Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2026 – zadanie 7

Matura rozszerzona · 2026 · Czerwiec · rachunek różniczkowy · 3 punkty

Funkcja $f$ jest określona wzorem $f(x)=\frac{ax^2+x}{x-1}$ dla każdej liczby rzeczywistej $x\neq1$. Wyznacz wszystkie wartości $a$, dla których pochodna funkcji $f$ w punkcie $x=a$ jest równa $-\frac{1}{2}a$.

Odpowiedź (klucz CKE)
$a=2$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Funkcja dana jest wzorem $f(x)=\frac{ax^2+x}{x-1}$ dla $x\neq 1$. Najpierw obliczymy pochodną $f'(x)$ korzystając z reguły ilorazu: $f'(x)=\frac{(2ax+1)(x-1)-(ax^2+x)\cdot 1}{(x-1)^2}$.

Upraszczamy licznik: $(2ax+1)(x-1)=2ax^2-2ax+x-1$, więc licznik to $2ax^2-2ax+x-1-ax^2-x=ax^2-2ax-1$.

Zatem $f'(x)=\frac{ax^2-2ax-1}{(x-1)^2}$.

Z warunku zadania mamy $f'(a)=-\frac{1}{2}a$. Podstawiamy $x=a$ do pochodnej: $f'(a)=\frac{a\cdot a^2-2a\cdot a-1}{(a-1)^2}=\frac{a^3-2a^2-1}{(a-1)^2}$.

Przyrównujemy do $ -\frac{1}{2}a$: $\frac{a^3-2a^2-1}{(a-1)^2}=-\frac{1}{2}a$.

Mnożymy obustronnie przez $(a-1)^2$ i przez $2$: $2(a^3-2a^2-1)=-a(a-1)^2$.

Przekształcamy: $2a^3-4a^2-2=-a(a^2-2a+1)=-a^3+2a^2-a$.

Przenosimy wszystko na jedną stronę: $2a^3-4a^2-2+a^3-2a^2+a=0$, czyli $3a^3-6a^2+a-2=0$.

Rozkładamy wielomian grupując: $(3a^3-6a^2)+(a-2)=3a^2(a-2)+1(a-2)=(a-2)(3a^2+1)=0$.

Ponieważ $3a^2+1\gt 0$ dla każdego rzeczywistego $a$, jedynym rozwiązaniem jest $a=2$.

Sprawdzamy, czy $a\neq 1$ (bo $x=a$ i $x\neq 1$ w dziedzinie pochodnej) – warunek spełniony.

Odpowiedź: $a=2$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2026 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona