Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2023 – zadanie 13

Matura rozszerzona · 2023 · Czerwiec · rachunek różniczkowy · 6 punktów

Rozważamy wszystkie graniastosłupy prawidłowe czworokątne $ABCDEFGH$, w których odcinek łączący punkt $O$ przecięcia przekątnych $AC$ i $BD$ podstawy $ABCD$ z dowolnym wierzchołkiem podstawy $EFGH$ ma długość $d$.

Rysunek do zadania 13: graniastosłup prawidłowy czworokątny ABCDEFGH, punkt O w środku dolnej podstawy i odcinek długości d do wierzchołka górnej podstawy.

Zadanie 13.1.

Wyznacz zależność objętości $V$ graniastosłupa od jego wysokości $h$ i podaj dziedzinę funkcji $V(h)$.

Zadanie 13.2.

Wyznacz wysokość tego z rozważanych graniastosłupów, którego objętość jest największa.

Odpowiedź (klucz CKE)
$V(h)=2(d^2-h^2)\,\text{h}$, $h \in(0,d)$Odpowiedź: $h=\frac{d}{\sqrt{3}}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Podstawa graniastosłupa jest kwadratem. Punkt O to środek podstawy dolnej (przecięcie przekątnych). Odcinek długości d łączy O z dowolnym wierzchołkiem górnej podstawy, np. z E. Oznaczmy: a – krawędź podstawy, h – wysokość graniastosłupa. Przekątna kwadratu o boku a ma długość a√2, więc połowa przekątnej (odległość O od wierzchołka dolnej podstawy) to (a√2)/2 = a/√2.

Rozpatrzmy trójkąt prostokątny utworzony przez: połowę przekątnej podstawy dolnej (odcinek od O do wierzchołka dolnej podstawy, np. A), wysokość h oraz odcinek d (łączący O z wierzchołkiem górnej podstawy E). W tym trójkącie przyprostokątne mają długości a/√2 oraz h, a przeciwprostokątna ma długość d. Z twierdzenia Pitagorasa: (a/√2)² + h² = d², czyli a²/2 + h² = d².

Stąd a² = 2(d² – h²). Objętość V = pole podstawy × wysokość = a² × h = 2(d² – h²) × h = 2(d² – h²)h.

Dziedzina: a > 0, więc 2(d² – h²) > 0 ⇒ d² – h² > 0 ⇒ h² < d² ⇒ h < d. Ponadto h > 0 (wysokość graniastosłupa dodatnia). Zatem h ∈ (0, d).

Zadanie 13.2: Szukamy maksimum funkcji V(h) = 2(d² – h²)h = 2d²h – 2h³ dla h ∈ (0, d). Liczymy pochodną: V'(h) = 2d² – 6h². Przyrównujemy do zera: 2d² – 6h² = 0 ⇒ h² = d²/3 ⇒ h = d/√3 (bo h > 0). Sprawdzamy znak pochodnej: dla h < d/√3 pochodna dodatnia (funkcja rośnie), dla h > d/√3 pochodna ujemna (funkcja maleje). Zatem w punkcie h = d/√3 funkcja osiąga maksimum.

Odpowiedź: objętość jest największa dla wysokości h = d/√3.

Następne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2023 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona