Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2020 – zadanie 14

Matura rozszerzona · 2020 · Maj · stereometria · 6 punktów

Podstawą ostrosłupa czworokątnego $ABCDS$ jest trapez $ABCD$, gdzie $AB\parallel CD$. Ramiona tego trapezu mają długości $AD=10$ i $BC=16$, a miara kąta $ABC$ jest równa $30^\circ$. Każda ściana boczna tego ostrosłupa tworzy z płaszczyzną podstawy kąt $\alpha$, taki że $$\tan\alpha=\frac{9}{2}.$$ Oblicz objętość tego ostrosłupa.

Odpowiedź (klucz CKE)
624

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy: AB = a, CD = b, wysokość trapezu h. Z trójkąta prostokątnego utworzonego przez wysokość trapezu i ramię BC: h = BC·sin30° = 16·½ = 8. Różnica długości podstaw: |a-b| = 2·(BC·cos30° - AD·cosβ), ale łatwiej skorzystać z rzutów ramion na podstawę. Rzut ramienia AD na AB: √(AD² - h²) = √(100 - 64) = √36 = 6. Rzut ramienia BC na AB: BC·cos30° = 16·(√3/2) = 8√3. Zatem a - b = 8√3 - 6.

Pole podstawy: Pp = ½(a+b)h. Potrzebujemy a+b. Zauważmy, że jeśli przedłużymy ramiona, to otrzymamy trójkąt, ale można też zauważyć, że suma podstaw a+b = (rzut AD na przedłużenie) + (rzut BC) + 2b? Alternatywnie: z własności trapezu: a = b + 8√3 - 6, więc a+b = 2b + 8√3 - 6. Brakuje b. Można skorzystać z faktu, że odcinek łączący rzuty ramion na podstawę ma długość b. W rzucie: na dolnej podstawie mamy odcinki: od A do rzutu D: 6, potem b, potem od rzutu C do B: 8√3. Zatem a = 6 + b + 8√3. Stąd a - b = 6 + 8√3, co jest sprzeczne z wcześniejszym a-b = 8√3 - 6. Błąd: rzut ramienia AD na AB to 6, ale to jest odcinek od A do spodka wysokości z D? W trapezoidzie: prowadzimy wysokości z D i C na AB, oznaczając spodki E i F. Wtedy AE = √(AD² - h²) = √(100-64)=6, FB = BC·cos30° = 8√3. EF = b. Zatem a = AE + EF + FB = 6 + b + 8√3. Z drugiej strony, prowadząc wysokość z C na przedłużenie AD? Można też obliczyć a-b = (6+8√3) - b? Nie, bo a = 6+b+8√3, więc a-b = 6+8√3. Wcześniej z trójkąta z ramieniem BC? BC=16, h=8, więc dolny odcinek przy kącie 30° to 8√3, ale to jest FB. Różnica podstaw a-b = (AE+EF+FB) - EF = AE+FB = 6+8√3. Zgadza się. Wcześniejszy błąd: myślałem o cosinusie kąta ostrego przy ramieniu AD, ale kąt przy wierzchołku A nie musi być 30°, więc nie można użyć cos30° dla AD. Zatem a-b = 6+8√3.

Potrzebujemy a+b. Z twierdzenia cosinusów w trójkącie ABD? Można obliczyć b z twierdzenia cosinusów w trójkącie ABC? Mamy AB=a, BC=16, kąt ABC=30°. AC można wyznaczyć z trójkąta ADC? Lepiej: prowadzimy prostą CE równoległą do AD, gdzie E leży na przedłużeniu AB. Wtedy AE = b, EB = a-b = 6+8√3, CE = AD = 10. W trójkącie CEB: CB=16, CE=10, kąt CBE = 30° (bo AB∥CD). Z twierdzenia cosinusów: CE² = CB² + EB² - 2·CB·EB·cos30°. Podstawiamy: 100 = 256 + (6+8√3)² - 2·16·(6+8√3)·(√3/2). Obliczamy: (6+8√3)² = 36 + 96√3 + 192 = 228 + 96√3. Dalej: 100 = 256 + 228 + 96√3 - 16√3·(6+8√3) = 484 + 96√3 - 96√3 - 128·3? 16√3·(6+8√3) = 96√3 + 128·3 = 96√3 + 384. Zatem: 100 = 484 + 96√3 - 96√3 - 384 = 484 - 384 = 100. Tożsamość, więc nie wyznacza b. Zatem b jest dowolne? Nie, bo trapez jest określony przez podane długości i kąt, ale może być różny? Sprawdźmy: jeśli zmienimy b, to a zmienia się tak, że a-b = 6+8√3, ale wtedy ramię AD=10 i BC=16, kąt ABC=30°, więc trapez jest wyznaczony jednoznacznie? Może jednak b jest ustalone. Spróbujmy inaczej: z trójkąta CEB możemy wyznaczyć cosinus kąta ECB? Można użyć twierdzenia sinusów? Mamy CE/sin30° = EB/sin(∠ECB). To nie daje b. Zauważmy, że wysokość ostrosłupa H = r·tanα, gdzie r to promień okręgu wpisanego w podstawę? Nie, bo każda ściana boczna tworzy z podstawą kąt α, więc spodek wysokości ostrosłupa jest środkiem okręgu wpisanego w podstawę. Tak, ponieważ kąt między ścianą boczną a podstawą jest kątem między wysokością ściany bocznej a jej rzutem na podstawę, a to zachodzi gdy spodek wysokości ostrosłupa jest środkiem okręgu wpisanego w podstawę. Zatem r = H / tanα. Mamy tanα = 9/2, więc H = r·(9/2).

Promień okręgu wpisanego w trapez: r = 2Pp / (a+b+AD+BC). Znamy AD=10, BC=16. Potrzebujemy Pp i a+b. Pole trapezu: Pp = ½(a+b)·h = ½(a+b)·8 = 4(a+b). Zatem r = 2·4(a+b) / (a+b+10+16) = 8(a+b)/(a+b+26).

Z drugiej strony, z podobieństwa trójkątów? Możemy wyznaczyć a+b z warunku, że trapez istnieje i jest opisany na okręgu? Nie, on nie musi być opisany, ale w ostrosłupie spodek wysokości jest środkiem okręgu wpisanego w podstawę, więc podstawa jest opisana na okręgu. Zatem trapez ABCD musi być opisany na okręgu. Warunek na trapez opisany: sumy długości przeciwległych boków są równe, czyli AB+CD = AD+BC. Czyli a+b = 10+16 = 26. Wtedy a+b = 26.

Wstawiając do wzoru na r: r = 8·26/(26+26) = 208/52 = 4. Zatem H = r·tanα = 4·(9/2) = 18.

Pole podstawy: Pp = 4(a+b) = 4·26 = 104.

Obliczamy objętość: V = ⅓·Pp·H = ⅓·104·18 = 104·6 = 624.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2020 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona