Pole czworokąta $ABCD$ wpisanego w okrąg jest równe $18$. Boki $AB$ i $BC$ są prostopadłe, a ponadto $|AB|=4$ oraz $|BC|=7$.
Oblicz obwód tego czworokąta.
Matura rozszerzona · 2026 · Czerwiec · planimetria · 4 punkty
Pole czworokąta $ABCD$ wpisanego w okrąg jest równe $18$. Boki $AB$ i $BC$ są prostopadłe, a ponadto $|AB|=4$ oraz $|BC|=7$.
Oblicz obwód tego czworokąta.
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Zauważmy, że czworokąt $ABCD$ jest wpisany w okrąg, a boki $AB$ i $BC$ są prostopadłe, więc kąt $\angle ABC = 90^\circ$. Z twierdzenia Ptolemeusza dla czworokąta wpisanego w okrąg mamy: $AC \cdot BD = AB \cdot CD + BC \cdot AD$.
W trójkącie $ABC$ (prostokątnym) z twierdzenia Pitagorasa: $AC = \sqrt{AB^2 + BC^2} = \sqrt{4^2 + 7^2} = \sqrt{16 + 49} = \sqrt{65}$.
Pole czworokąta $ABCD$ jest sumą pól trójkątów $ABC$ i $ACD$: $P = P_{ABC} + P_{ACD} = \frac{1}{2} \cdot AB \cdot BC + \frac{1}{2} \cdot AC \cdot CD \cdot \sin\angle ACD$. Ale kąt $\angle ACD$ nie jest znany, więc wygodniej skorzystać z innego wzoru na pole czworokąta wpisanego: $P = \sqrt{(s-a)(s-b)(s-c)(s-d)}$, gdzie $s$ to połowa obwodu, ale to prowadzi do skomplikowanego równania. Zamiast tego zauważmy, że skoro $AB \perp BC$, to $AC$ jest średnicą okręgu opisanego na czworokącie? Nie, bo kąt $\angle ABC$ jest wpisany oparty na łuku $AC$, więc jeśli jest prosty, to $AC$ jest średnicą okręgu opisanego. Zatem $AC$ to średnica, czyli $AC = 2R$, gdzie $R$ to promień okręgu.
Skoro $AC = \sqrt{65}$, to $R = \frac{\sqrt{65}}{2}$. Z twierdzenia sinusów w trójkącie $ACD$: $\frac{AC}{\sin\angle D} = 2R$, ale $AC = 2R \sin\angle D$, co jest zawsze prawdziwe. Skorzystajmy z faktu, że pole czworokąta można też wyrazić jako $P = \frac{1}{2} d_1 d_2 \sin\theta$, gdzie $d_1$, $d_2$ to przekątne, a $\theta$ kąt między nimi. Nie znamy $BD$ ani kąta między przekątnymi.
Rozważmy trójkąt $ACD$. Jego pole to $P_{ACD} = P - P_{ABC} = 18 - \frac{1}{2} \cdot 4 \cdot 7 = 18 - 14 = 4$. Zatem $P_{ACD} = 4$.
W trójkącie $ACD$ znamy $AC = \sqrt{65}$ oraz pole $4$. Możemy zapisać $P_{ACD} = \frac{1}{2} \cdot AC \cdot CD \cdot \sin\angle ACD = 4$, ale nie znamy $CD$ ani $\sin\angle ACD$. Zauważmy, że kąt $\angle ADC = 180^\circ - \angle ABC = 90^\circ$, bo czworokąt jest wpisany i suma przeciwległych kątów wynosi $180^\circ$. Skoro $\angle ABC = 90^\circ$, to $\angle ADC = 90^\circ$. Zatem trójkąt $ACD$ jest prostokątny przy wierzchołku $D$.
W trójkącie prostokątnym $ACD$ (kąt prosty przy $D$) mamy $AC$ jako przeciwprostokątną. Pole $P_{ACD} = \frac{1}{2} \cdot AD \cdot CD = 4$, czyli $AD \cdot CD = 8$. Z twierdzenia Pitagorasa: $AD^2 + CD^2 = AC^2 = 65$.
Rozwiązujemy układ równań: $AD \cdot CD = 8$ i $AD^2 + CD^2 = 65$. Podstawmy $x = AD$, $y = CD$. Mamy $xy = 8$ i $x^2 + y^2 = 65$. Z pierwszego $y = \frac{8}{x}$, wstawiamy do drugiego: $x^2 + \frac{64}{x^2} = 65$. Mnożymy przez $x^2$: $x^4 - 65x^2 + 64 = 0$. Podstawiamy $t = x^2$: $t^2 - 65t + 64 = 0$. Delta: $\Delta = 65^2 - 4 \cdot 64 = 4225 - 256 = 3969 = 63^2$. Zatem $t = \frac{65 \pm 63}{2}$. $t_1 = \frac{65+63}{2} = 64$, $t_2 = \frac{65-63}{2} = 1$. Stąd $x^2 = 64$ lub $x^2 = 1$, czyli $x = 8$ lub $x = 1$ (długości dodatnie). Jeśli $AD = 8$, to $CD = \frac{8}{8} = 1$; jeśli $AD = 1$, to $CD = 8$. Długości są symetryczne.
Zatem boki czworokąta to: $AB = 4$, $BC = 7$, $CD = 1$, $DA = 8$ (lub zamienione). Obwód $L = AB + BC + CD + DA = 4 + 7 + 1 + 8 = 20$.
Odpowiedź: Obwód czworokąta wynosi 20.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2026 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona