Język regionalny ‒ język kaszubski — podstawa programowa 2017, klasy 1–3
Źródło: Dz.U. 2017 poz. 356 z późn. zm., załącznik nr 2 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996) — tekst dosłowny.
Cele kształcenia — wymagania ogólne
- W zakresie emocjonalnego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność rozpoznawania i rozumienia swoich emocji i uczuć oraz nazywania ich;
- W zakresie emocjonalnego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność rozpoznawania, rozumienia i nazywania emocji oraz uczuć innych osób; potrzebę tworzenia relacji;
- W zakresie emocjonalnego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność przedstawiania swych emocji i uczuć przy pomocy prostej wypowiedzi ustnej lub pisemnej, różnorodnych artystycznych form wyrazu;
- W zakresie emocjonalnego obszaru rozwoju uczeń osiąga: świadomość przeżywanych emocji i umiejętność panowania nad nimi oraz wyrażania ich w sposób umożliwiający współdziałanie w grupie oraz adaptację w nowej grupie;
- W zakresie emocjonalnego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność odczuwania więzi uczuciowej i potrzebę jej budowania, w tym więzi z rodziną, społecznością szkoły i wspólnotą narodową;
- W zakresie emocjonalnego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność uświadamiania sobie uczuć przeżywanych przez inne osoby z jednoczesną próbą zrozumienia, dlaczego one występują, a także różnicowania form ich wyrażania w zależności od wieku;
- W zakresie emocjonalnego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność rozumienia odczuć zwierząt, wyrażania tych stanów za pomocą wypowiedzi ustnych i pisemnych oraz różnorodnych artystycznych form wyrazu.
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: świadomość wartości uznanych przez środowisko domowe, szkolne, lokalne i narodowe; potrzebę aktywności społecznej opartej o te wartości;
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność nazywania poznanych wartości, oceny postępowania innych ludzi, odwoływania się w ocenie do przyjętych zasad i wartości;
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: potrzebę i umiejętność identyfikowania się z grupami społecznymi, które dziecko reprezentuje, nazywania tych grup i ich charakterystycznych cech;
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność przyjmowania konsekwencji swojego postępowania;
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność tworzenia relacji, współdziałania, współpracy oraz samodzielnej organizacji pracy w małych grupach, w tym organizacji pracy przy wykorzystaniu technologii;
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność samodzielnego wyrażania swoich oczekiwań i potrzeb społecznych;
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność obdarzania szacunkiem koleżanek, kolegów i osoby dorosłe, w tym starsze oraz okazywania go za pomocą prostych form wyrazu oraz stosownego zachowania;
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność samodzielnej organizacji czasu przeznaczonego na odpoczynek indywidualny i w grupie;
- W zakresie społecznego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność dbania o bezpieczeństwo własne i innych uczestników grupy, w tym bezpieczeństwo związane z komunikacją za pomocą nowych technologii oraz bezpieczeństwo uczestnictwa w ruchu drogowym.
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: potrzebę i umiejętność samodzielnego, refleksyjnego, logicznego, krytycznego i twórczego myślenia;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność poprawnego posługiwania się językiem polskim w mowie i piśmie, pozwalającą na samodzielną aktywność, komunikację i efektywną naukę;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność czytania na poziomie umożliwiającym samodzielne korzystanie z niej w różnych sytuacjach życiowych, w tym kontynuowanie nauki na kolejnym etapie edukacyjnym i rozwijania swoich zainteresowań;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność rozumienia i używania prostych komunikatów w języku obcym nowożytnym;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność rozumienia podstawowych pojęć i działań matematycznych, samodzielne korzystanie z nich w różnych sytuacjach życiowych, wstępnej matematyzacji wraz z opisem tych czynności: słowami, obrazem, symbolem;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność stawiania pytań, dostrzegania problemów, zbierania informacji potrzebnych do ich rozwiązania, planowania i organizacji działania, a także rozwiązywania problemów;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność czytania prostych tekstów matematycznych, np. zadań tekstowych, łamigłówek i zagadek, symboli;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność obserwacji faktów, zjawisk przyrodniczych, społecznych i gospodarczych, wykonywania eksperymentów i doświadczeń, a także umiejętność formułowania wniosków i spostrzeżeń;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność rozumienia zależności między składnikami środowiska przyrodniczego;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność rozumienia legend, faktów historycznych, tradycji, elementów kultury materialnej i duchowej oraz pojęć i symboli z nimi związanych, takich jak: rodzina, dom, naród, ojczyzna, kraj;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność uczestnictwa w kulturze oraz wyrażania swych spostrzeżeń i przeżyć za pomocą plastycznych, muzycznych i technicznych środków wyrazu, a także przy użyciu nowoczesnych technologii;
- W zakresie poznawczego obszaru rozwoju uczeń osiąga: umiejętność samodzielnej eksploracji świata, rozwiązywania problemów i stosowania nabytych umiejętności w nowych sytuacjach życiowych.
Treści nauczania — wymagania szczegółowe
Znajomość środków językowych. Uczeń posługuje się podstawowym zasobem…
Znajomość środków językowych. Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych dotyczących jego samego, najbliższego otoczenia i przeżywanej codzienności, umożliwiającym realizację wymagań ogólnych w zakresie następujących obszarów tematycznych
- S17EW.XII.1.1 ja i moi bliscy: rodzina, przyjaciele — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.2 mój dom, pomieszczenia, meble, sprzęty użytku codziennego — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.3 jedzenie, artykuły spożywcze, owoce i warzywa, posiłki i potrawy — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.4 moja szkoła: moja klasa, przybory szkolne — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.5 przyroda wokół mnie — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.6 czas: kalendarz, pory roku, miesiące, dni tygodnia — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.7 Kaszuby, moje środowisko lokalne, moja miejscowość na mapie Kaszub i Polski — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.8 popularne i tradycyjne zawody związane z życiem na Kaszubach — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.9 zakupy, sklep, rynek, targowisko — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.10 mój dzień (plan dnia), mój czas wolny, wakacje — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.11 moje zainteresowania, zabawy i zabawki dziecięce — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.12 święta i tradycje (Gòdë i Jastrë) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.1.13 świat baśni i wyobraźni, bohaterowie bajek i mitów kaszubskich — ułóż lekcję
Osiągnięcia w zakresie rozumienia wypowiedzi ustnych
- S17EW.XII.2.1 rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, powoli — ułóż lekcję
- S17EW.XII.2.2 reaguje ruchem, gestem i słownie na polecenia — ułóż lekcję
- S17EW.XII.2.3 rozumie sens krótkich wypowiedzi, opowiadań, bajek i historyjek oraz prostych piosenek i wierszyków i innych tekstów, szczególnie gdy są wspierane, np. obrazkami, rekwizytami, ruchem, mimiką, gestami, dodatkowymi dźwiękami — ułóż lekcję
- S17EW.XII.2.4 rozumie sens tekstu, szczególnie gdy jest wspierany obrazem lub dźwiękiem — ułóż lekcję
- S17EW.XII.2.5 znajduje określone informacje w usłyszanym tekście — ułóż lekcję
- S17EW.XII.2.6 potrafi odróżniać ważne i mniej ważne informacje w usłyszanym tekście — ułóż lekcję
Osiągnięcia w zakresie rozumienia wypowiedzi pisemnych
- S17EW.XII.3.1 rozumie sens tekstu, szczególnie gdy jest wspierany obrazem lub dźwiękiem — ułóż lekcję
- S17EW.XII.3.2 znajduje określone informacje w tekście pisanym — ułóż lekcję
- S17EW.XII.3.3 poprawnie czyta bardzo krótkie teksty literackie — ułóż lekcję
- S17EW.XII.3.4 czyta proste nieliterackie teksty — ułóż lekcję
- S17EW.XII.3.5 podczas czytania uwzględnia dykcję, pauzy i akcent — ułóż lekcję
Osiągnięcia w zakresie tworzenia wypowiedzi ustnych (mówienie)
- S17EW.XII.4.1 powtarza wyrazy i proste zdania w języku kaszubskim — ułóż lekcję
- S17EW.XII.4.2 wygłasza z pamięci bardzo proste i krótkie teksty w języku kaszubskim: wiersze, rymowanki, piosenki z repertuaru dziecięcego – samodzielnie lub w grupie (np. podczas miniprzedstawienia teatralnego) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.4.3 tworzy bardzo proste i krótkie wypowiedzi według wzoru, np. nazywa obiekty z otoczenia i opisuje je, nazywa czynności — ułóż lekcję
- S17EW.XII.4.4 używa poznanych wyrazów i zwrotów podczas zabawy — ułóż lekcję
Osiągnięcia w zakresie tworzenia wypowiedzi pisemnych
- S17EW.XII.5.1 przepisuje pojedyncze wyrazy i zwroty — ułóż lekcję
- S17EW.XII.5.2 pisze proste i krótkie zdania według wcześniej poznanych schematów — ułóż lekcję
- S17EW.XII.5.3 pisze, stosując w tekstach elementarne zasady ortografii kaszubskiej i interpunkcji — ułóż lekcję
Osiągnięcia w zakresie reagowania na wypowiedzi
- S17EW.XII.6.1 reaguje werbalnie i niewerbalnie na polecenia — ułóż lekcję
- S17EW.XII.6.2 przedstawia siebie i inne osoby – mówi np. jak się nazywa, ile ma lat, skąd pochodzi — ułóż lekcję
- S17EW.XII.6.3 zadaje pytania i udziela odpowiedzi w ramach wyuczonych zwrotów — ułóż lekcję
- S17EW.XII.6.4 stosuje podstawowe zwroty grzecznościowe typowe dla kultury kaszubskiej (np. wita się i żegna, dziękuje, prosi, przeprasza) — ułóż lekcję
Osiągnięcia w zakresie przetwarzania wypowiedzi
- S17EW.XII.7.1 nazywa w języku kaszubskim przedstawione w materiałach wizualnych i audiowizualnych obiekty (np. osoby, zwierzęta, przedmioty) i czynności — ułóż lekcję
- S17EW.XII.7.2 podaje w języku polskim znaczenie prostych słów lub zwrotów sformułowanych w języku kaszubskim — ułóż lekcję
- S17EW.XII.7.3 podaje w języku kaszubskim znaczenie prostych słów lub zwrotów sformułowanych w języku polskim — ułóż lekcję
- S17EW.XII.7.4 przekazuje w języku polskim ogólny sens tekstu słuchanego w języku kaszubskim — ułóż lekcję
Znajomość i rozumienie bardzo prostych elementów otaczającego świata…
Znajomość i rozumienie bardzo prostych elementów otaczającego świata przyrodniczo-geograficznego, bardzo prostych treści kultury materialnej, duchowej i tradycji kaszubskiej oraz umiejętność funkcjonowania we wspólnocie kaszubskiej (nabywane w czasie lekcji, wycieczek w środowisko lokalne i regionalne oraz warsztatów i projektów edukacyjnych). Uczeń posiada podstawowe informacje w zakresie następujących treści kształcenia
- S17EW.XII.8.1 perspektywa świata: moja miejscowość, moja gmina i mój powiat na Kaszubach, mój region (geografia i przyroda regionu) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.2 przestrzeń regionu: architektura lokalna i obiekty zabytkowe typowe dla kultury lokalnej — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.3 geografia literacka: moja wieś, miasto, gmina, powiat w legendach i innych tekstach literackich — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.4 symbole Kaszub: godło — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.5 stworzenie świata i świat ludzi w kaszubskojęzycznej biblii dla dzieci i legendach — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.6 rok obrzędowy na Kaszubach: Gòdë, Jastrë, obchodzenie świąt w mojej rodzinie — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.7 obrzędowość rodzinna: ślub, wesele, narodziny, urodziny; tradycja chleba — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.8 wartości w kaszubskich bajkach: mądrość, przyjaźń — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.9 kaszubskie gry i zabawy dziecięce — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.10 skarby Kaszub w bajkach (np. bursztyn) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.11 morze i ziemia w legendach i przysłowiach — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.12 praca związana z morzem i z uprawą ziemi — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.13 sztuka ludowa i rzemiosło użytkowe: zabawki ludowe, tradycyjne malarstwo na szkle, tkactwo na ramkach, kwiaty papierowe, rzeźba w glinie — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.14 haft kaszubski (kolorystyka, wzornictwo na odzież) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.15 edukacja międzykulturowa: różnice między polskimi a kaszubskimi tradycjami Bożego Narodzenia, dialog międzywyznaniowy (świątynie chrześcijańskie na Pomorzu, Boże Narodzenie w tradycjach chrześcijańskich) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.16 kuchnia i tradycyjne przetwórstwo kaszubskie — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.17 wycieczki edukacyjne w miejsca lokalne i do muzeów lokalnych — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.18 warsztaty i projekty edukacyjne, spotkania z ciekawymi ludźmi — ułóż lekcję
Lektury
- S17EW.XII.8.L2.1 Jan Brzechwa, Brzechwa dzecoma (tłumaczenie na kaszubski: T. Fopke) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.2 Marzena Dembek, Mój słowôrz — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.3 Tomasz Fopke, wybór wierszy i piosenek — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.4 Stanisław Janke, Krôjczi pôjczi (wybrane utwory), Żużónka jak mrzónka. Kołysanka z marzeń (wybrane utwory) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.5 Janusz Mamelski, Żëcé dzecy. Życie dzieci. Kaszubskie wierszyki dla dzieci (wybrane utwory) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.6 Elżbieta Marczak, Piotr Marczak, Pomorskie ABC przestrzeni. Ilustrowany słownik dla dzieci (wybrane hasła) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.7 Alojzy Nagel, Bajki i bajeczki. Bôjczi i bôjeczci, wybór opowiadań — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.8 Jan Piepka, Moja kotka, mój kot (wybrane utwory) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.9 Jerzy Samp, Zaklęta stegna. Bajki kaszubskie (wybrane utwory) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.10 Jan Trepczyk, Ukłôdk dlô dzôtk (wybrane utwory) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.11 Ewa Warmowska, wybór wierszy i opowiadań — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.12 inne legendy, bajki i podania ludowe lub autorskie (np. z: Janusz Mamelski, Legendy kaszubskie. Kaszëbsczé legeńdë) — ułóż lekcję
- S17EW.XII.8.L2.13 utwory literackie podkreślające identyfikację wspólnotową (np. B. Sychta, Kaszëba béł mój tatk, A. Labuda, Chto..., J. Trepczyk, Stark, E. Warmowska, Môłi ricérz — ułóż lekcję
Najczęściej zadawane pytania
Czy to aktualna podstawa programowa — język regionalny ‒ język kaszubski, klasy 1–3?
Tak, w klasach, w których nie obowiązuje jeszcze nowa podstawa. Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia z 11 marca 2026 r. dotychczasową podstawę stosuje się w klasie II — do roku szkolnego 2026/2027, w klasie III — do roku szkolnego 2027/2028. Od kolejnego roku w danej klasie obowiązuje nowa podstawa (Kompas Jutra).
Skąd jest ten tekst?
Z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356 z późn. zm.) — załącznik nr 2 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996), tekst dosłowny. Późniejsze zmiany z 2025 r. dotyczyły wychowania fizycznego i edukacji zdrowotnej, których tu nie ma.
Ile wymagań szczegółowych obejmuje język regionalny ‒ język kaszubski — klasy 1–3?
70 wymagań szczegółowych w 9 częściach. Wymagania edukacji wczesnoszkolnej rozporządzenie podaje dla całego I etapu (klasy I–III).
Co oznaczają kody przy wymaganiach (np. S17MAT.VIIiVIII.XV.3)?
To oznaczenia nadane przez Szkołę WebP.pl dla wygody — nie są częścią rozporządzenia: S17 (podstawa z 2017 r.), skrót przedmiotu, część klas i numeracja działów (cyfry rzymskie) oraz punktów tak, jak w rozporządzeniu.
Wszystkie przedmioty dotychczasowej podstawy