Rozwiąż równanie $$\sin(4x)-\sin(2x)=4\cos^2 x-3$$ w zbiorze $[0,2\pi]$. Zapisz obliczenia.
Matura rozszerzona – maj 2024 – zadanie 10
Matura rozszerzona · 2024 · Maj · trygonometria · 5 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Korzystamy ze wzoru na różnicę sinusów: $\sin A - \sin B = 2\cos\frac{A+B}{2}\sin\frac{A-B}{2}$. Dla $A=4x$, $B=2x$ mamy: $\sin(4x)-\sin(2x)=2\cos\frac{4x+2x}{2}\sin\frac{4x-2x}{2}=2\cos(3x)\sin x$.
Równanie przyjmuje postać: $2\cos(3x)\sin x = 4\cos^2 x - 3$. Zauważmy, że prawa strona to $4\cos^2 x - 3 = 4\cos^2 x - (\cos^2 x + \sin^2 x + 2) = 4\cos^2 x - \cos^2 x - \sin^2 x - 2 = 3\cos^2 x - \sin^2 x - 2$, ale wygodniej skorzystać z tożsamości: $4\cos^2 x - 3 = 2(2\cos^2 x - 1) - 1 = 2\cos(2x) - 1$.
Zatem równanie: $2\cos(3x)\sin x = 2\cos(2x) - 1$. Przekształcamy lewą stronę, używając wzoru $2\cos\alpha\sin\beta = \sin(\alpha+\beta)-\sin(\alpha-\beta)$: $2\cos(3x)\sin x = \sin(3x+x) - \sin(3x-x) = \sin(4x) - \sin(2x)$ – to jest tożsamość, więc wracamy do wyjściowej postaci. Spróbujmy inaczej: przenosimy wszystko na lewą stronę: $2\cos(3x)\sin x - 2\cos(2x) + 1 = 0$.
Zauważmy, że $1 = 2\sin^2 x + \cos(2x)$, bo $\cos(2x) = 1 - 2\sin^2 x$, więc $2\sin^2 x = 1 - \cos(2x)$. Możemy też użyć wzoru na $\cos(3x) = 4\cos^3 x - 3\cos x$. Wtedy $2\cos(3x)\sin x = 2\sin x(4\cos^3 x - 3\cos x) = 8\sin x\cos^3 x - 6\sin x\cos x$. Prawa strona: $4\cos^2 x - 3$. Przenosimy: $8\sin x\cos^3 x - 6\sin x\cos x - 4\cos^2 x + 3 = 0$. Dzielimy przez $\cos x$? To ryzykowne. Lepiej wyrazić wszystko przez $\cos(2x)$ i $\sin(2x)$.
Zamiast tego zauważmy, że $\cos(3x) = \cos(2x+x) = \cos(2x)\cos x - \sin(2x)\sin x = (2\cos^2 x - 1)\cos x - 2\sin^2 x\cos x = 2\cos^3 x - \cos x - 2(1-\cos^2 x)\cos x = 2\cos^3 x - \cos x - 2\cos x + 2\cos^3 x = 4\cos^3 x - 3\cos x$, co potwierdza. Możemy też spróbować wyrazić równanie przez $\sin(2x)$ i $\cos(2x)$. Zauważmy, że $4\cos^2 x - 3 = 2(1+\cos(2x)) - 3 = 2\cos(2x) - 1$. Równanie: $\sin(4x) - \sin(2x) = 2\cos(2x) - 1$. Ale $\sin(4x) = 2\sin(2x)\cos(2x)$. Zatem: $2\sin(2x)\cos(2x) - \sin(2x) = 2\cos(2x) - 1$.
Przenosimy wszystko na lewą stronę: $2\sin(2x)\cos(2x) - \sin(2x) - 2\cos(2x) + 1 = 0$. Grupujemy: $\sin(2x)(2\cos(2x)-1) - (2\cos(2x)-1) = 0$, czyli $(2\cos(2x)-1)(\sin(2x)-1) = 0$.
Otrzymujemy dwa przypadki: $2\cos(2x)-1=0$ lub $\sin(2x)-1=0$.
1) $2\cos(2x)-1=0 \Rightarrow \cos(2x) = \frac{1}{2}$. Stąd $2x = \frac{\pi}{3} + 2k\pi$ lub $2x = -\frac{\pi}{3} + 2k\pi$, czyli $2x = \frac{\pi}{3} + 2k\pi$ lub $2x = \frac{5\pi}{3} + 2k\pi$ (bo $\cos$ jest parzysty). Dzielimy przez 2: $x = \frac{\pi}{6} + k\pi$ lub $x = \frac{5\pi}{6} + k\pi$, $k\in\mathbb{Z}$.
2) $\sin(2x)-1=0 \Rightarrow \sin(2x)=1 \Rightarrow 2x = \frac{\pi}{2} + 2k\pi$, czyli $x = \frac{\pi}{4} + k\pi$, $k\in\mathbb{Z}$.
Wybieramy rozwiązania z przedziału $[0,2\pi]$:
Dla $x = \frac{\pi}{6} + k\pi$: $k=0$: $\frac{\pi}{6}$; $k=1$: $\frac{7\pi}{6}$; $k=2$: $\frac{13\pi}{6} \gt 2\pi$ – odrzucamy.
Dla $x = \frac{5\pi}{6} + k\pi$: $k=0$: $\frac{5\pi}{6}$; $k=1$: $\frac{11\pi}{6}$; $k=2$: $\frac{17\pi}{6} \gt 2\pi$.
Dla $x = \frac{\pi}{4} + k\pi$: $k=0$: $\frac{\pi}{4}$; $k=1$: $\frac{5\pi}{4}$; $k=2$: $\frac{9\pi}{4} \gt 2\pi$.
Zatem wszystkie rozwiązania w $[0,2\pi]$ to: $\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{4}, \frac{5\pi}{6}, \frac{7\pi}{6}, \frac{5\pi}{4}, \frac{11\pi}{6}$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2024 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona