Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2021 – zadanie 11

Matura rozszerzona · 2021 · Maj · równania i nierówności · 5 punktów

Wyznacz wszystkie wartości parametru $m$, dla których trójmian kwadratowy: $$4x^2-2(m+1)x+m$$ ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste $x_1$ oraz $x_2$, spełniające warunki: $$x_1\neq 0,\quad x_2\neq 0\quad\text{oraz}\quad x_1+x_2\leq\frac{1}{x_1}+\frac{1}{x_2}$$

Odpowiedź (klucz CKE)
$m\in(-\infty,-1]\cup(0,1)\cup(1,4]$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Trójmian ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste, gdy wyróżnik Δ > 0. Współczynniki: a = 4, b = -2(m+1), c = m. Obliczamy Δ = [-2(m+1)]² - 4·4·m = 4(m+1)² - 16m = 4(m² + 2m + 1 - 4m) = 4(m² - 2m + 1) = 4(m-1)².

Warunek Δ > 0: 4(m-1)² > 0 ⇒ (m-1)² > 0 ⇒ m ≠ 1.

Korzystamy ze wzorów Viete'a: x₁ + x₂ = (m+1)/2, x₁·x₂ = m/4.

Warunek x₁ ≠ 0 i x₂ ≠ 0 oznacza, że iloczyn x₁·x₂ ≠ 0, czyli m/4 ≠ 0 ⇒ m ≠ 0.

Przekształcamy nierówność x₁ + x₂ ≤ 1/x₁ + 1/x₂. Prawą stronę zapisujemy jako (x₁ + x₂)/(x₁·x₂). Otrzymujemy: x₁ + x₂ ≤ (x₁ + x₂)/(x₁·x₂). Przenosimy na jedną stronę: (x₁ + x₂) - (x₁ + x₂)/(x₁·x₂) ≤ 0 ⇒ (x₁ + x₂)·[1 - 1/(x₁·x₂)] ≤ 0.

Podstawiamy wyrażenia Viete'a: [(m+1)/2]·[1 - 4/m] ≤ 0. Mnożymy obie strony przez 2, aby uprościć: (m+1)·[1 - 4/m] ≤ 0.

Sprowadzamy drugi czynnik do wspólnego mianownika: 1 - 4/m = (m - 4)/m. Nierówność przyjmuje postać: (m+1)·(m-4)/m ≤ 0.

Rozwiązujemy nierówność wymierną. Miejsca zerowe licznika: m = -1, m = 4; mianownik zeruje się dla m = 0. Zaznaczamy na osi liczbowej punkty -1, 0, 4 (z dziurą w 0 i 1, bo m ≠ 0 i m ≠ 1). Badamy znak wyrażenia w przedziałach: (-∞, -1], [-1, 0), (0, 1), (1, 4], [4, ∞).

Dla m < -1: (m+1) < 0, (m-4) < 0, m < 0 ⇒ iloczyn ujemny/mianownik ujemny ⇒ wyrażenie dodatnie? Sprawdzamy: (m+1) ujemne, (m-4) ujemne, ich iloczyn dodatni, dzielimy przez m ujemne ⇒ całość ujemna ⇒ spełnia nierówność (≤ 0).

Dla m ∈ (-1, 0): (m+1) > 0, (m-4) < 0, m < 0 ⇒ iloczyn licznika ujemny, mianownik ujemny ⇒ całość dodatnia ⇒ nie spełnia.

Dla m ∈ (0, 1): (m+1) > 0, (m-4) < 0, m > 0 ⇒ iloczyn licznika ujemny, mianownik dodatni ⇒ całość ujemna ⇒ spełnia.

Dla m ∈ (1, 4): (m+1) > 0, (m-4) < 0, m > 0 ⇒ jak wyżej ujemna ⇒ spełnia.

Dla m > 4: (m+1) > 0, (m-4) > 0, m > 0 ⇒ licznik dodatni, mianownik dodatni ⇒ całość dodatnia ⇒ nie spełnia.

Punkty m = -1 i m = 4: podstawiamy do nierówności, dla m = -1: (-1+1)·(-1-4)/(-1) = 0·(-5)/(-1) = 0 ≤ 0 ⇒ spełnia; dla m = 4: (4+1)·(4-4)/4 = 5·0/4 = 0 ≤ 0 ⇒ spełnia. Punkt m = 0 i m = 1 są wykluczone z dziedziny.

Uwzględniając warunki m ≠ 0 i m ≠ 1, otrzymujemy: m ∈ (-∞, -1] ∪ (0, 1) ∪ (1, 4].

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2021 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona