Czworokąt $ABCD$ wpisany w okrąg $S$ spełnia następujące warunki: $|BD|=|DC|$, $|AB|=4$, $|AC|=6$, $|AD|=5$. Oblicz długość promienia okręgu $S$.

Matura rozszerzona · 2015 · Zbiór zadań CKE · planimetria · 5 punktów
Czworokąt $ABCD$ wpisany w okrąg $S$ spełnia następujące warunki: $|BD|=|DC|$, $|AB|=4$, $|AC|=6$, $|AD|=5$. Oblicz długość promienia okręgu $S$.

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Z twierdzenia Ptolemeusza dla czworokąta wpisanego w okrąg: $AB \cdot CD + AD \cdot BC = AC \cdot BD$. Z warunków zadania: $BD = DC$, oznaczmy $BD = DC = x$. Wtedy $CD = x$, a $BC$ jest nieznane. Z twierdzenia cosinusów w trójkącie $ABD$: $BD^2 = AB^2 + AD^2 - 2 \cdot AB \cdot AD \cdot \cos \angle BAD$, czyli $x^2 = 4^2 + 5^2 - 2 \cdot 4 \cdot 5 \cdot \cos \alpha = 41 - 40 \cos \alpha$, gdzie $\alpha = \angle BAD$.
W czworokącie wpisanym kąty przeciwległe sumują się do $180^\circ$, więc $\angle BCD = 180^\circ - \alpha$. Z twierdzenia cosinusów w trójkącie $BCD$: $BD^2 = BC^2 + CD^2 - 2 \cdot BC \cdot CD \cdot \cos \angle BCD$. Ponieważ $\cos(180^\circ - \alpha) = -\cos \alpha$, mamy $x^2 = BC^2 + x^2 - 2 \cdot BC \cdot x \cdot (-\cos \alpha) = BC^2 + x^2 + 2 BC x \cos \alpha$. Stąd $BC^2 + 2 BC x \cos \alpha = 0$, czyli $BC(BC + 2x \cos \alpha) = 0$. Ponieważ $BC \gt 0$, to $BC = -2x \cos \alpha$.
Z twierdzenia Ptolemeusza: $AB \cdot CD + AD \cdot BC = AC \cdot BD$, czyli $4 \cdot x + 5 \cdot BC = 6 \cdot x$. Stąd $4x + 5BC = 6x$, więc $5BC = 2x$, czyli $BC = \frac{2x}{5}$.
Porównujemy wyrażenia na $BC$: $\frac{2x}{5} = -2x \cos \alpha$. Dzieląc przez $2x$ (przy $x\gt 0$): $\frac{1}{5} = -\cos \alpha$, więc $\cos \alpha = -\frac{1}{5}$.
Z wcześniejszego równania $x^2 = 41 - 40 \cos \alpha = 41 - 40 \cdot \left(-\frac{1}{5}\right) = 41 + 8 = 49$, więc $x = 7$ (długość dodatnia). Zatem $BD = DC = 7$, a $BC = \frac{2 \cdot 7}{5} = \frac{14}{5}$.
Promień okręgu opisanego na czworokącie można obliczyć z twierdzenia sinusów dla trójkąta $ABD$: $2R = \frac{BD}{\sin \alpha}$. Potrzebujemy $\sin \alpha$: $\sin \alpha = \sqrt{1 - \cos^2 \alpha} = \sqrt{1 - \frac{1}{25}} = \sqrt{\frac{24}{25}} = \frac{2\sqrt{6}}{5}$ (kąt $\alpha$ jest ostry? Sprawdzamy: $\cos \alpha = -\frac{1}{5} \lt 0$, więc $\alpha \gt 90^\circ$, ale sinus dodatni dla kątów rozwartych). Wtedy $2R = \frac{7}{\frac{2\sqrt{6}}{5}} = \frac{7 \cdot 5}{2\sqrt{6}} = \frac{35}{2\sqrt{6}} = \frac{35\sqrt{6}}{12}$. Stąd $R = \frac{35\sqrt{6}}{24}$.
Odpowiedź: $R = \frac{35\sqrt{6}}{24}$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2015 · Zbiór zadań CKE · wszystkie arkusze — matura rozszerzona