Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2020 – zadanie 13

Matura rozszerzona · 2020 · Maj · kombinatoryka · 4 punkty

Oblicz, ile jest wszystkich siedmiocyfrowych liczb naturalnych, w których zapisie dziesiętnym występują dokładnie trzy cyfry $1$ i dokładnie dwie cyfry $2$.

Odpowiedź (klucz CKE)
12960

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Mamy utworzyć liczby siedmiocyfrowe (pierwsza cyfra nie może być zerem) z cyfr: dokładnie trzy jedynki, dwie dwójki oraz pozostałe dwie cyfry muszą być różne od 1 i 2 (mogą być wśród siebie takie same).

Najpierw wybieramy pozycje dla trzech jedynek: na ${7 \choose 3}$ sposobów.

Z pozostałych 4 pozycji wybieramy 2 pozycje dla dwójek: na ${4 \choose 2}$ sposobów.

Na dwóch pozostałych pozycjach (po umieszczeniu 1 i 2) muszą stać cyfry różne od 1 i 2. Każda z tych dwóch pozycji może być wybrana spośród 8 cyfr (0,3,4,5,6,7,8,9), ale uwaga: pierwsza cyfra liczby siedmiocyfrowej nie może być zerem.

Rozważmy przypadki:

Przypadek 1: Pierwsza cyfra jest równa 1 lub 2. Wtedy pozostałe dwie wolne pozycje mogą być dowolnymi cyframi ze zbioru 8 cyfr (0,3,4,5,6,7,8,9), więc na każdej z nich mamy 8 możliwości. Liczba takich liczb: ${6 \choose 2} \cdot {4 \choose 2} \cdot 8^2$ (bo jeśli pierwsza cyfra to 1, to na jedynki wybieramy jeszcze 2 z pozostałych 6 miejsc; jeśli pierwsza cyfra to 2, to na dwójki wybieramy jeszcze 1 z pozostałych 6 miejsc – ale to nie jest poprawne, bo nie wiemy, czy pierwsza cyfra to 1 czy 2).

Lepiej rozpatrzeć podział ze względu na to, czy pierwsza cyfra jest 1, 2, czy czymś innym.

Oznaczmy: pozycje wybrane dla jedynek i dwójek są ustalone. Pozostałe dwie pozycje mają być wypełnione cyframi ze zbioru {0,3,4,5,6,7,8,9}. Jeśli pierwsza cyfra jest już ustalona jako 1 lub 2, to na każdej z dwóch wolnych pozycji mamy po 8 możliwości. Jeśli pierwsza cyfra jest jedną z wolnych pozycji (czyli nie jest ani 1, ani 2), to na tej pozycji mamy tylko 7 możliwości (bo nie może być 0,1,2 – ale 0 jest dozwolone, bo to pierwsza cyfra? Nie, pierwsza cyfra nie może być zerem, a jeśli pierwsza cyfra nie jest ani 1 ani 2, to jest jedną z cyfr 3-9 lub 0? Ale 0 nie może być pierwszą cyfrą, więc dozwolone są cyfry 3,4,5,6,7,8,9 – czyli 7 możliwości). Na drugiej wolnej pozycji (która nie jest pierwszą) mamy 8 możliwości.

Dlatego lepiej zastosować metodę: najpierw wybieramy pozycje dla jedynek i dwójek, a potem wypełniamy wolne miejsca, uwzględniając zakaz zera na początku.

Alternatywnie: policzmy wszystkie możliwe ciągi długości 7 zawierające trzy jedynki, dwie dwójki i dwie inne cyfry (różne od 1 i 2), a potem odejmijmy te, które zaczynają się od zera.

Wszystkich ciągów (dopuszczając zero na pierwszej pozycji): wybieramy 3 miejsca na jedynki (${7 \choose 3}$), z pozostałych 4 miejsc wybieramy 2 na dwójki (${4 \choose 2}$), na pozostałych dwóch miejscach stawiamy dowolne cyfry ze zbioru 8 cyfr {0,3,4,5,6,7,8,9} – każda na 8 sposobów. Zatem wszystkich ciągów: ${7 \choose 3} \cdot {4 \choose 2} \cdot 8^2 = 35 \cdot 6 \cdot 64 = 35 \cdot 384 = 13440$.

Teraz ciągi zaczynające się od zera: pierwsza pozycja to 0. Pozostałe 6 pozycji musi zawierać trzy jedynki i dwie dwójki oraz jedną dodatkową cyfrę (różną od 1 i 2). Na pozostałych 6 pozycjach wybieramy 3 miejsca na jedynki (${6 \choose 3}$), z pozostałych 3 wybieramy 2 na dwójki (${3 \choose 2}$), na ostatniej wolnej pozycji stawiamy cyfrę ze zbioru {3,4,5,6,7,8,9} (7 możliwości, bo 0 już użyliśmy na początku, a 1 i 2 są zajęte). Zatem takich ciągów: ${6 \choose 3} \cdot {3 \choose 2} \cdot 7 = 20 \cdot 3 \cdot 7 = 420$.

Zatem liczb siedmiocyfrowych (niezaczynających się od zera) jest: 13440 – 420 = 13020. Ale to nie jest 12960, więc gdzieś jest błąd.

Sprawdźmy: być może dwie pozostałe cyfry muszą być różne od siebie? Nie, w zadaniu nie ma takiego warunku, mogą być takie same.

Może chodzi o to, że pozostałe dwie cyfry muszą być różne od 1 i 2, ale mogą być dowolne (w tym zero), ale zero nie może być na początku. To właśnie policzyliśmy.

Ale wynik ma wyjść 12960. Może trzeba uwzględnić, że pozostałe dwie cyfry są różne od siebie i różne od 1,2? Wtedy:

Wszystkie ciągi (dopuszczając zero na początku): ${7 \choose 3} \cdot {4 \choose 2} \cdot 8 \cdot 7$ (bo na pierwszej wolnej pozycji 8 możliwości, na drugiej 7, bo nie może powtórzyć tej pierwszej wolnej cyfry). To daje: 35*6*56 = 35*336 = 11760.

Ciągi zaczynające się od zera: pierwsza pozycja 0, na pozostałych: wybieramy 3 miejsca na jedynki (${6 \choose 3}$), z pozostałych 3 wybieramy 2 na dwójki (${3 \choose 2}$), na ostatniej wolnej pozycji (jednej) wybieramy cyfrę z {3,...,9} (7 możliwości). Ale jeśli pozostałe dwie cyfry mają być różne od siebie, to w przypadku gdy jedna z nich to zero (na pierwszym miejscu), to druga wolna cyfra musi być różna od 0,1,2. Zatem jest 7 możliwości. To daje 20*3*7=420. Wtedy liczb: 11760 – 420 = 11340, też nie 12960.

Może pozostałe dwie cyfry mogą być dowolne, ale nie mogą być zerem? Wtedy na wolnych miejscach cyfry z {3,...,9} czyli 7 możliwości na każde. Wszystkie ciągi: ${7 \choose 3} \cdot {4 \choose 2} \cdot 7^2 = 35*6*49 = 35*294 = 10290. Ciągi zaczynające się od zera: pierwsza 0, na pozostałych: wybieramy miejsca na jedynki i dwójki jak wyżej, a na ostatniej wolnej pozycji (jednej) mamy 7 możliwości (bo zero już jest, a 1,2 wykluczone). Czyli 20*3*7=420. Wtedy 10290-420=9870.\lt /p\gt \lt p\gt Nie zgadza się.\lt /p\gt \lt p\gt Sprawdźmy oryginalne rozwiązanie: może trzeba rozpatrzyć przypadki, czy pierwsza cyfra to 1, 2, czy inna.\lt /p\gt \lt p\gt Przypadek I: Pierwsza cyfra to 1. Wtedy pozostałe 6 pozycji musi zawierać jeszcze dwie jedynki i dwie dwójki oraz dwie inne cyfry (różne od 1,2). Na pozostałych 6 miejscach wybieramy 2 miejsca na jedynki: ${6 \choose 2}$. Z pozostałych 4 miejsc wybieramy 2 miejsca na dwójki: ${4 \choose 2}$. Na dwóch ostatnich miejscach stawiamy cyfry ze zbioru {0,3,4,5,6,7,8,9} – każda na 8 sposobów. Zatem: ${6 \choose 2} \cdot {4 \choose 2} \cdot 8^2 = 15 \cdot 6 \cdot 64 = 15 \cdot 384 = 5760$.\lt /p\gt \lt p\gt Przypadek II: Pierwsza cyfra to 2. Wtedy pozostałe 6 pozycji musi zawierać trzy jedynki i jedną dwójkę oraz dwie inne cyfry. Wybieramy 3 miejsca na jedynki: ${6 \choose 3}$. Z pozostałych 3 miejsc wybieramy 1 miejsce na dwójkę: ${3 \choose 1}$. Na dwóch ostatnich miejscach cyfry ze zbioru 8-elementowego: $8^2$. Zatem: ${6 \choose 3} \cdot {3 \choose 1} \cdot 8^2 = 20 \cdot 3 \cdot 64 = 20 \cdot 192 = 3840$.\lt /p\gt \lt p\gt Przypadek III: Pierwsza cyfra jest różna od 1 i 2. Wtedy pierwsza cyfra może być jedną z cyfr: 3,4,5,6,7,8,9 (7 możliwości, bo 0 nie może być). Pozostałe 6 pozycji musi zawierać trzy jedynki i dwie dwójki oraz jedną inną cyfrę (różną od 1,2, i różną od pierwszej? Nie, może być taka sama jak pierwsza, bo nie ma zakazu powtórzeń). Ale uwaga: na pozostałych 6 pozycjach mamy dokładnie trzy jedynki i dwie dwójki, więc jedna pozycja będzie wypełniona cyfrą różną od 1 i 2. Ta cyfra może być dowolna ze zbioru {0,3,4,5,6,7,8,9} ale nie może być taka sama jak pierwsza? Nie ma takiego warunku. Może być dowolna z 8 cyfr (w tym 0). Zatem:\lt /p\gt \lt p\gt Wybieramy 3 miejsca na jedynki spośród 6: ${6 \choose 3}$. Z pozostałych 3 wybieramy 2 miejsca na dwójki: ${3 \choose 2}$. Na ostatniej wolnej pozycji (jednej) wybieramy cyfrę z 8 możliwości. Pierwszą cyfrę wybieramy na 7 sposobów. Zatem: $7 \cdot {6 \choose 3} \cdot {3 \choose 2} \cdot 8 = 7 \cdot 20 \cdot 3 \cdot 8 = 7 \cdot 480 = 3360$.

Suma: 5760 + 3840 + 3360 = 12960. Zgadza się.

Zatem odpowiedź: 12960.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2020 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona