Z dwóch miast $A$ i $B$, odległych od siebie o $18$ kilometrów, wyruszyli naprzeciw siebie dwaj turyści. Pierwszy turysta wyszedł z miasta $A$ o jedną godzinę wcześniej niż drugi z miasta $B$. Oblicz prędkość, z jaką szedł każdy turysta, jeżeli wiadomo, że po spotkaniu pierwszy turysta szedł do miasta $B$ jeszcze $1{,}5$ godziny, drugi zaś szedł jeszcze $4$ godziny do miasta $A$.
Matura podstawowa – marzec 2012 – zadanie 32
Matura podstawowa · 2012 · Marzec · równania i nierówności · 5 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Niech $x$ oznacza prędkość turysty wychodzącego z miasta $A$ w km/h, a $y$ prędkość turysty wychodzącego z miasta $B$ w km/h. Obie prędkości są dodatnie.
Niech $C$ będzie miejscem spotkania. Oznaczmy $AC=s$. Wtedy $CB=18-s$.
Po spotkaniu pierwszy turysta idzie z $C$ do $B$ jeszcze $1{,}5$ godziny, więc $18-s=1{,}5x$.
Drugi turysta po spotkaniu idzie z $C$ do $A$ jeszcze $4$ godziny, więc $s=4y$.
Dodając te odległości, otrzymujemy całą trasę $AB$: \[ 4y+1{,}5x=18. \]
Czas pierwszego turysty do spotkania wynosi $\frac{s}{x}=\frac{4y}{x}$, a czas drugiego turysty do spotkania wynosi $\frac{18-s}{y}=\frac{1{,}5x}{y}$.
Pierwszy turysta wyszedł o godzinę wcześniej, więc jego czas do spotkania jest o $1$ godzinę dłuższy: \[ \frac{4y}{x}=\frac{1{,}5x}{y}+1. \]
Niech $u=\frac{x}{y}$. Wtedy $\frac{y}{x}=\frac{1}{u}$ oraz $\frac{x}{y}=u$, więc równanie przyjmuje postać: \[ \frac{4}{u}=1{,}5u+1. \]
Mnożymy obie strony przez $u\gt 0$: \[ 4=1{,}5u^2+u. \]
Po uporządkowaniu: \[ 1{,}5u^2+u-4=0. \]
Mnożymy przez $2$: \[ 3u^2+2u-8=0. \]
Obliczamy wyróżnik: \[ \Delta=2^2-4\cdot 3\cdot(-8)=4+96=100. \]
Pierwiastki to: \[ u=\frac{-2-10}{6}=-\frac{12}{6}=-2 \quad\text{lub}\quad u=\frac{-2+10}{6}=\frac{8}{6}=\frac{4}{3}. \]
Ponieważ $u\gt 0$, mamy $u=\frac{4}{3}$, czyli $x=\frac{4}{3}y$.
Podstawiamy do równania $4y+1{,}5x=18$: \[ 4y+1{,}5\cdot \frac{4}{3}y=18. \]
Stąd: \[ 4y+2y=18, \] czyli \[ 6y=18, \] więc \[ y=3. \]
Wtedy: \[ x=\frac{4}{3}\cdot 3=4. \]
Otrzymane prędkości są dodatnie i spełniają warunki zadania: pierwszy turysta szedł z prędkością $4$ km/h, a drugi z prędkością $3$ km/h.
Odpowiedź: Turysta z miasta $A$ szedł z prędkością $4$ km/h, a turysta z miasta $B$ z prędkością $3$ km/h.
Cały arkusz: Matura podstawowa 2012 · Marzec · wszystkie arkusze — matura podstawowa