Liczydłomatematyka · webp.pl

Informator maturalny 2025 – poziom rozszerzony – zadanie 9

Matura rozszerzona · 2025 · Informator maturalny · rachunek różniczkowy · 4 punkty

Syzyf codziennie stoi przed zadaniem wtoczenia ciężkiej kamiennej kuli na szczyt pewnej góry. W chwili $t=0$ znajduje się on w punkcie $O$ oddalonym od szczytu o $4$ km, a położenie $x$ Syzyfa wtaczającego kulę jest opisane zależnością $$x(t)=-t^3+16{,}5t^2+180t \quad \text{dla } t\in[0,24],$$ gdzie $x$ jest wyrażone w metrach, a $t$ w godzinach.

Syzyf wtaczający kamienną kulę na zbocze góry; oś Ox wzdłuż zbocza od punktu O w stronę szczytu

Oś $Ox$ jest skierowana do wierzchołka góry i jest styczna w każdym punkcie do zbocza góry.

Oblicz najmniejszą odległość, na jaką Syzyf zbliży się do wierzchołka góry, oraz największą prędkość, z jaką wtacza kamień pod górę. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
najmniejsza odległość $962{,}5\,\text{m}$; największa prędkość $270{,}75\,\text{m/h}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Funkcja położenia: $x(t) = -t^3 + 16.5t^2 + 180t$ dla $t \in [0,24]$. Odległość od szczytu: $d(t) = 4000 - x(t)$, bo punkt startu O jest oddalony o 4 km = 4000 m od szczytu.

Szukamy minimum $d(t)$, czyli maksimum $x(t)$ na przedziale $t \in [0,24]$. Obliczamy pochodną: $x'(t) = -3t^2 + 33t + 180$. Przyrównujemy do zera: $-3t^2 + 33t + 180 = 0 \Rightarrow t^2 - 11t - 60 = 0$. Rozwiązujemy: $\Delta = 121 + 240 = 361$, $\sqrt{\Delta} = 19$, $t = \frac{11 \pm 19}{2}$. Dodatnie rozwiązania: $t = \frac{11+19}{2} = 15$ oraz $t = \frac{11-19}{2} = -4$ (odrzucamy). Sprawdzamy wartości na końcach i w $t=15$: $x(0)=0$, $x(15) = -3375 + 16.5 \cdot 225 + 180 \cdot 15 = -3375 + 3712.5 + 2700 = 3037.5$, $x(24) = -13824 + 16.5 \cdot 576 + 4320 = -13824 + 9504 + 4320 = 0$. Maksimum $x(t)$ wynosi $3037.5$ m w $t=15$ h.

Najmniejsza odległość od szczytu: $d_{\min} = 4000 - 3037.5 = 962.5$ m.

Prędkość: $v(t) = x'(t) = -3t^2 + 33t + 180$. Szukamy maksimum $v(t)$ na $[0,24]$. Pochodna prędkości: $v'(t) = -6t + 33$. Przyrównujemy: $-6t + 33 = 0 \Rightarrow t = 5.5$. Sprawdzamy wartości: $v(0)=180$, $v(5.5) = -3 \cdot 30.25 + 33 \cdot 5.5 + 180 = -90.75 + 181.5 + 180 = 270.75$, $v(24) = -3 \cdot 576 + 33 \cdot 24 + 180 = -1728 + 792 + 180 = -756$. Maksimum prędkości wynosi $270.75$ m/h w $t=5.5$ h.

Odpowiedź: najmniejsza odległość to 962.5 m, największa prędkość to 270.75 m/h.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Informator maturalny · wszystkie arkusze — matura rozszerzona