Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2023 – zadanie 12

Matura rozszerzona · 2023 · Czerwiec · planimetria · 5 punktów

Czworokąt wypukły $ABCD$ jest wpisany w okrąg o promieniu $4$. Kąty $BAD$ i $BCD$ są proste. Przekątne $AC$ i $BD$ tego czworokąta przecinają się w punkcie $E$ tak, że $|BE|=3\cdot |DE|$ oraz $|BD|=2\cdot |AE|$.

Rysunek do zadania 12: czworokąt ABCD wpisany w okrąg, przekątne przecinają się w punkcie E.

Oblicz długości boków czworokąta $ABCD$. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
$|AB|=2\sqrt{10}$, $|BC|=3\sqrt{6}$, $|CD|=\sqrt{10}$, $|AD|=2\sqrt{6}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

W czworokącie wpisanym w okrąg o kątach prostych $\angle BAD$ i $\angle BCD$, przekątne $AC$ i $BD$ są średnicami okręgu, bo kąty wpisane oparte na średnicy są proste. Zatem $AC = BD = 2 \cdot 4 = 8$.

Z warunku $|BD| = 2 \cdot |AE|$ mamy $8 = 2 \cdot |AE|$, więc $|AE| = 4$. Ponieważ $AC = 8$, to $|CE| = 8 - 4 = 4$.

Z warunku $|BE| = 3 \cdot |DE|$ i $BD = BE + DE = 8$ mamy $BE = 3DE$, czyli $3DE + DE = 8$, więc $4DE = 8$, $DE = 2$, a $BE = 6$.

Z twierdzenia Ptolemeusza dla czworokąta wpisanego: $AC \cdot BD = AB \cdot CD + BC \cdot AD$. Ponieważ $AC = BD = 8$, to $64 = AB \cdot CD + BC \cdot AD$.

Z podobieństwa trójkątów: $\triangle ABE \sim \triangle DCE$ (kąty wierzchołkowe i naprzemianległe) oraz $\triangle ADE \sim \triangle BCE$. Z proporcji: $\frac{AB}{DC} = \frac{BE}{CE} = \frac{6}{4} = \frac{3}{2}$, więc $AB = \frac{3}{2} CD$. Analogicznie $\frac{AD}{BC} = \frac{DE}{CE} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$, więc $AD = \frac{1}{2} BC$.

Podstawiamy do równania Ptolemeusza: $64 = \left(\frac{3}{2} CD\right) \cdot CD + BC \cdot \left(\frac{1}{2} BC\right) = \frac{3}{2} CD^2 + \frac{1}{2} BC^2$.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkątach prostokątnych: w $\triangle ABD$: $AB^2 + AD^2 = BD^2 = 64$, czyli $\left(\frac{3}{2} CD\right)^2 + \left(\frac{1}{2} BC\right)^2 = 64$, co daje $\frac{9}{4} CD^2 + \frac{1}{4} BC^2 = 64$, czyli $9 CD^2 + BC^2 = 256$.

Rozwiązujemy układ równań: $\frac{3}{2} CD^2 + \frac{1}{2} BC^2 = 64$ oraz $9 CD^2 + BC^2 = 256$. Z drugiego: $BC^2 = 256 - 9 CD^2$. Podstawiamy do pierwszego: $\frac{3}{2} CD^2 + \frac{1}{2} (256 - 9 CD^2) = 64$, czyli $\frac{3}{2} CD^2 + 128 - \frac{9}{2} CD^2 = 64$, $-3 CD^2 + 128 = 64$, $-3 CD^2 = -64$, $CD^2 = \frac{64}{3}$, więc $CD = \frac{8}{\sqrt{3}} = \frac{8\sqrt{3}}{3}$.

Wtedy $BC^2 = 256 - 9 \cdot \frac{64}{3} = 256 - 192 = 64$, więc $BC = 8$. Ale w odpowiedzi oficjalnej $BC = 3\sqrt{6}$, więc sprawdzamy: z proporcji $AD = \frac{1}{2} BC = 4$, $AB = \frac{3}{2} CD = 4\sqrt{3}$. To nie zgadza się z odpowiedzią. Błąd: założyliśmy, że $AC$ i $BD$ są średnicami, ale z danych $BD=8$ i $AC=8$, a promień jest 4, więc obie są średnicami, ale wtedy kąty $\angle ABC$ i $\angle ADC$ też byłyby proste (bo oparte na średnicy), czego nie ma w treści. W rzeczywistości tylko $\angle BAD$ i $\angle BCD$ są proste, więc tylko przekątne $BD$ i $AC$ są średnicami? Kąt $\angle BAD$ jest prosty, więc oparty na średnicy, czyli $BD$ jest średnicą. Kąt $\angle BCD$ jest prosty, więc też oparty na średnicy, czyli $BD$ jest średnicą. Zatem $BD$ jest średnicą, więc $BD = 8$. Ale $AC$ nie musi być średnicą, bo kąty przy $A$ i $C$ nie są wszystkie proste. Zatem $AC$ może być różne od 8. Poprawiamy: $BD = 8$, ale $AC$ jest nieznane.

Z warunku $|BD| = 2 \cdot |AE|$ mamy $8 = 2 \cdot |AE|$, więc $|AE| = 4$. Nie znamy $AC$, więc $CE = AC - 4$.

Z podobieństwa trójkątów: $\triangle ABE \sim \triangle DCE$ (kąty: $\angle AEB = \angle DEC$, $\angle ABE = \angle DCE$ jako wpisane oparte na tym samym łuku $AD$), więc $\frac{AB}{DC} = \frac{BE}{CE} = \frac{AE}{DE}$. Mamy $BE = 6$, $DE = 2$, $AE = 4$, więc $\frac{AB}{DC} = \frac{BE}{CE} = \frac{6}{CE}$ oraz $\frac{AB}{DC} = \frac{AE}{DE} = \frac{4}{2} = 2$. Zatem $\frac{AB}{DC} = 2$, czyli $AB = 2 DC$. Z $\frac{BE}{CE} = 2$ mamy $6/CE = 2$, więc $CE = 3$. Wtedy $AC = AE + CE = 4 + 3 = 7$.

Z podobieństwa $\triangle ADE \sim \triangle BCE$: $\frac{AD}{BC} = \frac{DE}{CE} = \frac{2}{3}$, więc $AD = \frac{2}{3} BC$.

Z twierdzenia Ptolemeusza: $AC \cdot BD = AB \cdot CD + BC \cdot AD$, czyli $7 \cdot 8 = (2DC) \cdot DC + BC \cdot \left(\frac{2}{3} BC\right)$, $56 = 2 DC^2 + \frac{2}{3} BC^2$.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkątach prostokątnych: w $\triangle ABD$: $AB^2 + AD^2 = BD^2 = 64$, czyli $(2DC)^2 + \left(\frac{2}{3} BC\right)^2 = 64$, $4 DC^2 + \frac{4}{9} BC^2 = 64$, dzielimy przez 4: $DC^2 + \frac{1}{9} BC^2 = 16$, czyli $9 DC^2 + BC^2 = 144$.

Rozwiązujemy układ: $2 DC^2 + \frac{2}{3} BC^2 = 56$ oraz $9 DC^2 + BC^2 = 144$. Z pierwszego mnożymy przez 3: $6 DC^2 + 2 BC^2 = 168$, czyli $2 BC^2 = 168 - 6 DC^2$, $BC^2 = 84 - 3 DC^2$. Podstawiamy do drugiego: $9 DC^2 + (84 - 3 DC^2) = 144$, $6 DC^2 + 84 = 144$, $6 DC^2 = 60$, $DC^2 = 10$, więc $DC = \sqrt{10}$. Wtedy $BC^2 = 84 - 3 \cdot 10 = 84 - 30 = 54$, $BC = \sqrt{54} = 3\sqrt{6}$.

Obliczamy pozostałe boki: $AB = 2 DC = 2\sqrt{10}$, $AD = \frac{2}{3} BC = \frac{2}{3} \cdot 3\sqrt{6} = 2\sqrt{6}$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2023 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona