nowe ryzyka w miejsce dotychczasowych.
• Brak wsparcia w portfelach. Metody nie ma w żadnym portfelu ani na żadnej giełdzie.
• Ochrona tylko wybranych środków. Florian Neukart z Terra Quantum podkreśla, że QSB chroni konkretne środki przeniesione do tej konstrukcji. Nie sprawia, że istniejące zasoby Bitcoina automatycznie stają się bezpieczne.
• Tylko Bitcoin. Shujaatali Badami zwraca uwagę, że trik opiera się na osobliwościach starego języka skryptów Bitcoina i nie da się go przenieść na inne kryptowaluty.

Katrina Rosseini z George Mason University nazywa QSB wentylem bezpieczeństwa, a nie lekarstwem. To ochrona przed przyszłym zagrożeniem, a nie odpowiedź na obecne.

Prawdziwy problem jest społeczny, nie techniczny

Najostrzejszy w ocenie jest Everspaugh. Jego zdaniem rozwiązanie kwantowego ryzyka dla kryptowalut wymaga zmian na poziomie protokołu. Indywidualne obejścia nie pomogą 30% podaży, której klucze publiczne są już ujawnione, i nie rozwiążą problemu porzuconych monet. Chodzi o bitcoiny, do których nikt nie ma już kluczy, w tym te z najwcześniejszych lat sieci. Atakujący z komputerem kwantowym mógłby je przejąć i rzucić na rynek.

Według Everspaugha prawdziwe wyzwania są społeczne i inżynieryjne: ustalenie, kiedy nastąpi tzw. Q-day, wprowadzenie zmian w zdecentralizowanej sieci, w której konsensus osiąga się latami, oraz decyzja, co zrobić z porzuconymi monetami. Utkarsh Ahuja z Moon Pursuit dodaje, że najtrudniejsze jest stworzenie mechanizmu migracji, który realnie przyjmą portfele, giełdy, instytucje i zwykli posiadacze.

Williams widzi w QSB jedną ważną zmianę: upada argument, że nic nie da się zrobić z zagrożeniem kwantowym, dopóki cała sieć Bitcoina się nie porozumie.

Co to oznacza dla posiadacza kryptowalut

Dla niemal wszystkich posiadaczy na razie nic się nie zmienia. Zhuleku mówi wprost, że większość ludzi nie musi jeszcze tego dotykać. Warto jednak już teraz stosować kilka dobrych praktyk, które ograniczają przyszłe ryzyko:

1. Nie używaj wielokrotnie tego samego adresu. Nowoczesne portfele same generują nowy adres do każdej wpłaty.
2. Wiedz, jakiego typu adresów używasz. W adresach „bc1q” i „1” klucz publiczny pozostaje ukryty do chwili wydania środków, w adresach Taproot („bc1p”) jest jawny od początku. Nie oznacza to, że trzeba dziś cokolwiek przenosić, ale warto to wiedzieć, gdy pojawią się zalecenia migracji.
3. Śledź komunikaty twórców portfela. Gdy pojawią się ustandaryzowane metody migracji do kryptografii postkwantowej, trafią właśnie tam.
4. Uważaj na oszustów. Temat „kwantowego zagrożenia” to wdzięczny pretekst do wyłudzeń w stylu „przenieś środki na bezpieczny portfel”. Żadna prawdziwa migracja nie wymaga podawania frazy odzyskiwania obcej osobie ani stronie.

Jeśli chcesz zrozumieć, jak działają funkcje skrótu, na których opiera się QSB, wypróbuj nasz generator skrótów (hash). Zobaczysz, że minimalna zmiana danych daje zupełnie inny wynik, i dlatego odwrócenie skrótu jest tak trudne. O tym, jak przygotowuje się do ery kwantowej reszta internetu, piszemy w artykule o certyfikatach Merkle i kryptografii postkwantowej.

Najczęściej zadawane pytania

Źródło: John P. Mello Jr., „First Quantum-Safe Transaction Mined on Bitcoin”, TechNewsWorld, 1 września 2026. Ogłoszenie: StarkWare, 26 sierpnia 2026.