Historia — podstawa programowa 2017, klasy 5–8

Źródło: Dz.U. 2017 poz. 356 z późn. zm., załącznik nr 2 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996) — tekst dosłowny.

Cele kształcenia — wymagania ogólne

1. Odróżnianie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
2. Posługiwanie się podstawowymi określeniami czasu historycznego: epoka, okres p.n.e., okres n.e., tysiąclecie, wiek, rok.
3. Obliczanie upływu czasu między wydarzeniami historycznymi.
4. Umieszczanie procesów, zjawisk i faktów historycznych w czasie oraz porządkowanie ich i ustalanie związków przyczynowo-skutkowych.
5. Dostrzeganie zmiany w życiu politycznym i społecznym oraz ciągłości w rozwoju kulturowym.
6. Krytyczne analizowanie informacji uzyskanych z różnych źródeł (w tym kartograficznych), próba wyciągania z nich wniosków.
7. Lokalizacja w przestrzeni procesów, zjawisk i faktów historycznych przy wykorzystaniu map i planów w różnych skalach.
8. Rozróżnianie w narracji historycznej warstwy informacyjnej, wyjaśniającej i oceniającej.
9. Objaśnianie związków przyczynowo-skutkowych, analizowanie zjawisk i procesów historycznych.
10. Dostrzeganie potrzeby poznawania przeszłości dla rozumienia procesów zachodzących we współczesności.
11. Konstruowanie ciągów narracyjnych przy wykorzystaniu zdobytych informacji źródłowych.
12. Posługiwanie się pojęciami historycznymi i wyjaśnianie ich znaczenia.
13. Przedstawianie argumentów uzasadniających własne stanowisko w odniesieniu do procesów i postaci historycznych.
14. Tworzenie krótkich i długich wypowiedzi: planu, notatki, rozprawki, prezentacji.

Treści nauczania — wymagania szczegółowe

Cywilizacje starożytne

• S17HIS.V-VIII.I.1 porównuje koczowniczy tryb życia z osiadłym — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.I.2 umiejscawia w czasie i przestrzeni cywilizacje Starożytnego Wschodu oraz cywilizacje starożytnej Grecji i starożytnego Rzymu — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.I.3 charakteryzuje system wierzeń w Egipcie, Grecji i Rzymie, religię starożytnego Izraela; wyjaśnia różnicę między politeizmem a monoteizmem — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.I.4 umiejscawia w czasie i zna różne systemy sprawowania władzy oraz organizację społeczeństwa w Egipcie, Atenach peryklejskich i Rzymie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.I.5 charakteryzuje najważniejsze osiągnięcia kultury materialnej i duchowej świata starożytnego w różnych dziedzinach: filozofii, nauce, prawie, architekturze, sztuce, literaturze — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.I.6 umiejscawia w czasie i przestrzeni narodziny oraz rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa — ułóż lekcję

Bizancjum i świat islamu

• S17HIS.V-VIII.II.1 umiejscawia w czasie i przestrzeni narodziny islamu i wyjaśnia wpływ cywilizacji muzułmańskiej na Europę — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.II.2 umiejscawia w czasie i przestrzeni cesarstwo bizantyjskie i rozpoznaje osiągnięcia kultury bizantyjskiej (prawo, architektura, sztuka); dostrzega różnice między chrześcijaństwem wschodnim i zachodnim — ułóż lekcję

Średniowieczna Europa. Uczeń charakteryzuje władzę królewską

Średniowieczna Europa. Uczeń charakteryzuje władzę królewską, cesarską i papieską

• S17HIS.V-VIII.III Średniowieczna Europa. Uczeń charakteryzuje władzę królewską, cesarską i papieską — ułóż lekcję

Społeczeństwo i kultura średniowiecznej Europy

• S17HIS.V-VIII.IV.1 przedstawia instytucje systemu lennego, wyjaśnia pojęcie stanu i charakteryzuje podziały społeczne w średniowieczu — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IV.2 opisuje warunki życia w średniowiecznym mieście i wsi — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IV.3 porównuje kulturę rycerską i kulturę miejską, opisuje charakterystyczne cechy wzoru rycerza średniowiecznego, rozpoznaje zabytki kultury średniowiecza we własnym regionie, wskazuje różnice między stylem romańskim a stylem gotyckim — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IV.4 wyjaśnia rolę Kościoła (w tym zakonów) w dziedzinie kultury i życia codziennego — ułóż lekcję

Polska w okresie wczesnopiastowskim

• S17HIS.V-VIII.V.1 przedstawia genezę państwa pierwszych Piastów oraz umiejscawia je w czasie i przestrzeni — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.V.2 wyjaśnia okoliczności przyjęcia chrztu przez Piastów oraz następstwa chrystianizacji Polski — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.V.3 charakteryzuje rozwój monarchii Bolesława Chrobrego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.V.4 charakteryzuje kryzys i odbudowę monarchii piastowskiej w XI w. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.V.5 opisuje społeczeństwo Polski pierwszych Piastów — ułóż lekcję

Polska w okresie rozbicia dzielnicowego

• S17HIS.V-VIII.VI.1 umiejscawia w czasie i przestrzeni Polskę okresu rozbicia dzielnicowego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.VI.2 opisuje przyczyny oraz wskazuje skutki rozbicia dzielnicowego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.VI.3 opisuje przemiany społeczne i gospodarcze, z uwzględnieniem ruchu osadniczego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.VI.4 charakteryzuje proces zjednoczenia państwa polskiego na przełomie XIII i XIV w — ułóż lekcję

Polska w XIV i XV w

• S17HIS.V-VIII.VII.1 opisuje zmiany granic państwa polskiego w XIV i XV w. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.VII.2 analizuje dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie polityki wewnętrznej oraz w polityce zagranicznej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.VII.3 wyjaśnia przyczyny i ocenia następstwa unii Polski z Wielkim Księstwem Litewskim — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.VII.4 porządkuje i umieszcza w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi w XIV–XV w. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.VII.5 charakteryzuje rozwój monarchii stanowej i uprawnień stanu szlacheckiego (do konstytucji nihil novi) — ułóż lekcję

Wielkie odkrycia geograficzne

• S17HIS.V-VIII.VIII.1 wyjaśnia przyczyny i ocenia wpływ odkryć geograficznych na życie społeczno-gospodarcze i kulturowe Europy oraz Nowego Świata — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.VIII.2 umiejscawia w czasie i przestrzeni wyprawy Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana — ułóż lekcję

„Złoty wiek” w Polsce na tle europejskim

• S17HIS.V-VIII.IX.1 rozpoznaje charakterystyczne cechy renesansu europejskiego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IX.2 wymienia przyczyny i następstwa reformacji, opisuje cele i charakteryzuje działalność Marcina Lutra i Jana Kalwina — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IX.3 charakteryzuje reformę Kościoła katolickiego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IX.4 wyjaśnia okoliczności powstania Prus Książęcych — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IX.5 opisuje model polskiego życia gospodarczego w XVI w. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IX.6 przedstawia największe osiągnięcia polskiego renesansu i reformacji; rozpoznaje obiekty sztuki renesansowej we własnym regionie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.IX.7 przedstawia okoliczności zawarcia unii realnej między Polską a Litwą (1569 r.) i jej główne postanowienia — ułóż lekcję

Początki Rzeczypospolitej Obojga Narodów

• S17HIS.V-VIII.X.1 charakteryzuje stosunki wyznaniowe i narodowościowe w Rzeczypospolitej; wyjaśnia główne założenia konfederacji warszawskiej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.X.2 wyjaśnia okoliczności uchwalenia artykułów henrykowskich i przedstawia zasady wolnej elekcji — ułóż lekcję

Rzeczpospolita Obojga Narodów i jej sąsiedzi w XVII w

• S17HIS.V-VIII.XI.1 wyjaśnia główne przyczyny wojen Rzeczypospolitej z Rosją, Szwecją i Turcją — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XI.2 wyjaśnia przyczyny, cele i następstwa powstania Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XI.3 omawia znaczenie potopu szwedzkiego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XI.4 dokonuje oceny następstw politycznych, społecznych i gospodarczych wojen w XVII w. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XI.5 rozpoznaje charakterystyczne cechy kultury baroku, odwołując się do przykładów architektury i sztuki we własnym regionie — ułóż lekcję

Europa w XVII i XVIII w

• S17HIS.V-VIII.XII.1 charakteryzuje ustrój monarchii absolutnej na przykładzie Francji Ludwika XIV i monarchii parlamentarnej na przykładzie Anglii — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XII.2 opisuje idee Oświecenia, podaje przykłady ich zastosowania w nauce, literaturze, architekturze i filozofii politycznej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XII.3 charakteryzuje reformy oświeceniowe na przykładzie wybranego państwa — ułóż lekcję

Rzeczpospolita Obojga Narodów w I połowie XVIII w. Uczeń…

Rzeczpospolita Obojga Narodów w I połowie XVIII w. Uczeń charakteryzuje i

• S17HIS.V-VIII.XIII Rzeczpospolita Obojga Narodów w I połowie XVIII w. Uczeń charakteryzuje i — ułóż lekcję

Powstanie Stanów Zjednoczonych

• S17HIS.V-VIII.XIV.1 omawia przyczyny i następstwa amerykańskiej wojny o niepodległość i ocenia jej rezultaty uwzględniając realizację idei oświeceniowych — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XIV.2 przedstawia wkład Polaków w walkę o niepodległość Stanów Zjednoczonych — ułóż lekcję

Wielka rewolucja we Francji. Uczeń omawia główne przyczyny wielkiej…

Wielka rewolucja we Francji. Uczeń omawia główne przyczyny wielkiej rewolucji

• S17HIS.V-VIII.XV Wielka rewolucja we Francji. Uczeń omawia główne przyczyny wielkiej rewolucji — ułóż lekcję

Rzeczpospolita w dobie stanisławowskiej

• S17HIS.V-VIII.XVI.1 podaje przykłady działań służących naprawie państwa za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, w tym osiągnięcia Komisji Edukacji Narodowej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XVI.2 umiejscawia w czasie obrady Sejmu Wielkiego oraz uchwalenie Konstytucji 3 maja; wymienia reformy Sejmu Wielkiego oraz najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 maja — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XVI.3 przedstawia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i wyjaśnia jej znaczenie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XVI.4 rozpoznaje charakterystyczne cechy polskiego oświecenia i charakteryzuje przykłady sztuki okresu klasycyzmu z uwzględnieniem własnego regionu — ułóż lekcję

Walka o utrzymanie niepodległości w ostatnich latach XVIII w

• S17HIS.V-VIII.XVII.1 umiejscawia w czasie I, II i III rozbiór Rzeczypospolitej i wskazuje na mapie zmiany terytorialne po każdym rozbiorze — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XVII.2 przedstawia przyczyny i skutki powstania kościuszkowskiego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XVII.3 rozróżnia przyczyny wewnętrzne i zewnętrzne upadku Rzeczypospolitej — ułóż lekcję

Epoka napoleońska

• S17HIS.V-VIII.XVIIII.1 charakteryzuje przemiany polityczno-ustrojowe i społeczno-gospodarcze w Europie w okresie napoleońskim — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XVIIII.2 ocenia postawy Polaków wobec Napoleona i stosunek Napoleona do sprawy polskiej — ułóż lekcję

Europa po kongresie wiedeńskim

• S17HIS.V-VIII.XIX.1 omawia decyzje kongresu wiedeńskiego w odniesieniu do Europy, w tym do ziem polskich — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XIX.2 charakteryzuje najważniejsze przejawy rewolucji przemysłowej (wynalazki i ich zastosowania, obszary uprzemysłowienia, zmiany struktur społecznych i warunków życia) — ułóż lekcję

Ziemie polskie w latach 1815–1848

• S17HIS.V-VIII.XX.1 charakteryzuje okres konstytucyjny Królestwa Polskiego – ustrój, osiągnięcia w gospodarce, kulturze i edukacji — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XX.2 przedstawia przyczyny wybuchu powstania listopadowego, charakter zmagań i następstwa powstania — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XX.3 omawia położenie Polaków w zaborach pruskim i austriackim, na obszarze ziem zabranych oraz w Rzeczypospolitej Krakowskiej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XX.4 charakteryzuje znaczenie Wielkiej Emigracji — ułóż lekcję

Powstanie styczniowe

• S17HIS.V-VIII.XXI.1 omawia pośrednie i bezpośrednie przyczyny powstania — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXI.2 dokonuje charakterystyki działań powstańczych, z uwzględnieniem, jeśli to możliwe, przebiegu powstania w swoim regionie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXI.3 porównuje uwłaszczenie chłopów w zaborze rosyjskim z uwłaszczeniem w pozostałych zaborach — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXI.4 charakteryzuje formy represji popowstaniowych — ułóż lekcję

Europa i świat w II połowie XIX i na początku XX w

• S17HIS.V-VIII.XXII.1 opisuje procesy zjednoczeniowe Włoch i Niemiec — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXII.2 prezentuje przyczyny i skutki wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXII.3 wyjaśnia przyczyny, zasięg i następstwa ekspansji kolonialnej państw europejskich w XIX w. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXII.4 wymienia nowe idee polityczne i zjawiska kulturowe, w tym początki kultury masowej i przemiany obyczajowe — ułóż lekcję

Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX w

• S17HIS.V-VIII.XXIII.1 omawia politykę zaborców wobec mieszkańców ziem dawnej Rzeczypospolitej – rusyfikacja, germanizacja, autonomia galicyjska — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIII.2 opisuje postawy społeczeństwa polskiego w stosunku do zaborców (trójlojalizm, praca organiczna, ruch spółdzielczy) — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIII.3 opisuje formowanie się nowoczesnej świadomości narodowej Polaków — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIII.4 omawia główne założenia nowoczesnych ruchów politycznych (socjalizm, ruch ludowy, ruch narodowy) — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIII.5 wyjaśnia społeczne i narodowe aspekty rewolucji w latach 1905–1907 — ułóż lekcję

I wojna światowa

• S17HIS.V-VIII.XXIV.1 wymienia główne przyczyny wojny — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIV.2 omawia specyfikę działań wojennych: wojna pozycyjna, manewrowa, działania powietrzne i morskie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIV.3 charakteryzuje postęp techniczny w okresie I wojny światowej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIV.4 opisuje rewolucje i wojnę domową w Rosji — ułóż lekcję

Sprawa polska w czasie I wojny światowej

• S17HIS.V-VIII.XXV.1 charakteryzuje stosunek mocarstw do sprawy polskiej w przededniu i podczas wojny — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXV.2 ocenia polski wysiłek zbrojny i dyplomatyczny podczas I wojny światowej — ułóż lekcję

Europa i świat po I wojnie światowej

• S17HIS.V-VIII.XXVI.1 opisuje kulturowe i cywilizacyjne następstwa wojny — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXVI.2 charakteryzuje postanowienia konferencji paryskiej ocenia funkcjonowanie ładu wersalskiego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXVI.3 charakteryzuje oblicza totalitaryzmu (niemieckiego narodowego socjalizmu i systemu sowieckiego) — ułóż lekcję

Odrodzenie państwa polskiego po I wojnie światowej

• S17HIS.V-VIII.XXVII.1 omawia formowanie się centralnego ośrodka władzy państwowej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXVII.2 przedstawia proces kształtowania się granic (decyzje wersalskie, powstanie wielkopolskie, powstania śląskie, plebiscyty) — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXVII.3 opisuje wojnę polsko-bolszewicką i jej skutki — ułóż lekcję

II Rzeczpospolita w latach 1921–1939

• S17HIS.V-VIII.XXVIII.1 charakteryzuje skalę i skutki wojennych zniszczeń oraz dziedzictwa zaborowego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXVIII.2 charakteryzuje ustrój polityczny Polski na podstawie konstytucji marcowej z 1921 r. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXVIII.3 omawia kryzys demokracji parlamentarnej w Polsce – przyczyny i skutki przewrotu majowego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXVIII.4 opisuje polski autorytaryzm — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXVIII.5 przedstawia główne kierunki polityki zagranicznej II Rzeczypospolitej — ułóż lekcję

Społeczeństwo i gospodarka II Rzeczypospolitej

• S17HIS.V-VIII.XXIX.1 charakteryzuje społeczną, narodowościową i wyznaniową strukturę państwa polskiego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIX.2 ocenia życie społeczno-gospodarcze II Rzeczypospolitej, uwzględniając kryzysy i osiągnięcia — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXIX.3 wymienia najważniejsze osiągnięcia kulturalne i naukowe Polski w okresie międzywojennym — ułóż lekcję

Droga do wojny

• S17HIS.V-VIII.XXX.1 opisuje politykę hitlerowskich Niemiec służącą rozbijaniu systemu wersalskiego w Europie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXX.2 charakteryzuje politykę ustępstw Zachodu wobec Niemiec Hitlera — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXX.3 wymienia konsekwencje paktu Ribbentrop-Mołotow — ułóż lekcję

Wojna obronna Polski we wrześniu 1939 r. Agresja Niemiec (1 września)…

Wojna obronna Polski we wrześniu 1939 r. Agresja Niemiec (1 września) i

• S17HIS.V-VIII.XXXI Wojna obronna Polski we wrześniu 1939 r. Agresja Niemiec (1 września) i — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXI.L2.1 Związku Sowieckiego (17 września). Uczeń: charakteryzuje położenie międzynarodowe Polski w przededniu wybuchu II wojny światowej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXI.L2.2 Związku Sowieckiego (17 września). Uczeń: omawia etapy i kluczowe wydarzenia wojny obronnej Polski, z uwzględnieniem, jeśli to możliwe, wydarzeń i bitew w swoim regionie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXI.L2.3 Związku Sowieckiego (17 września). Uczeń: wymienia przykłady bohaterstwa Polaków, uwzględniając żołnierzy i ludność cywilną — ułóż lekcję

II wojna światowa i jej etapy

• S17HIS.V-VIII.XXXII.1 przedstawia oraz umiejscawia w czasie i przestrzeni przełomowe wydarzenia II wojny światowej (polityczne i militarne) — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXII.2 charakteryzuje politykę Niemiec na terenach okupowanej Europy; przedstawia zagładę Żydów oraz Romów i eksterminację innych narodów; charakteryzuje postawy Polaków wobec Holokaustu — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXII.3 wyjaśnia przyczyny klęski państw Osi — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXII.4 wymienia główne decyzje konferencji Wielkiej Trójki (Teheran, Jałta, Poczdam) — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXII.5 przedstawia bezpośrednie skutki II wojny światowej, w tym problem zmiany granic i przesiedleń ludności — ułóż lekcję

Polska pod okupacją niemiecką i sowiecką

• S17HIS.V-VIII.XXXIII.1 porównuje założenia i metody polityki niemieckiej i sowieckiej w okupowanej Polsce — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXIII.2 wymienia przykłady zbrodni niemieckich i sowieckich – zarówno tych o wymiarze ogólnokrajowym (np. zbrodnia katyńska, Auschwitz-Birkenau), jak i regionalnym (np. Palmiry, kaźń profesorów lwowskich, Zamojszczyzna) — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXIII.3 wyjaśnia przyczyny i znaczenie konfliktu polsko-ukraińskiego, w tym ludobójstwa ludności polskiej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXIII.4 charakteryzuje polityczną i militarną działalność polskiego państwa podziemnego, w tym formy oporu wobec okupantów — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXIII.5 wyjaśnia przyczyny i opisuje skutki wybuchu powstania warszawskiego oraz ocenia postawę aliantów zachodnich i Związku Sowieckiego wobec powstania — ułóż lekcję

Sprawa polska w czasie II wojny światowej

• S17HIS.V-VIII.XXXIV.1 przedstawia okoliczności powstania i omawia działalność rządu Rzeczypospolitej Polskiej na wychodźstwie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXIV.2 umiejscawia w czasie i przestrzeni działania polskich formacji na różnych frontach i obszarach toczącej się wojny — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXIV.3 przedstawia politykę mocarstw wobec sprawy polskiej w czasie II wojny światowej — ułóż lekcję

Świat po II wojnie światowej

• S17HIS.V-VIII.XXXV.1 charakteryzuje bezpośrednie skutki II wojny światowej, wyróżniając następstwa polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe, z uwzględnieniem powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.2 wyjaśnia przyczyny rozpadu koalicji antyhitlerowskiej oraz opisuje początki zimnej wojny — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.3 wskazuje na mapie państwa NATO i Układu Warszawskiego, charakteryzując oba bloki polityczno-wojskowe — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.4 charakteryzuje politykę ZSRS wobec państw bloku wschodniego na przykładzie interwencji zbrojnych na Węgrzech i Czechosłowacji — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.5 opisuje przyczyny i ocenia następstwa procesów dekolonizacyjnych — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.6 charakteryzuje konflikty doby zimnej wojny, na dwóch wybranych przykładach — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.7 opisuje przyczyny konfliktu na Bliskim Wschodzie — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.8 omawia przemiany w Chinach po II wojnie światowej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.9 charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1989–1991, z uwzględnieniem rozpadu ZSRS — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.10 przedstawia cele i główne etapy integracji europejskiej — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXV.11 opisuje najważniejsze przemiany kulturowe i społeczne po II wojnie światowej — ułóż lekcję

Początki komunizmu w Polsce

• S17HIS.V-VIII.XXXVI.1 przedstawia okoliczności przejęcia władzy w Polsce przez komunistów — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVI.2 charakteryzuje postawy Polaków wobec nowych władz, z uwzględnieniem różnych form oporu — ułóż lekcję

Stalinizm w Polsce i jego skutki

• S17HIS.V-VIII.XXXVII.1 przedstawia system terroru stalinowskiego i przemiany ustrojowe, gospodarczo-społeczne i kulturowe w okresie stalinizmu — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVII.2 wyjaśnia przyczyny i skutki poznańskiego czerwca 1956 r. oraz znaczenie wydarzeń październikowych 1956 r — ułóż lekcję

Polska w latach 1957–1981

• S17HIS.V-VIII.XXXVIII.1 opisuje system władzy w latach 60. i 70. w PRL i formy uzależnienia od ZSRS — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVIII.2 charakteryzuje realia życia społecznego i kulturalnego, z uwzględnieniem specyfiki czasów gomułkowskich i gierkowskich — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVIII.3 przedstawia i umiejscawia w czasie różnorodność przyczyn kryzysów społecznych w latach 1968, 1970, 1976 i ich konsekwencje — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVIII.4 wyjaśnia znaczenie roli Kościoła katolickiego dla stosunków politycznych i społecznych — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVIII.5 opisuje narodziny i działania opozycji politycznej w latach 1976–1980; – –115 – — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVIII.6 przedstawia wpływ Jana Pawła II na przemiany społeczne i polityczne — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVIII.7 wyjaśnia przyczyny i następstwa strajków sierpniowych w 1980 r. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXVIII.8 charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność” — ułóż lekcję

Dekada 1981–1989

• S17HIS.V-VIII.XXXIX.1 wyjaśnia przyczyny wprowadzenia stanu wojennego, opisuje jego konsekwencje — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXIX.2 przedstawia postawy Polaków wobec stanu wojennego, analizuje fenomen oporu społecznego — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XXXIX.3 wyjaśnia przyczyny zawarcia porozumienia „okrągłego stołu”, przedstawia jego głównych uczestników i opisuje postanowienia — ułóż lekcję

Narodziny III Rzeczypospolitej

• S17HIS.V-VIII.XL.1 opisuje kluczowe przemiany ustrojowe w latach 1989–1997 — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XL.2 charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne, gospodarcze i kulturowe lat 90. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XL.3 wyjaśnia przyczyny napięć społecznych — ułóż lekcję

Miejsce Polski w świecie współczesnym

• S17HIS.V-VIII.XLI.1 ocenia znaczenie przystąpienia Polski do NATO w 1999 r. — ułóż lekcję
• S17HIS.V-VIII.XLI.2 znaczenie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 r — ułóż lekcję

Warunki i sposób realizacji

Zajęcia z historii mają charakter poznawczy i kształcący w zakresie możliwości związanych z wiekiem uczniów. Treści nauczania koncentrują się na najważniejszych elementach dziedzictwa przeszłości, jednakże ze szczególnym uwzględnieniem dziejów ojczystych. Uczeń klasy IV zostaje wprowadzony w kształcenie historyczne zarówno przez poznawanie losów własnej rodziny, jak i prezentację sylwetek wybitnych polskich postaci historycznych. Uczeń zdobywa w ten sposób wiedzę o najważniejszych osobach i wydarzeniach w polskiej historii, jednocześnie umacniając więź z miejscem zamieszkania i z krajem ojczystym, wyzwalając w sobie poczucie odpowiedzialności za dorobek minionych wieków.

Zalecana, ale nie jedyna możliwa, propozycja uporządkowania treści i wymagań od klasy V do klasy VIII jest następująca:

1) klasa V – działy od I do VII;

2) klasa VI – działy od VIII do XVIII;

3) klasa VII – działy od XIX do XXX;

4) klasa VIII – działy od XXXI do XLI.

Rozwiązanie propedeutyczne zastosowane w klasie IV w kolejnych klasach przechodzi w chronologiczny układ opisu biegu dziejów. Podstawa programowa w zakresie przedmiotu historia nie zawiera skodyfikowanego zapisu wydarzeń i dat, zaś obok wymienionych w niej postaci mogą być uwzględnione także inne.

Zastosowane w procesie dydaktycznym różnorodne metody nauczania i środki dydaktyczne powinny być dostosowane do możliwości wiekowych uczniów oraz ich indywidualnych potrzeb.

Ważne jest, aby w procesie nauczania wykorzystywać, w miarę istniejących możliwości, takie formy, jak: wycieczki do archiwów, bibliotek i muzeów, miejsc pamięci, korzystanie z rekonstrukcji historycznych, spotkania z ciekawymi ludźmi / świadkami historii. Zaleca się także możliwie częste uwzględnianie lokalnych kontekstów czy przykładów podczas omawiania zagadnień o ponadlokalnym charakterze, nie tylko w związku z historią sztuki.

Najczęściej zadawane pytania

Wszystkie przedmioty dotychczasowej podstawy