Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – grudzień 2005 – zadanie 15

Matura rozszerzona · 2005 · Grudzień · ciągi · 5 punktów

Dany jest nieskończony ciąg geometryczny:

$$2,\ \frac{2}{p-1},\ \frac{2}{(p-1)^2},\ \frac{2}{(p-1)^3},\ldots$$

Wyznacz wszystkie wartości $p$, dla których granicą tego ciągu jest podana liczba.

Zadanie 15.1.

Wyznacz wszystkie wartości $p$, dla których granicą ciągu jest $0$.

Zadanie 15.2.

Wyznacz wszystkie wartości $p$, dla których granicą ciągu jest $2$.

Odpowiedź (klucz CKE)
$p\in(-\infty,0)\cup(2,\infty)$Odpowiedź: $p=2$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Dany jest ciąg geometryczny o wyrazie pierwszym $a_1 = 2$ i ilorazie $q = \frac{1}{p-1}$. Granica ciągu geometrycznego istnieje, gdy $|q| \lt 1$, i wynosi wtedy $\lim_{n\to\infty} a_n = \frac{a_1}{1-q}$.

Dla podzadania 15.1: granica ma być równa $0$. To może zajść tylko wtedy, gdy ciąg jest zbieżny do zera, co dla ciągu geometrycznego zachodzi, gdy $|q| \lt 1$ i $a_1 \neq 0$ (wtedy granica to $\frac{a_1}{1-q}$, która jest zerem tylko gdy $a_1=0$, ale $a_1=2$). Zatem musimy rozważyć przypadek, gdy ciąg jest rozbieżny do zera? Nie, granica $0$ oznacza, że wyrazy dążą do zera. Dla ciągu geometrycznego $a_n = 2 \cdot q^{n-1}$ granica jest równa $0$ wtedy i tylko wtedy, gdy $|q| \lt 1$ i wtedy granica wynosi $0$? Sprawdźmy: $\lim_{n\to\infty} 2 \cdot q^{n-1} = 0$ tylko gdy $|q| \lt 1$. Jeśli $|q| \ge 1$, to granica nie istnieje lub jest różna od zera (chyba że $q=1$ – wtedy ciąg stały $2$, granica $2$; $q=-1$ – brak granicy; $|q|\gt 1$ – rozbieżny do nieskończoności). Zatem warunek: $\left| \frac{1}{p-1} \right| \lt 1$.

Rozwiązujemy nierówność: $\left| \frac{1}{p-1} \right| \lt 1 \iff \frac{1}{|p-1|} \lt 1 \iff |p-1| \gt 1 \iff p-1 \lt -1 \ \text{lub} \ p-1 \gt 1 \iff p \lt 0 \ \text{lub} \ p \gt 2$. Dodatkowo musimy wykluczyć $p=1$, bo wtedy mianownik zerowy (ciąg nie jest określony). Ale $p=1$ nie należy do zbioru rozwiązań nierówności. Odpowiedź: $p \in (-\infty, 0) \cup (2, \infty)$.

Dla podzadania 15.2: granica ma być równa $2$. Może to zajść, gdy ciąg jest zbieżny i jego granica wynosi $2$, czyli $\frac{a_1}{1-q} = 2$. Podstawiamy: $\frac{2}{1 - \frac{1}{p-1}} = 2$.

Rozwiązujemy równanie: $\frac{2}{1 - \frac{1}{p-1}} = 2 \iff \frac{1}{1 - \frac{1}{p-1}} = 1 \iff 1 - \frac{1}{p-1} = 1 \iff -\frac{1}{p-1} = 0$. To równanie nie ma rozwiązania. Ale może granica $2$ wystąpić też, gdy ciąg jest stały? Jeśli $q=1$, to ciąg jest stały $2,2,2,\ldots$ i granica wynosi $2$. Warunek $q=1$ daje $\frac{1}{p-1}=1 \iff 1 = p-1 \iff p=2$. Sprawdźmy: dla $p=2$ mamy $q=1$, ciąg stały $2$, granica $2$. Czy dla innych $p$? Jeśli $|q|\lt 1$, to granica to $\frac{2}{1-q}$, która może być równa $2$ tylko gdy $1-q=1$, czyli $q=0$, ale $q=0$ daje $\frac{1}{p-1}=0$, co jest niemożliwe. Jeśli $|q|\gt 1$, to ciąg jest rozbieżny do nieskończoności (lub oscyluje dla $q\le-1$), więc granica nie jest równa $2$. Zatem jedyne rozwiązanie: $p=2$.

Odpowiedzi: dla granicy $0$: $p \in (-\infty, 0) \cup (2, \infty)$; dla granicy $2$: $p=2$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2005 · Grudzień · wszystkie arkusze — matura rozszerzona