Fizyka — podstawa programowa 2017, II etap (klasy 4–8)
Źródło: Dz.U. 2017 poz. 356 z późn. zm., załącznik nr 2 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996) — tekst dosłowny.
Cele kształcenia — wymagania ogólne
- Wykorzystanie pojęć i wielkości fizycznych do opisu zjawisk oraz wskazywanie ich przykładów w otaczającej rzeczywistości.
- Rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem praw i zależności fizycznych.
- Planowanie i przeprowadzanie obserwacji lub doświadczeń oraz wnioskowanie na podstawie ich wyników.
- Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych, w tym tekstów popularnonaukowych i źródeł internetowych.
Treści nauczania — wymagania szczegółowe
Wymagania przekrojowe
- S17FIZ.I.1 wyodrębnia z tekstów, tabel, diagramów lub wykresów, rysunków schematycznych lub blokowych informacje kluczowe dla opisywanego zjawiska bądź problemu; ilustruje je w różnych postaciach — ułóż lekcję
- S17FIZ.I.2 wyodrębnia zjawisko z kontekstu, nazywa je oraz wskazuje czynniki istotne i nieistotne dla jego przebiegu — ułóż lekcję
- S17FIZ.I.3 przeprowadza wybrane obserwacje, pomiary i doświadczenia na podstawie ich opisów — ułóż lekcję
- S17FIZ.I.4 opisuje przebieg doświadczenia lub pokazu; wyróżnia kluczowe kroki i sposób postępowania oraz wskazuje rolę użytych przyrządów — ułóż lekcję
- S17FIZ.I.5 posługuje się pojęciem niepewności pomiarowej; zapisuje wynik pomiaru wraz z jego jednostką, oraz z uwzględnieniem informacji o niepewności — ułóż lekcję
- S17FIZ.I.6 przeprowadza obliczenia i zapisuje wynik zaokrąglony do zadanej liczby cyfr znaczących — ułóż lekcję
- S17FIZ.I.7 przelicza wielokrotności i podwielokrotności (mikro-, mili-, centy-, hekto-, kilo-, mega) — ułóż lekcję
- S17FIZ.I.8 rozpoznaje zależność rosnącą bądź malejącą na podstawie danych z tabeli lub na podstawie wykresu; rozpoznaje proporcjonalność prostą na podstawie wykresu — ułóż lekcję
- S17FIZ.I.9 przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas wykonywania obserwacji, pomiarów i doświadczeń — ułóż lekcję
Ruch i siły
- S17FIZ.II.1 opisuje i wskazuje przykłady względności ruchu — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.2 wyróżnia pojęcia tor i droga — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.3 przelicza jednostki czasu (sekunda, minuta, godzina) — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.4 posługuje się pojęciem prędkości do opisu ruchu prostoliniowego; oblicza jej wartość i przelicza jej jednostki; stosuje do obliczeń związek prędkości z drogą i czasem, w którym została przebyta — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.5 nazywa ruchem jednostajnym ruch, w którym droga przebyta w jednostkowych przedziałach czasu jest stała — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.6 wyznacza wartość prędkości i drogę z wykresów zależności prędkości i drogi od czasu dla ruchu prostoliniowego odcinkami jednostajnego oraz rysuje te wykresy na podstawie podanych informacji — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.7 nazywa ruchem jednostajnie przyspieszonym ruch, w którym wartość prędkości rośnie w jednostkowych przedziałach czasu o tę samą wartość, a ruchem jednostajnie opóźnionym – ruch, w którym wartość prędkości maleje w jednostkowych przedziałach czasu o tę samą wartość — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.8 posługuje się pojęciem przyspieszenia do opisu ruchu prostoliniowego jednostajnie przyspieszonego i jednostajnie opóźnionego; wyznacza wartość przyspieszenia wraz z jednostką; stosuje do obliczeń związek przyspieszenia ze zmianą prędkości i czasem, w którym ta zmiana nastąpiła (Δv = 𝑎𝑎 ⋅ Δ𝑡𝑡); 9)8) wyznacza zmianę prędkości i przyspieszenie z wykresów zależności prędkości od czasu dla ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego (przyspieszonego lub opóźnionego) — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.10 stosuje pojęcie siły jako wielkości opisującej oddziaływanie na ciało, uwzględnia wektorowy charakter siły – wskazuje wartość, kierunek i zwrot wektora siły oraz ciało, do którego przyłożona jest siła; posługuje się jednostką siły; 8) Wymaganie fakultatywne, w przypadku którego decyzję o jego zrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będzie ono zrealizowane, podejmuje nauczyciel na podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.11 rozpoznaje i nazywa siły, podaje ich przykłady w różnych sytuacjach praktycznych (siły: ciężkości, nacisku, sprężystości, oporów ruchu) — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.12 wyznacza i rysuje siłę wypadkową dla sił o jednakowych kierunkach; opisuje i rysuje siły, które się równoważą — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.13 opisuje wzajemne oddziaływanie ciał, posługując się trzecią zasadą dynamiki — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.14 analizuje zachowanie się ciał na podstawie pierwszej zasady dynamiki — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.15 posługuje się pojęciem masy i wyjaśnia jej związek z bezwładnością ciała; analizuje zachowanie się ciał na podstawie drugiej zasady dynamiki i stosuje do obliczeń związek między siłą wypadkową i masą a przyspieszeniem — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.16 opisuje spadek swobodny (bez oporów ruchu) jako przykład ruchu jednostajnie przyspieszonego pod wpływem siły grawitacji, z przyspieszeniem niezależnym od masy ciała — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.17 posługuje się pojęciem siły ciężkości; stosuje do obliczeń związek między siłą ciężkości, masą i przyspieszeniem grawitacyjnym — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.18.a doświadczalnie: ilustruje: I zasadę dynamiki, II zasadę dynamiki, III zasadę dynamiki — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.18.b doświadczalnie: wyznacza prędkość z pomiaru czasu i drogi z użyciem przyrządów analogowych lub cyfrowych bądź oprogramowania do pomiarów na obrazach wideo — ułóż lekcję
- S17FIZ.II.18.c doświadczalnie: wyznacza wartość siły za pomocą siłomierza albo wagi analogowej lub cyfrowej — ułóż lekcję
Energia
- S17FIZ.III.1 posługuje się pojęciem pracy mechanicznej wraz z jej jednostką; stosuje do obliczeń związek pracy z siłą i drogą, na jakiej została wykonana — ułóż lekcję
- S17FIZ.III.2 posługuje się pojęciem mocy wraz z jej jednostką; stosuje do obliczeń związek mocy z pracą i czasem, w którym została wykonana — ułóż lekcję
- S17FIZ.III.3 posługuje się pojęciem energii kinetycznej, potencjalnej grawitacji i potencjalnej sprężystości; opisuje wykonaną pracę jako zmianę energii — ułóż lekcję
- S17FIZ.III.4 wyznacza zmianę energii potencjalnej grawitacji oraz energii kinetycznej — ułóż lekcję
- S17FIZ.III.5 wykorzystuje zasadę zachowania energii do opisu zjawisk — ułóż lekcję
Zjawiska cieplne
- S17FIZ.IV.1 posługuje się pojęciem temperatury; rozpoznaje, że ciała o równej temperaturze pozostają w stanie równowagi termicznej — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.2 posługuje się skalami temperatur (Celsjusza, Kelvina); przelicza temperaturę w skali Celsjusza na temperaturę w skali Kelvina i odwrotnie — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.3 wskazuje, że energię układu (energię wewnętrzną) można zmienić, wykonując nad nim pracę lub przekazując energię w postaci ciepła — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.4 analizuje jakościowo związek między temperaturą a średnią energią kinetyczną (ruchu chaotycznego) cząsteczek — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.5 opisuje zjawisko przewodnictwa cieplnego; rozróżnia materiały o różnym przewodnictwie; opisuje rolę izolacji cieplnej — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.6 opisuje ruch gazów i cieczy w zjawisku konwekcji — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.7 rozróżnia i nazywa zmiany stanów skupienia (zjawiska topnienia, krzepnięcia, parowania, skraplania, sublimacji i resublimacji); analizuje zjawiska topnienia i wrzenia jako procesy, w których dostarczenie energii w postaci ciepła nie powoduje zmiany temperatury — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.8.a doświadczalnie: demonstruje zjawiska topnienia, wrzenia, skraplania — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.8.b doświadczalnie: bada zjawisko przewodnictwa cieplnego i określa, który z badanych materiałów jest lepszym przewodnikiem ciepła — ułóż lekcję
- S17FIZ.IV.8.c doświadczalnie: demonstruje zjawiska, w których dostarczenie ciepła lub wykonanie pracy powoduje wzrost temperatury ciała — ułóż lekcję
Właściwości materii
- S17FIZ.V.1 posługuje się pojęciami masy i gęstości oraz ich jednostkami; analizuje różnice gęstości substancji w różnych stanach skupienia wynikające z budowy mikroskopowej ciał stałych, cieczy i gazów — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.2 stosuje do obliczeń związek gęstości z masą i objętością — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.3 posługuje się pojęciem siły parcia oraz pojęciem ciśnienia w cieczach i gazach wraz z jego jednostką; stosuje do obliczeń związek między siłą parcia a ciśnieniem — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.4 posługuje się pojęciem ciśnienia atmosferycznego — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.5 posługuje się prawem Pascala, zgodnie z którym zwiększenie ciśnienia zewnętrznego powoduje jednakowy przyrost ciśnienia w całej objętości cieczy lub gazu — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.6 stosuje do obliczeń związek między ciśnieniem hydrostatycznym a wysokością słupa cieczy i jej gęstością — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.7 analizuje siły działające na ciała zanurzone w cieczach lub gazach, posługując się pojęciem siły wyporu i prawem Archimedesa; analizuje warunek pływania ciał; 8)8) wymienia przykłady manifestowania się sił oddziaływania międzycząsteczkowego w różnych sytuacjach, w tym napięcie powierzchniowe i formowanie się kropel — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.9.a doświadczalnie: wyznacza gęstość substancji, z jakiej wykonany jest przedmiot o kształcie regularnym za pomocą wagi i przymiaru lub o nieregularnym kształcie za pomocą wagi, cieczy i cylindra miarowego — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.9.b doświadczalnie: demonstruje istnienie ciśnienia atmosferycznego; c)8) demonstruje zjawiska konwekcji i napięcia powierzchniowego — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.9.d doświadczalnie: demonstruje prawo Pascala oraz zależność ciśnienia hydrostatycznego od wysokości słupa cieczy — ułóż lekcję
- S17FIZ.V.9.e doświadczalnie: demonstruje prawo Archimedesa, wyznacza wartość siły wyporu — ułóż lekcję
Elektryczność
- S17FIZ.VI.1 opisuje sposoby elektryzowania ciał przez potarcie i dotyk; wskazuje, że zjawiska te polegają na przemieszczaniu elektronów — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.2 opisuje jakościowo oddziaływanie ładunków jednoimiennych i różnoimiennych — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.3 rozróżnia przewodniki od izolatorów oraz wskazuje ich przykłady — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.4 opisuje przemieszczenie ładunków w przewodnikach pod wpływem oddziaływania ze strony ładunku zewnętrznego (indukcja elektrostatyczna) — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.5 analizuje działanie elektroskopu na podstawie opisu jego budowy — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.6 posługuje się pojęciem ładunku elektrycznego jako wielokrotności ładunku elementarnego; stosuje jednostkę ładunku — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.7 opisuje przepływ prądu w obwodach jako ruch elektronów swobodnych albo jonów w przewodnikach — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.8 posługuje się pojęciem natężenia prądu wraz z jego jednostką; stosuje do obliczeń związek między natężeniem prądu a ładunkiem i czasem jego przepływu przez przekrój poprzeczny przewodnika — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.9 posługuje się pojęciem napięcia elektrycznego jako wielkości określającej ilość energii potrzebnej do przeniesienia jednostkowego ładunku w obwodzie; stosuje jednostkę napięcia — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.10 posługuje się pojęciem pracy i mocy prądu elektrycznego wraz z ich jednostkami; stosuje do obliczeń związki między tymi wielkościami — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.11 wyróżnia formy energii, na jakie jest zamieniana energia elektryczna; wskazuje źródła energii elektrycznej i odbiorniki — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.12 posługuje się pojęciem oporu elektrycznego jako własnością przewodnika; stosuje do obliczeń związek między napięciem a natężeniem prądu i oporem; posługuje się jednostką oporu — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.13 rysuje schematy obwodów elektrycznych składających się z jednego źródła energii, jednego odbiornika, mierników i wyłączników; posługuje się symbolami graficznymi tych elementów; 14)8) opisuje rolę izolacji i bezpieczników przeciążeniowych w domowej sieci elektrycznej oraz warunki bezpiecznego korzystania z energii elektrycznej — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.15.a doświadczalnie: demonstruje zjawiska elektryzowania przez potarcie lub dotyk, posługuje się elektroskopem — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.15.b doświadczalnie: demonstruje wzajemne oddziaływanie ciał naelektryzowanych — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.15.c doświadczalnie: bada (np. za pomocą źródła napięcia oraz żarówki lub amperomierza), czy dana substancja jest przewodnikiem, czy izolatorem — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.15.d doświadczalnie: łączy według podanego schematu obwód elektryczny składający się ze źródła (akumulatora, zasilacza), odbiornika (żarówki, brzęczyka, silnika, diody, grzejnika, opornika), wyłączników, woltomierzy, amperomierzy; odczytuje wskazania mierników — ułóż lekcję
- S17FIZ.VI.15.e doświadczalnie: wyznacza opór przewodnika przez pomiary napięcia na jego końcach oraz natężenia prądu przez niego płynącego — ułóż lekcję
Magnetyzm
- S17FIZ.VII.1 nazywa bieguny magnesów stałych i opisuje oddziaływanie między nimi — ułóż lekcję
- S17FIZ.VII.2 opisuje zachowanie się igły magnetycznej w obecności magnesu oraz zasadę działania kompasu; posługuje się pojęciem biegunów magnetycznych Ziemi — ułóż lekcję
- S17FIZ.VII.3 opisuje na przykładzie żelaza oddziaływanie magnesów na materiały magnetyczne i wymienia przykłady wykorzystania tego oddziaływania — ułóż lekcję
- S17FIZ.VII.4 opisuje zachowanie się igły magnetycznej w otoczeniu prostoliniowego przewodnika z prądem; 5)8) opisuje budowę i działanie elektromagnesu; opisuje wzajemne oddziaływanie elektromagnesów i magnesów; wymienia przykłady zastosowania elektromagnesów; 6)8) wskazuje oddziaływanie magnetyczne jako podstawę działania silników elektrycznych — ułóż lekcję
- S17FIZ.VII.7.a doświadczalnie: demonstruje zachowanie się igły magnetycznej w obecności magnesu — ułóż lekcję
- S17FIZ.VII.7.b doświadczalnie: demonstruje zjawisko oddziaływania przewodnika z prądem na igłę magnetyczną — ułóż lekcję
Ruch drgający i fale
- S17FIZ.VIII.1 opisuje ruch okresowy wahadła; posługuje się pojęciami położenia równowagi, amplitudy, okresu i częstotliwości do opisu ruchu okresowego wraz z ich jednostkami — ułóż lekcję
- S17FIZ.VIII.2 wyznacza amplitudę i okres drgań na podstawie przedstawionego wykresu zależności położenia od czasu — ułóż lekcję
- S17FIZ.VIII.3 opisuje rozchodzenie się fali mechanicznej jako proces przekazywania energii bez przenoszenia materii — ułóż lekcję
- S17FIZ.VIII.4 posługuje się pojęciami amplitudy, okresu, częstotliwości, długości fali i prędkości rozchodzenia się fali do opisu fal oraz stosuje do obliczeń związki między tymi wielkościami wraz z ich jednostkami — ułóż lekcję
- S17FIZ.VIII.5 opisuje mechanizm powstawania i rozchodzenia się fal dźwiękowych w powietrzu; podaje przykłady źródeł dźwięku — ułóż lekcję
- S17FIZ.VIII.6 opisuje jakościowo związek między wysokością dźwięku a częstotliwością fali oraz związek między natężeniem dźwięku (głośnością) a energią fali i amplitudą fali; 7)8) rozróżnia dźwięki słyszalne, ultradźwięki i infradźwięki; wymienia przykłady ich źródeł i zastosowań — ułóż lekcję
- S17FIZ.VIII.8.a doświadczalnie: wyznacza okres i częstotliwość w ruchu okresowym — ułóż lekcję
- S17FIZ.VIII.8.b doświadczalnie: demonstruje dźwięki o różnych częstotliwościach z wykorzystaniem drgającego przedmiotu lub instrumentu muzycznego — ułóż lekcję
Optyka
- S17FIZ.IX.1 ilustruje prostoliniowe rozchodzenie się światła w ośrodku jednorodnym; wyjaśnia powstawanie cienia i półcienia — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.2 opisuje zjawisko odbicia od powierzchni płaskiej i od powierzchni sferycznej — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.3 opisuje zjawisko rozproszenia światła przy odbiciu od powierzchni chropowatej — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.4 analizuje bieg promieni wychodzących z punktu w różnych kierunkach, a następnie odbitych od zwierciadła płaskiego i od zwierciadeł sferycznych; opisuje skupianie promieni w zwierciadle wklęsłym — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.5 konstruuje bieg promieni ilustrujący powstawanie obrazów pozornych wytwarzanych przez zwierciadło płaskie — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.6 opisuje jakościowo zjawisko załamania światła na granicy dwóch ośrodków różniących się prędkością rozchodzenia się światła; wskazuje kierunek załamania — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.7 opisuje bieg promieni równoległych do osi optycznej przechodzących przez soczewkę skupiającą i rozpraszającą, posługując się pojęciem ogniska; 8)8) posługuje się pojęciem krótkowzroczności i dalekowzroczności oraz opisuje rolę soczewek w korygowaniu tych wad wzroku — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.9 opisuje światło białe jako mieszaninę barw; omawia jakościowo rozszczepienie światła w pryzmacie — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.10 opisuje światło lasera jako jednobarwne i ilustruje to brakiem rozszczepienia w pryzmacie; 11)8) wymienia rodzaje fal elektromagnetycznych: radiowe, mikrofale, promieniowanie podczerwone, światło widzialne, promieniowanie nadfioletowe, rentgenowskie i gamma; wskazuje przykłady ich zastosowania — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.12.a doświadczalnie: demonstruje zjawisko prostoliniowego rozchodzenia się światła, zjawisko załamania światła na granicy ośrodków, powstawanie obrazów za pomocą zwierciadeł płaskich i soczewek — ułóż lekcję
- S17FIZ.IX.12.b doświadczalnie: demonstruje rozszczepienie światła w pryzmacie — ułóż lekcję
Warunki i sposób realizacji
Fizyka jest nauką przyrodniczą, nierozerwalnie związaną z codzienną aktywnością człowieka. Wiele zagadnień charakterystycznych dla fizyki jest poznawanych i postrzeganych przez uczniów znacznie wcześniej, niż rozpoczyna się ich formalna edukacja z tego przedmiotu. Dlatego bardzo ważnym elementem nauczania fizyki jest zarówno świadomość wiedzy potocznej, jak i bagaż umiejętności wynikający z nieustannego obserwowania świata. Należy więc zwracać uwagę na poprawność i zgodność tego bagażu z naukową wiedzą.
Przedmiot fizyka buduje podstawy myślenia naukowego. Uczenie podstaw fizyki, zgodnie z zasadami nauczania tego przedmiotu, wymaga nieustannego odwoływania się do przykładów z codziennego życia, bogatego ilustrowania kontekstowego oraz czynnego badania zjawisk i procesów.
Nauczanie fizyki winno być postrzegane przede wszystkim jako sposobność do zaspokajania ciekawości poznawczej uczniów i na tej bazie kształtowania umiejętności zdobywania wiedzy, której podstawy zostały zapisane w dokumencie.
Stawianie pytań i podejmowanie prób udzielenia na nie odpowiedzi, eksperymentowanie, rozwiązywanie zadań problemowych oraz praca z materiałami źródłowymi winny stanowić główne obszary aktywności podczas zajęć fizyki.
W nauczaniu fizyki w dużym stopniu można wykorzystywać zasoby cyfrowe: encyklopedie, strony popularnonaukowe, filmy edukacyjne, programy komputerowe. Szczególnie cennym zasobem edukacyjnym są filmy przedstawiające doświadczenia, które mogą inspirować do stawiania hipotez lub rozważań o tym, co ma wpływ na wynik, a także – do samodzielnego eksperymentowania. Wiele zjawisk można przybliżyć za pomocą symulacji komputerowych pozwalających na samodzielne zmiany parametrów układu fizycznego i obserwację wpływu tej zmiany na symulowany układ.
W trakcie obserwacji i doświadczeń uczniowie mogą używać cyfrowych czujników pomiarowych lub dostępnych na urządzeniach mobilnych aplikacji takich jak stoper, metronom, program do oglądania filmów w zwolnionym tempie, aplikacji do generowania i analizy dźwięku, do pomiaru przyśpieszenia, pola magnetycznego, ciśnienia i natężenia oświetlenia, a także użyć smartfona jako lampy stroboskopowej.
Zawarte w podstawie programowej w zakresie przedmiotu fizyka treści nauczania zostały wybrane w celu kształtowania podstaw rozumowania naukowego obejmującego rozpoznawanie zagadnień, wyjaśnianie zjawisk fizycznych, interpretowanie oraz wykorzystanie wyników i dowodów naukowych do budowania fizycznego obrazu rzeczywistości.
Podczas realizacji wymagań podstawy programowej w zakresie przedmiotu fizyka istotne jest zwrócenie uwagi na stopień opanowania następujących umiejętności:
1) rozwiązywania typowych zadań w celu utrwalania znajomości podstawowych pojęć i praw;
2) rozwiązywania prostych zadań z realistycznymi danymi liczbowymi w celu ćwiczenia krytycznego spojrzenia na uzyskiwane wyniki;
3) poprawnego stosowania jednostek wielkości fizycznych;
4) stosowania poprawnego języka fizycznego w wypowiedziach ustnych i pisemnych; 5) wybierania i stosowania strategii rozwiązywania problemów;
6) poprawnej argumentacji, przejrzystej prezentacji rozumowania prowadzącego do rozwiązania problemu;
7) opisywania czynności podczas wykonywania doświadczenia, uzasadniania poszczególnych etapów doświadczenia, świadomości do czego służą typowe przyrządy pomiarowe, opisywania i interpretacji wyników doświadczenia oraz wyciągania z niego wniosków.
Dobór pomocy dydaktycznych przez nauczyciela powinien być uwarunkowany ich ścisłą korelacją z wymaganiami podstawy programowej w zakresie przedmiotu fizyka dla szkoły podstawowej. Nauczyciel może realizować doświadczenia, które nie są wymienione wprost w wymaganiach doświadczalnych, o ile te doświadczenia są bezpośrednio związane z treściami podstawy programowej i ułatwiają ich zrozumienie. Nie rekomenduje się realizacji treści wykraczających ponad wymagania określone w podstawie programowej w zakresie przedmiotu fizyka, gdyby realizacja już określonych wymagań była niemożliwa do zrealizowania w założonym czasie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy to aktualna podstawa programowa — fizyka, II etap (klasy 4–8)?
Tak, w klasach, w których nie obowiązuje jeszcze nowa podstawa. Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia z 11 marca 2026 r. dotychczasową podstawę stosuje się w klasie V — do roku szkolnego 2026/2027, w klasie VI — do roku szkolnego 2027/2028, w klasie VII — do roku szkolnego 2028/2029, w klasie VIII — do roku szkolnego 2029/2030. Od kolejnego roku w danej klasie obowiązuje nowa podstawa (Kompas Jutra).
Skąd jest ten tekst?
Z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356 z późn. zm.) — załącznik nr 2 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996), tekst dosłowny. Późniejsze zmiany z 2025 r. dotyczyły wychowania fizycznego i edukacji zdrowotnej, których tu nie ma.
Ile wymagań szczegółowych obejmuje fizyka — II etap (klasy 4–8)?
97 wymagań szczegółowych w 9 częściach.
Co oznaczają kody przy wymaganiach (np. S17MAT.VIIiVIII.XV.3)?
To oznaczenia nadane przez Szkołę WebP.pl dla wygody — nie są częścią rozporządzenia: S17 (podstawa z 2017 r.), skrót przedmiotu, część klas i numeracja działów (cyfry rzymskie) oraz punktów tak, jak w rozporządzeniu.
Wszystkie przedmioty dotychczasowej podstawy