Wyznacz równanie okręgu przechodzącego przez punkt $A=(2,1)$ i stycznego do obu osi układu współrzędnych. Rozważ wszystkie przypadki.
Matura podstawowa – marzec 2012 – zadanie 31
Matura podstawowa · 2012 · Marzec · geometria analityczna · 4 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Okrąg styczny do obu osi układu współrzędnych ma środek w punkcie $(a, a)$ lub $(a, -a)$, ale ponieważ ma być styczny do obu osi, odległość od każdej osi jest równa promieniowi $r$, więc $|a| = r$ i $|a| = r$, czyli $r = |a|$. Środek może leżeć w dowolnej ćwiartce lub na osiach, ale styczność do obu osi oznacza, że współrzędne środka są równe co do wartości bezwzględnej: $(a, a)$, $(a, -a)$, $(-a, a)$, $(-a, -a)$, ale z warunku $r = |a|$ i styczności do osi OX i OY, środek musi mieć współrzędne $(r, r)$, $(r, -r)$, $(-r, r)$ lub $(-r, -r)$, gdzie $r \gt 0$.
Okrąg ma przechodzić przez punkt $A = (2, 1)$. Podstawiamy do równania okręgu $(x - x_0)^2 + (y - y_0)^2 = r^2$, gdzie $(x_0, y_0)$ to środek, $r$ promień.
Przypadek 1: środek $(r, r)$. Równanie: $(x - r)^2 + (y - r)^2 = r^2$. Punkt $A$: $(2 - r)^2 + (1 - r)^2 = r^2$. Rozwijamy: $4 - 4r + r^2 + 1 - 2r + r^2 = r^2 \Rightarrow r^2 - 6r + 5 = 0$. Rozwiązujemy: $\Delta = 36 - 20 = 16$, $\sqrt{\Delta} = 4$, $r = \frac{6 \pm 4}{2}$, czyli $r = 5$ lub $r = 1$. Oba dodatnie. Dla $r = 1$ środek $(1,1)$, równanie $(x-1)^2+(y-1)^2=1$. Dla $r = 5$ środek $(5,5)$, równanie $(x-5)^2+(y-5)^2=25$.
Przypadek 2: środek $(r, -r)$. Równanie: $(x - r)^2 + (y + r)^2 = r^2$. Punkt $A$: $(2 - r)^2 + (1 + r)^2 = r^2$. Rozwijamy: $4 - 4r + r^2 + 1 + 2r + r^2 = r^2 \Rightarrow r^2 - 2r + 5 = 0$. $\Delta = 4 - 20 = -16 \lt 0$, brak rozwiązań rzeczywistych.
Przypadek 3: środek $(-r, r)$. Równanie: $(x + r)^2 + (y - r)^2 = r^2$. Punkt $A$: $(2 + r)^2 + (1 - r)^2 = r^2$. Rozwijamy: $4 + 4r + r^2 + 1 - 2r + r^2 = r^2 \Rightarrow r^2 + 2r + 5 = 0$. $\Delta = 4 - 20 = -16 \lt 0$, brak rozwiązań.
Przypadek 4: środek $(-r, -r)$. Równanie: $(x + r)^2 + (y + r)^2 = r^2$. Punkt $A$: $(2 + r)^2 + (1 + r)^2 = r^2$. Rozwijamy: $4 + 4r + r^2 + 1 + 2r + r^2 = r^2 \Rightarrow r^2 + 6r + 5 = 0$. Rozwiązujemy: $\Delta = 36 - 20 = 16$, $r = \frac{-6 \pm 4}{2}$, czyli $r = -1$ lub $r = -5$. Oba ujemne, ale $r \gt 0$, więc odrzucamy.
Zatem istnieją dwa okręgi spełniające warunki.
Cały arkusz: Matura podstawowa 2012 · Marzec · wszystkie arkusze — matura podstawowa