Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2026 – zadanie 10

Matura rozszerzona · 2026 · Maj · funkcje · 5 punktów

Wyznacz wszystkie rzeczywiste wartości parametru $m$, gdzie $m e0$, dla których funkcja kwadratowa $f$ określona wzorem

$$f(x)=m^2x^2-2mx-m+1$$

ma dwa różne miejsca zerowe $x_1$ oraz $x_2$ należące do przedziału $(-2,2)$. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
$m \in(1,+\infty)$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Funkcja kwadratowa ma dwa różne miejsca zerowe, gdy jej wyróżnik jest dodatni: Δ > 0.

Współczynniki: a = m², b = -2m, c = -m + 1. Δ = (-2m)² - 4·m²·(-m + 1) = 4m² + 4m²(-m + 1) = 4m² - 4m³ + 4m² = -4m³ + 8m².

Warunek Δ > 0: -4m³ + 8m² > 0 → podzielmy przez 4 (m ≠ 0): -m³ + 2m² > 0 → m²(-m + 2) > 0. Ponieważ m² > 0 dla m ≠ 0, to -m + 2 > 0 → m < 2.

Zatem pierwszy warunek: m ∈ (-∞, 0) ∪ (0, 2).

Teraz warunek, aby oba miejsca zerowe należały do (-2, 2). Wykorzystamy wzory Viete'a oraz warunki na położenie pierwiastków względem przedziału. Dla funkcji kwadratowej f(x) = a x² + b x + c, aby oba pierwiastki leżały w (-2, 2), muszą być spełnione warunki: (i) Δ ≥ 0 (mamy już Δ > 0), (ii) f(-2) > 0 i f(2) > 0 (bo a = m² > 0, parabola skierowana ramionami do góry, więc między pierwiastkami wartości są ujemne; aby przedział (-2, 2) zawierał oba pierwiastki, na jego końcach funkcja musi być dodatnia), (iii) -2 < x₁ < x₂ < 2. Warunek (iii) jest równoważny: -2 < x₀ < 2, gdzie x₀ = -b/(2a) = (2m)/(2m²) = 1/m, oraz dodatkowo f(-2) > 0 i f(2) > 0 (co już uwzględniamy).

Obliczamy:

f(-2) = m²·4 - 2m·(-2) - m + 1 = 4m² + 4m - m + 1 = 4m² + 3m + 1.

f(2) = m²·4 - 2m·2 - m + 1 = 4m² - 4m - m + 1 = 4m² - 5m + 1.

Warunki: f(-2) > 0 i f(2) > 0.

4m² + 3m + 1 > 0: Δ = 9 - 16 = -7 < 0, więc wyrażenie jest zawsze dodatnie (współczynnik przy m² dodatni).

4m² - 5m + 1 > 0: Δ = 25 - 16 = 9, pierwiastki: m₁ = (5 - 3)/8 = 1/4, m₂ = (5 + 3)/8 = 1. Nierówność > 0 jest spełniona dla m ∈ (-∞, 1/4) ∪ (1, +∞).

Warunek na wierzchołek: -2 < 1/m < 2. Rozpatrujemy przypadki ze względu na znak m.

Przypadek 1: m > 0. Wtedy nierówność -2 < 1/m < 2 jest równoważna: 1/m < 2 i 1/m > -2 (ta druga jest zawsze prawdziwa dla m > 0). Z 1/m < 2 → 1/m - 2 < 0 → (1 - 2m)/m < 0. Dla m > 0: 1 - 2m < 0 → m > 1/2. Zatem dla m > 0: m > 1/2.

Przypadek 2: m < 0. Wtedy 1/m < 0, więc warunek -2 < 1/m < 2 oznacza: 1/m > -2 i 1/m < 2. Druga nierówność jest zawsze prawdziwa dla m < 0 (bo 1/m < 0 < 2). Z 1/m > -2 → 1/m + 2 > 0 → (1 + 2m)/m > 0. Dla m < 0: licznik i mianownik mają przeciwne znaki, więc (1 + 2m) < 0 → m < -1/2. Zatem dla m < 0: m < -1/2.

Łączymy wszystkie warunki:

Z Δ > 0: m ∈ (-∞, 0) ∪ (0, 2).

Z f(2) > 0: m ∈ (-∞, 1/4) ∪ (1, +∞).

Z warunku na wierzchołek: dla m > 0: m > 1/2; dla m < 0: m < -1/2.

Rozpatrzmy m > 0: część wspólna (0, 2), (1, +∞) i (1/2, +∞) daje (1, 2). Dodatkowo z f(2) > 0 mamy (1, +∞), co zawęża do (1, 2).

Rozpatrzmy m < 0: część wspólna (-∞, 0), (-∞, 1/4), (-∞, -1/2) daje (-∞, -1/2). Sprawdźmy, czy dla m < -1/2 spełniony jest warunek f(2) > 0? Dla m < -1/2, m należy do (-∞, -1/2) ⊂ (-∞, 1/4), więc tak. Jednak musimy jeszcze sprawdzić, czy oba pierwiastki rzeczywiście leżą w (-2, 2). Dla m ujemnych a = m² > 0, parabola skierowana ramionami do góry. Sprawdźmy wartości na końcach: f(-2) > 0 zawsze, f(2) > 0 dla m ∈ (-∞, 1/4) ∪ (1, +∞), co jest spełnione. Wierzchołek x₀ = 1/m, dla m < -1/2 mamy 1/m ∈ (-2, 0), więc x₀ ∈ (-2, 0) ⊂ (-2, 2). Wydaje się, że m ∈ (-∞, -1/2) też spełnia warunki. Jednak sprawdźmy, czy oba pierwiastki są rzeczywiście w (-2, 2). Dla m = -1 (należy do (-∞, -1/2)): f(x) = 1·x² - 2·(-1)x - (-1) + 1 = x² + 2x + 2. Δ = 4 - 8 = -4 < 0, brak pierwiastków? Przecież wcześniej liczyliśmy Δ = -4m³ + 8m², dla m = -1: Δ = -4·(-1)³ + 8·(-1)² = 4 + 8 = 12 > 0. Poprawmy: f(x) = m²x² - 2mx - m + 1, dla m = -1: a = 1, b = 2, c = 2, rzeczywiście Δ = 4 - 8 = -4. Błąd: współczynnik b = -2m, dla m = -1: b = -2·(-1) = 2, c = -m + 1 = -(-1) + 1 = 2, więc Δ = 4 - 4·1·2 = 4 - 8 = -4. Ale z naszego wzoru Δ = -4m³ + 8m²: dla m = -1: -4·(-1)³ + 8·(-1)² = -4·(-1) + 8·1 = 4 + 8 = 12. Sprzeczność. Sprawdźmy obliczenie Δ: Δ = b² - 4ac = (-2m)² - 4·m²·(-m + 1) = 4m² - 4m²(-m + 1) = 4m² + 4m³ - 4m² = 4m³. Rzeczywiście, wcześniej popełniłem błąd: 4m² + 4m²(-m + 1) = 4m² - 4m³ + 4m² = 8m² - 4m³, ale to jest to samo co 4m³? Sprawdźmy: 4m² - 4m²(-m + 1) = 4m² - [ -4m³ + 4m² ] = 4m² + 4m³ - 4m² = 4m³. Zatem Δ = 4m³.

Poprawmy: Δ = 4m³. Warunek Δ > 0: 4m³ > 0 → m³ > 0 → m > 0. Zatem m musi być dodatnie! To eliminuje rozwiązania dla m < 0. Wtedy pierwszy warunek: m > 0.

Teraz z poprzednich warunków: m > 0, f(2) > 0: 4m² - 5m + 1 > 0 → m ∈ (0, 1/4) ∪ (1, +∞). Warunek wierzchołka: dla m > 0: -2 < 1/m < 2 → 1/m < 2 → m > 1/2 (jak wyżej). Część wspólna: m > 0, m ∈ (0, 1/4) ∪ (1, +∞), oraz m > 1/2 daje m ∈ (1, +∞). Dodatkowo z Δ > 0 mamy m > 0, co jest spełnione. Sprawdźmy jeszcze, czy dla m > 1 oba pierwiastki są w (-2, 2)? Dla m = 2 (należy do (1, +∞)): f(x) = 4x² - 4x - 1, Δ = 16 + 16 = 32 > 0, x₀ = 4/(8) = 0.5 ∈ (-2, 2), f(-2) = 16 + 8 - 1 = 23 > 0, f(2) = 16 - 8 - 1 = 7 > 0. Warunki spełnione. Dla m = 1.5: f(x)=2.25x² - 3x - 0.5, Δ = 9 - 4·2.25·(-0.5)=9 + 4.5=13.5 > 0, x₀ = 3/(4.5)=2/3 ∈ (-2,2), f(-2)=9 + 6 - 0.5=14.5 > 0, f(2)=9 - 6 - 0.5=2.5 > 0. Zatem odpowiedź: m ∈ (1, +∞).

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2026 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona