Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2015 – zadanie 4

Matura rozszerzona · 2015 · Maj · ciągi · 6 punktów

Trzy liczby tworzą ciąg arytmetyczny. Jeśli do pierwszej z nich dodamy $5$, do drugiej $3$, a do trzeciej $4$, to otrzymamy rosnący ciąg geometryczny, w którym trzeci wyraz jest cztery razy większy od pierwszego. Znajdź te liczby.

Odpowiedź (klucz CKE)
$-2$, $3$, $8$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy trzy liczby tworzące ciąg arytmetyczny jako $a - r$, $a$, $a + r$, gdzie $a$ to środkowy wyraz, a $r$ to różnica ciągu.

Po dodaniu: pierwsza liczba staje się $(a - r) + 5 = a - r + 5$, druga $a + 3$, trzecia $(a + r) + 4 = a + r + 4$. Te trzy liczby tworzą rosnący ciąg geometryczny, więc oznaczmy jego iloraz przez $q \gt 1$. Mamy więc: $a + 3 = (a - r + 5)q$ oraz $a + r + 4 = (a + 3)q$.

Dodatkowo w tym ciągu geometrycznym trzeci wyraz jest cztery razy większy od pierwszego: $a + r + 4 = 4(a - r + 5)$.

Z trzeciego równania: $a + r + 4 = 4a - 4r + 20$, czyli $a + r + 4 - 4a + 4r - 20 = 0$, więc $-3a + 5r - 16 = 0$, czyli $3a - 5r + 16 = 0$ (równanie 1).

Z pierwszych dwóch równań geometrycznych: $q = \frac{a + 3}{a - r + 5}$ oraz $q = \frac{a + r + 4}{a + 3}$. Przyrównujemy: $\frac{a + 3}{a - r + 5} = \frac{a + r + 4}{a + 3}$, czyli $(a + 3)^2 = (a - r + 5)(a + r + 4)$.

Rozwijamy: lewa strona: $a^2 + 6a + 9$. Prawa strona: $(a + 5 - r)(a + 4 + r) = a^2 + 4a + ar + 5a + 20 + 5r - ar - 4r - r^2 = a^2 + 9a + 20 + r - r^2$.

Przyrównanie: $a^2 + 6a + 9 = a^2 + 9a + 20 + r - r^2$, skąd $0 = 3a + 11 + r - r^2$, czyli $r^2 - r - 3a - 11 = 0$ (równanie 2).

Z równania 1 mamy $3a = 5r - 16$, podstawiamy do równania 2: $r^2 - r - (5r - 16) - 11 = 0$, czyli $r^2 - r - 5r + 16 - 11 = 0$, $r^2 - 6r + 5 = 0$.

Rozwiązujemy: $\Delta = 36 - 20 = 16$, $\sqrt{\Delta} = 4$, $r_1 = \frac{6 - 4}{2} = 1$, $r_2 = \frac{6 + 4}{2} = 5$.

Dla $r = 1$: z równania 1: $3a - 5 \cdot 1 + 16 = 0$, czyli $3a + 11 = 0$, $a = -\frac{11}{3}$. Wtedy liczby arytmetyczne: $a - r = -\frac{11}{3} - 1 = -\frac{14}{3}$, $a = -\frac{11}{3}$, $a + r = -\frac{11}{3} + 1 = -\frac{8}{3}$. Po dodaniu: pierwsza: $-\frac{14}{3} + 5 = \frac{1}{3}$, druga: $-\frac{11}{3} + 3 = -\frac{2}{3}$, trzecia: $-\frac{8}{3} + 4 = \frac{4}{3}$. Ciąg geometryczny: $\frac{1}{3}, -\frac{2}{3}, \frac{4}{3}$ nie jest rosnący (drugi wyraz ujemny, pierwszy dodatni), więc odrzucamy.

Dla $r = 5$: z równania 1: $3a - 5 \cdot 5 + 16 = 0$, czyli $3a - 25 + 16 = 0$, $3a - 9 = 0$, $a = 3$. Wtedy liczby arytmetyczne: $a - r = 3 - 5 = -2$, $a = 3$, $a + r = 3 + 5 = 8$. Po dodaniu: pierwsza: $-2 + 5 = 3$, druga: $3 + 3 = 6$, trzecia: $8 + 4 = 12$. Ciąg geometryczny: $3, 6, 12$ jest rosnący, iloraz $q = 2$, i trzeci wyraz $12$ jest cztery razy większy od pierwszego $3$.

Odpowiedź: Szukane liczby to $-2$, $3$, $8$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2015 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona