Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2020 – zadanie 5

Matura rozszerzona · 2020 · Maj · ciągi · 5 punktów

W trzywyrazowym ciągu geometrycznym $(a_1,a_2,a_3)$ spełniona jest równość $$a_1+a_2+a_3=\frac{21}{4}.$$ Wyrazy $a_1$, $a_2$, $a_3$ są – odpowiednio – czwartym, drugim i pierwszym wyrazem rosnącego ciągu arytmetycznego. Oblicz $a_1$.

Odpowiedź (klucz CKE)
$a_1=3$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Niech ciąg geometryczny ma wyrazy $a_1$, $a_2$, $a_3$ i iloraz $q$, więc $a_2 = a_1 q$, $a_3 = a_1 q^2$. Z warunku sumy mamy $a_1 + a_1 q + a_1 q^2 = \frac{21}{4}$.

Oznaczmy rosnący ciąg arytmetyczny jako $(b_n)$. Z treści: $a_1 = b_4$, $a_2 = b_2$, $a_3 = b_1$. Niech różnica ciągu arytmetycznego wynosi $r \gt 0$ (bo ciąg jest rosnący). Wtedy $b_1 = a_3$, $b_2 = a_3 + r = a_2$, $b_4 = a_3 + 3r = a_1$.

Z równości $b_2 = a_2$ i $b_4 = a_1$ mamy układ: $a_3 + r = a_1 q$ oraz $a_3 + 3r = a_1$. Odejmując pierwsze równanie od drugiego: $2r = a_1 - a_1 q$, czyli $r = \frac{a_1(1-q)}{2}$.

Podstawiając $r$ do $a_3 + r = a_1 q$ i pamiętając, że $a_3 = a_1 q^2$, otrzymujemy $a_1 q^2 + \frac{a_1(1-q)}{2} = a_1 q$. Dla $a_1 \neq 0$ dzielimy przez $a_1$: $q^2 + \frac{1-q}{2} = q$.

Mnożymy przez 2: $2q^2 + 1 - q = 2q$, czyli $2q^2 - 3q + 1 = 0$. Rozwiązujemy: $\Delta = 9 - 8 = 1$, $q_1 = \frac{3-1}{4} = \frac{1}{2}$, $q_2 = \frac{3+1}{4} = 1$. Ponieważ ciąg arytmetyczny jest rosnący, to $a_1 \gt a_2 \gt a_3$ lub odwrotnie? Sprawdzamy: dla $q=1$ ciąg geometryczny jest stały, wtedy $a_1 = a_2 = a_3$, a z ciągu arytmetycznego $b_4 = b_2 = b_1$ – to by oznaczało $r=0$, ale ciąg ma być rosnący, więc $r\gt 0$. Zatem $q=1$ odpada. Zostaje $q=\frac{1}{2}$.

Podstawiamy $q=\frac{1}{2}$ do sumy: $a_1 + a_1 \cdot \frac{1}{2} + a_1 \cdot \frac{1}{4} = \frac{21}{4}$, czyli $a_1 \left(1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{4}\right) = a_1 \cdot \frac{7}{4} = \frac{21}{4}$. Stąd $a_1 = \frac{21}{4} \cdot \frac{4}{7} = 3$.

Sprawdzenie: $a_1=3$, $a_2=3\cdot\frac{1}{2}=1.5$, $a_3=3\cdot\frac{1}{4}=0.75$. Suma $3+1.5+0.75=5.25=\frac{21}{4}$. Ciąg arytmetyczny: $b_1=0.75$, $b_2=1.5$, $b_4=3$. Różnica $r=0.75$, ciąg rosnący.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2020 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona