Przekrój ostrosłupa prawidłowego trójkątnego $ABCS$ płaszczyzną przechodzącą przez wierzchołek $S$ i wysokości dwóch ścian bocznych jest trójkątem równobocznym. Krawędź boczna tego ostrosłupa ma długość $\frac{4\sqrt{3}}{3}$. Oblicz objętość tego ostrosłupa.
Matura rozszerzona – maj 2018 – zadanie 11
Matura rozszerzona · 2018 · Maj · stereometria · 5 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Oznaczmy ostrosłup prawidłowy trójkątny ABCS, gdzie ABC to podstawa trójkąt równoboczny, S to wierzchołek. Krawędź boczna AS = BS = CS = \(\frac{4\sqrt{3}}{3}\). Przekrój płaszczyzną przechodzącą przez S i wysokości dwóch ścian bocznych (np. ścian ABS i ACS) to trójkąt równoboczny. Oznaczmy te wysokości ścian bocznych jako h_b (wysokość ściany bocznej). W przekroju mamy trójkąt o bokach: dwie wysokości ścian bocznych (np. z wierzchołka S na krawędzie AB i AC) oraz odcinek łączący spody tych wysokości na krawędziach podstawy. Ponieważ przekrój jest trójkątem równobocznym, to wszystkie jego boki są równe: h_b.
Spodek wysokości ściany bocznej na krawędzi podstawy (np. na AB) oznaczmy jako D. Wtedy AD = DB, a odcinek łączący D z wierzchołkiem C podstawy (trójkąt równoboczny ABC) to odległość między spodkami wysokości dwóch sąsiednich ścian bocznych. W trójkącie równobocznym ABC o boku a, odległość między środkami krawędzi AB i AC (czyli między punktami D na AB i E na AC) to? Punkty D i E to środki krawędzi AB i AC, ponieważ wysokość ściany bocznej w ostrosłupie prawidłowym trójkątnym pada na środku krawędzi podstawy (bo ściana boczna jest trójkątem równoramiennym). Zatem DE to odcinek łączący środki dwóch boków trójkąta równobocznego ABC, więc DE = \(\frac{a}{2}\).
W przekroju mamy trójkąt SDE: boki to SD = SE = h_b (wysokości ścian bocznych) oraz DE = \(\frac{a}{2}\). Z założenia trójkąt SDE jest równoboczny, więc wszystkie boki równe: h_b = \(\frac{a}{2}\).
Znamy krawędź boczną AS = \(\frac{4\sqrt{3}}{3}\). W trójkącie ADS (D środek AB), ADS jest prostokątny (bo SD wysokość ściany bocznej). Wtedy AS to przeciwprostokątna, AD = \(\frac{a}{2}\), SD = h_b = \(\frac{a}{2}\). Z twierdzenia Pitagorasa: \(AS^2 = AD^2 + SD^2\), czyli \(\left(\frac{4\sqrt{3}}{3}\right)^2 = \left(\frac{a}{2}\right)^2 + \left(\frac{a}{2}\right)^2\).
Obliczamy: \(\frac{16 \cdot 3}{9} = \frac{a^2}{4} + \frac{a^2}{4}\), \(\frac{48}{9} = \frac{a^2}{2}\), \(\frac{16}{3} = \frac{a^2}{2}\), więc \(a^2 = \frac{32}{3}\), \(a = \sqrt{\frac{32}{3}} = \frac{4\sqrt{2}}{\sqrt{3}} = \frac{4\sqrt{6}}{3}\).
Obliczamy wysokość ostrosłupa H. Spodek wysokości ostrosłupa O to środek trójkąta równobocznego ABC. Wysokość podstawy \(h_p = \frac{a\sqrt{3}}{2} = \frac{\frac{4\sqrt{6}}{3} \cdot \sqrt{3}}{2} = \frac{4\sqrt{18}}{6} = \frac{4 \cdot 3\sqrt{2}}{6} = 2\sqrt{2}\). Środek ciężkości dzieli wysokość w stosunku 2:1, więc \(AO = \frac{2}{3}h_p = \frac{2}{3} \cdot 2\sqrt{2} = \frac{4\sqrt{2}}{3}\).
Z trójkąta AOS (prostokątny, O spodek wysokości ostrosłupa): \(AS^2 = AO^2 + H^2\), \(\left(\frac{4\sqrt{3}}{3}\right)^2 = \left(\frac{4\sqrt{2}}{3}\right)^2 + H^2\), \(\frac{48}{9} = \frac{32}{9} + H^2\), \(H^2 = \frac{16}{9}\), \(H = \frac{4}{3}\).
Pole podstawy: \(P_p = \frac{a^2\sqrt{3}}{4} = \frac{\frac{32}{3} \cdot \sqrt{3}}{4} = \frac{32\sqrt{3}}{12} = \frac{8\sqrt{3}}{3}\).
Obliczamy objętość: \(V = \frac{1}{3} P_p \cdot H = \frac{1}{3} \cdot \frac{8\sqrt{3}}{3} \cdot \frac{4}{3} = \frac{32\sqrt{3}}{27}\).
Odpowiedź: \(V = \frac{32\sqrt{3}}{27}\).
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2018 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona