W kartezjańskim układzie współrzędnych $(x,y)$ środek $S$ okręgu o promieniu $\sqrt{5}$ leży na prostej o równaniu $y=x+1$. Przez punkt $A=(1,2)$, którego odległość od punktu $S$ jest większa od $\sqrt{5}$, poprowadzono dwie proste styczne do tego okręgu w punktach – odpowiednio – $B$ i $C$. Pole czworokąta $ABSC$ jest równe $15$. Oblicz współrzędne punktu $S$. Rozważ wszystkie przypadki. Zapisz obliczenia.
Matura rozszerzona – maj 2024 – zadanie 11
Matura rozszerzona · 2024 · Maj · geometria analityczna · 5 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Niech $S = (a, b)$. Ponieważ $S$ leży na prostej $y = x + 1$, mamy $b = a + 1$, więc $S = (a, a+1)$. Promień okręgu to $r = \sqrt{5}$. Odległość punktu $A = (1,2)$ od $S$: $|AS| = \sqrt{(a-1)^2 + ((a+1)-2)^2} = \sqrt{(a-1)^2 + (a-1)^2} = \sqrt{2(a-1)^2} = |a-1|\sqrt{2}$. Warunek: $|AS| \gt \sqrt{5}$, czyli $|a-1|\sqrt{2} \gt \sqrt{5} \Rightarrow |a-1| \gt \sqrt{\frac{5}{2}}$.
Proste $AB$ i $AC$ są styczne do okręgu, więc $AB \perp SB$ i $AC \perp SC$. Czworokąt $ABSC$ składa się z dwóch trójkątów prostokątnych $ABS$ i $ACS$ o przyprostokątnych $r$ i odcinkach stycznych $|AB| = |AC| = t$ (długości stycznych z $A$ są równe). Pole czworokąta $ABSC$ to suma pól $\triangle ABS$ i $\triangle ACS$, czyli $2 \cdot \frac{1}{2} \cdot r \cdot t = r \cdot t$. Zatem $\sqrt{5} \cdot t = 15 \Rightarrow t = \frac{15}{\sqrt{5}} = 3\sqrt{5}$.
Z twierdzenia Pitagorasa w $\triangle ABS$: $|AS|^2 = r^2 + t^2 = (\sqrt{5})^2 + (3\sqrt{5})^2 = 5 + 45 = 50$. Stąd $|AS| = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$.
Porównujemy z wcześniejszym wyrażeniem: $|a-1|\sqrt{2} = 5\sqrt{2} \Rightarrow |a-1| = 5$. Zatem $a-1 = 5$ lub $a-1 = -5$, czyli $a = 6$ lub $a = -4$.
Dla $a = 6$: $S = (6, 7)$; dla $a = -4$: $S = (-4, -3)$. Sprawdzamy warunek $|AS| \gt \sqrt{5}$: dla obu $|AS| = 5\sqrt{2} \approx 7.07 \gt \sqrt{5} \approx 2.24$ – spełniony.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2024 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona