Wyznacz wszystkie wartości parametru $m$, dla których równanie
$$(m^2-m)x^2-x+1=0$$
ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste $x_1$, $x_2$ takie, że
$$\frac{1}{x_1+x_2}\leq\frac{m}{3}\leq\frac{1}{x_1}+\frac{1}{x_2}.$$
Matura rozszerzona · 2015 · Maj · równania i nierówności · 6 punktów
Wyznacz wszystkie wartości parametru $m$, dla których równanie
$$(m^2-m)x^2-x+1=0$$
ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste $x_1$, $x_2$ takie, że
$$\frac{1}{x_1+x_2}\leq\frac{m}{3}\leq\frac{1}{x_1}+\frac{1}{x_2}.$$
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Równanie kwadratowe $(m^2-m)x^2-x+1=0$ ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste, więc musi być spełniony warunek: współczynnik przy $x^2$ niezerowy ($m^2-m \neq 0$) oraz wyróżnik dodatni ($\Delta \gt 0$).
Warunek $m^2-m \neq 0$ daje $m(m-1) \neq 0$, czyli $m \neq 0$ i $m \neq 1$.
Obliczamy wyróżnik: $\Delta = (-1)^2 - 4(m^2-m)\cdot 1 = 1 - 4m^2 + 4m = -4m^2 + 4m + 1$.
Warunek $\Delta \gt 0$: $-4m^2 + 4m + 1 \gt 0 \iff 4m^2 - 4m - 1 \lt 0$. Rozwiązujemy nierówność kwadratową: $4m^2 - 4m - 1 = 0$, $\Delta_m = 16 + 16 = 32$, $\sqrt{\Delta_m} = 4\sqrt{2}$, pierwiastki $m = \frac{4 \pm 4\sqrt{2}}{8} = \frac{1 \pm \sqrt{2}}{2}$. Zatem $\Delta \gt 0$ dla $m \in \left( \frac{1-\sqrt{2}}{2}, \frac{1+\sqrt{2}}{2} \right)$.
Korzystamy ze wzorów Viete'a: $x_1+x_2 = \frac{1}{m^2-m}$, $x_1x_2 = \frac{1}{m^2-m}$.
Nierówność $\frac{1}{x_1+x_2} \leq \frac{m}{3}$ po podstawieniu daje $\frac{1}{\frac{1}{m^2-m}} \leq \frac{m}{3}$, czyli $m^2-m \leq \frac{m}{3}$. Zakładamy $m^2-m \gt 0$ (bo mianownik $x_1+x_2$ niezerowy). Przekształcamy: $m^2 - m - \frac{m}{3} \leq 0$, $m^2 - \frac{4}{3}m \leq 0$, $m\left(m - \frac{4}{3}\right) \leq 0$, stąd $m \in \left[0, \frac{4}{3}\right]$.
Nierówność $\frac{m}{3} \leq \frac{1}{x_1} + \frac{1}{x_2}$ po podstawieniu daje $\frac{m}{3} \leq \frac{x_1+x_2}{x_1x_2} = \frac{\frac{1}{m^2-m}}{\frac{1}{m^2-m}} = 1$, czyli $\frac{m}{3} \leq 1$, więc $m \leq 3$.
Łączymy wszystkie warunki: $m \neq 0,1$; $m \in \left( \frac{1-\sqrt{2}}{2}, \frac{1+\sqrt{2}}{2} \right)$; $m \in \left[0, \frac{4}{3}\right]$; $m \leq 3$. Uwzględniając przedział z $\Delta$, otrzymujemy $m \in \left(0, \frac{1+\sqrt{2}}{2}\right)$ z wyłączeniem $m=1$. Ponieważ $\frac{1+\sqrt{2}}{2} \approx 1.207 \lt \frac{4}{3} \approx 1.333$, górne ograniczenie wynika z $\Delta$. Dodatkowo $\frac{1-\sqrt{2}}{2} \approx -0.207$, więc dolna granica przedziału z $\Delta$ jest ujemna, ale warunek $m \in [0, \frac{4}{3}]$ odcina część ujemną. Ostatecznie $m \in (0,1) \cup \left(1, \frac{1+\sqrt{2}}{2}\right)$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2015 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona