Liczydłomatematyka · webp.pl

Zbiór zadań CKE – poziom rozszerzony – zadanie 61

Matura rozszerzona · 2015 · Zbiór zadań CKE · planimetria · 4 punkty

Na podstawie $AB$ trapezu $ABCD$ ($|AB|>|CD|$) wyznaczono taki punkt $E$, że czworokąt $AECD$ jest równoległobokiem. Przekątna $BD$ przecina odcinki $CA$ i $CE$ odpowiednio w punktach $F$ i $G$. Odcinki $DG$ i $BF$ są równej długości. Uzasadnij, że $\frac{|AB|}{|CD|}=\frac{1+\sqrt{5}}{2}$.

Trapez ABCD z punktem E na AB, przekątną BD i punktami F, G

Odpowiedź (klucz CKE)
$\frac{|AB|}{|CD|}=\frac{1+\sqrt{5}}{2}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Z treści zadania: trapez ABCD, AB > CD, punkt E na AB taki, że AECD jest równoległobokiem. W równoległoboku AECD mamy AE || CD i AE = CD, oraz AD || CE. Ponieważ E leży na AB, to AE + EB = AB, czyli CD + EB = AB.

Oznaczmy: |CD| = a, |EB| = b, wtedy |AB| = a + b. Z równoległoboku AECD mamy też |AD| = |CE| oraz |AE| = a.

Przekątna BD przecina CA w F i CE w G. Odcinki DG i BF są równej długości: |DG| = |BF|.

Rozważmy trójkąty podobne. W trójkącie ABC, odcinek AF jest częścią przekątnej BD? Nie, raczej: przekątna BD przecina CA w F, a CE w G. Zauważmy, że w równoległoboku AECD przekątne przecinają się w połowie, ale tu mamy dodatkową przekątną BD.

Zastosujmy twierdzenie Menelaosa dla trójkąta ABC i siecznej DFB (punkty D, F, B? Uwaga: przekątna BD przecina CA w F, więc F leży na CA i na BD. Zatem dla trójkąta ACD? Można rozważać trójkąty z przekątnymi.

Lepiej: Z równoległoboku AECD: AD || CE. Zatem trójkąty ADF i CGF są podobne (kąty odpowiadające). Stąd: |AF|/|FC| = |DF|/|FG|? Nie do końca.

Oznaczmy: |DG| = |BF| = x. Z podobieństwa trójkątów DFG i BFC? Nie.

Rozważmy trójkąt BEC: punkty D, G, F? Można zastosować twierdzenie Talesa: ponieważ AD || CE, to w trójkącie BCE: odcinek DG łączy B z punktem na CE? Nie.

Wprowadźmy współrzędne. Umieśćmy trapez w układzie: A=(0,0), B=(a+b,0), C=(b,h), D=(0,h) – to byłoby dla równoległoboku? Ale tu trapez ABCD, gdzie AB || CD, ale niekoniecznie AD równoległe do BC. Z warunku równoległoboku AECD: AE równoległe do CD i AD równoległe do CE. Ponieważ AE leży na AB, to CD jest równoległe do AB, więc trapez jest równoramienny? Nie musi, ale z równoległoboku AECD wynika, że AD || CE i AE || CD. Skoro AE || CD i AB też jest równoległe do CD (trapez), to AE jest częścią AB, więc AB || CD – to spełnione. Ale AD || CE oznacza, że ramię AD jest równoległe do odcinka CE, który jest przekątną równoległoboku? Raczej CE to bok równoległoboku. Zatem AD || CE, więc ramię AD jest równoległe do boku CE równoległoboku. To oznacza, że punkt C leży tak, że ADCE jest równoległobokiem, więc wektory AD = EC. Przyjmijmy: A=(0,0), D=(0,h), C=(a, h) – wtedy CD = a, ale to nie jest równoległe do AB? CD jest poziome? Lepiej: Niech AB będzie na osi OX. A=(0,0), B=(L,0), gdzie L = a+b. CD równoległe do AB: C=(p, h), D=(q, h) z |CD| = a, czyli q-p = a. Z równoległoboku AECD: AE = CD = a, więc E=(a,0). Wektor AD = [q, h]? A=(0,0), D=(q,h). Wektor AE = [a,0]. W równoległoboku AECD: EC równoległe do AD i EC = AD. Zatem wektor EC = [q, h], ale E=(a,0), więc C=(a+q, h). Z drugiej strony, z trapezem: C ma współrzędne (p, h) i D=(q,h). Zatem a+q = p? Ale p i q: CD = a, więc p - q = a (jeśli p > q). Stąd p = a+q. Zgadza się. Zatem przyjmijmy: D=(0,h), C=(a, h) – wtedy CD = a. Wtedy AECD: A=(0,0), E=(a,0), C=(a,h), D=(0,h) – to jest prostokąt? Tak, ale to szczególny przypadek. Załóżmy ogólnie: A=(0,0), D=(d, h) z d>0. Wtedy aby AECD był równoległobokiem, musi być AE równoległe i równe CD. Ale CD jest równoległe do AB, więc wektor CD = [a,0] (zakładamy, że CD ma długość a i jest poziome). Zatem wektor AE = [a,0], więc E=(a,0). Równoległobok: AD = EC. Wektor AD = [d, h], więc C = E + AD = (a+d, h). Z drugiej strony, C ma współrzędne (p, h) i |CD| = a, więc jeśli D=(d,h), to C=(d+a, h). Zgadza się. Zatem rzeczywiście możemy przyjąć: A=(0,0), D=(d,h), C=(d+a, h), E=(a,0), B=(a+b,0) gdzie b = EB, L = a+b = AB.

Teraz przekątna BD: B=(a+b,0), D=(d,h). Równanie prostej BD. Punkt F to przecięcie BD z CA. Punkt G to przecięcie BD z CE.

Prosta CA: A=(0,0), C=(d+a, h). Prosta CE: C=(d+a, h), E=(a,0).

Warunek: |DG| = |BF|. Oznaczmy: DG to odcinek od D do G, BF od B do F. Punkty F i G leżą na BD.

Parametryzujmy odcinek BD: niech punkt na BD: P = B + t*(D-B) = (a+b + t*(d - (a+b)), 0 + t*(h-0)) = (a+b + t*(d - a - b), t*h), t ∈ [0,1]. Dla t=0 mamy B, dla t=1 mamy D.

Wtedy F leży na CA, G leży na CE. Znajdźmy t_F i t_G.

F: musi leżeć na prostej CA: A=(0,0), C=(d+a, h). Parametryzacja CA: ( (d+a)*s, h*s ), s ∈ [0,1]. Zatem współrzędne F: (a+b + t_F*(d - a - b), t_F*h) = ((d+a)*s, h*s). Porównujemy: t_F*h = h*s => s = t_F. Oraz a+b + t_F*(d - a - b) = (d+a)*t_F. Stąd: a+b + t_F*(d - a - b) = (d+a)*t_F => a+b + t_F*d - t_F*a - t_F*b = d*t_F + a*t_F => a+b - t_F*a - t_F*b = a*t_F => a+b = t_F*(a + b + a) = t_F*(2a+b). Zatem t_F = (a+b)/(2a+b).

G: leży na CE: C=(d+a, h), E=(a,0). Parametryzacja CE: (a + u*(d+a - a), 0 + u*(h-0)) = (a + u*d, u*h), u ∈ [0,1]. Współrzędne G: (a+b + t_G*(d - a - b), t_G*h) = (a + u*d, u*h). Z t_G*h = u*h => u = t_G. Oraz a+b + t_G*(d - a - b) = a + t_G*d => a+b + t_G*d - t_G*a - t_G*b = a + t_G*d => a+b - t_G*a - t_G*b = a => b - t_G*a - t_G*b = 0 => b = t_G*(a+b) => t_G = b/(a+b).

Warunek: |DG| = |BF|. Długości odcinków na BD: |BD| = sqrt((d - (a+b))^2 + h^2). Długość DG: od D do G, odpowiada parametrowi od t=1 do t=t_G (bo D ma t=1, G ma t=t_G). Zatem |DG| = (1 - t_G)*|BD|. Podobnie |BF|: od B do F, B ma t=0, F ma t=t_F, więc |BF| = t_F * |BD|. Warunek: (1 - t_G)*|BD| = t_F * |BD|, czyli 1 - t_G = t_F.

Podstawiamy t_F i t_G: 1 - b/(a+b) = (a+b)/(2a+b). Lewa strona: (a+b - b)/(a+b) = a/(a+b). Zatem a/(a+b) = (a+b)/(2a+b). Mnożymy na krzyż: a*(2a+b) = (a+b)^2. 2a^2 + a*b = a^2 + 2ab + b^2 => a^2 - a*b - b^2 = 0. Dzielimy przez b^2 (b>0): (a/b)^2 - (a/b) - 1 = 0. Niech k = a/b. Wtedy k^2 - k - 1 = 0. Rozwiązanie dodatnie: k = (1+√5)/2. Zatem a/b = (1+√5)/2. Ale a = |CD|, b = |EB|, a |AB| = a+b. Szukamy |AB|/|CD| = (a+b)/a = 1 + b/a = 1 + 1/k = 1 + 2/(1+√5) = 1 + 2(√5-1)/(5-1) = 1 + (√5-1)/2 = (2+√5-1)/2 = (1+√5)/2. Zatem otrzymujemy tezę.

Odpowiedź: Stosunek |AB|/|CD| wynosi (1+√5)/2.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2015 · Zbiór zadań CKE · wszystkie arkusze — matura rozszerzona